فلسفه نگهداشتن عدّه چیست؟
ساعت ٦:۳٤ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢۱ خرداد ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: فلسفه نگهداشتن عدّه چیست؟

در سوره بقره آیه 228 مى‏خوانیم‏ «وَ الْمُطَلَّقاتُ یَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ ثَلاثَةَ قُرُوءٍ» (زنان مطلقه باید به مدت سه مرتبه عادت ماهانه دیدن [و پاک شدن‏] انتظار بکشند [عده نگهدارند]

در اینجا این سؤال مطرح مى‏شود که فلسفه این قانون اسلامى چیست؟

از آنجا که غالباً بهم خوردن خانواده‏ها ضربه‏هاى جبران‏ناپذیرى بر پیکر اجتماع وارد مى‏کند، اسلام مقرراتى وضع کرده که تا آخرین مرحله امکان، از گسستن پیوند خانواده جلوگیرى بعمل آید. از یک طرف طلاق را «منفورترین حلالها» شمرده، و از طرف دیگر با ارجاع اختلافات زناشوئى به دادگاه خانواده که به وسیله بستگان تشکیل مى‏شود و فراهم آوردن وسائل آشتى به وسیله نزدیکان طرفین، جلو این کار را گرفته است.

یکى از این مقررات که خود عامل تأخیر طلاق و متزلزل نمودن آن مى‏گردد نگاهداشتن‏ «عده» است که مدت آن سه‏ «قرء» تعیین شده است. یعنى سه مرتبه پاک شدن زن از خون حیض‏

«عده» یا وسیله‏اى براى صلح و بازگشت:

گاهى در اثر عوامل مختلف زمینه روحى به وضعى درمى‏آید که پدید آمدن یک اختلاف جزئى و نزاع کوچک، حس انتقام را آنچنان شعله‏ور مى‏سازد که فروغ عقل و وجدان را خاموش مى‏کند.

و غالباً تفرقه‏هاى خانوادگى در همین حالات رخ مى‏دهد اما بسیار مى‏شود که اندک مدتى که از این کشمکش گذشت، زن و مرد به خود آمده پشیمان مى‏شوند خصوصاً از این جهت که مى‏بینند با متلاشى شد کانون خانواده در مسیر ناراحتیهاى گوناگونى قرار خواهند گرفت.

اینجاست که آیه مورد بحث مى‏گوید: زنها باید مدتى عده نگاهدارند و صبر کنند تا این امواج زودگذر بگذرد و ابرهاى تیره نزاع و دشمنى از آسمان زندگى آنان پراکنده شوند.

مخصوصاً با دستورى که اسلام درباره خارج نشدن زن از خانه در طول مدت عده داده است، حس تفکر در او برانگیخته مى‏شود، و در بهبود روابط او با شوهر کاملا مؤثر است.

و لذا در آیه یک از سوره طلاق مى‏خوانیم که:

(لا تُخْرِجُوهُنَّ مِنْ بُیُوتِهِنَ‏ ... لا تَدْرِی لَعَلَّ اللَّهَ یُحْدِثُ بَعْدَ ذلِکَ أَمْراً)

«آنان را از منزلشان خارج نسازید ... چه مى‏دانید شاید خدا گشایشى رساند و صلحى پیش آید».

غالباً بخاطر آوردن لحظات گرم و شیرین زندگى قبل از طلاق کافى است که مهر و صمیمیت از دست رفته را بازآورد و فروغ ضعیف گشته محبت را تقویت کند.

عده وسیله حفظ نسل:

یکى دیگر از فلسفه‏هاى‏ «عده» روشن شدن وضع زن از نظر باردارى است.

درست است که یک بار دیدن عادت ماهیانه معمولًا دلیل بر عدم باردارى زن است، ولى گاه دیده شده که زن در عین باردارى، عادت ماهیانه را در آغاز حمل مى‏بیند، از این رو براى رعایت کامل این موضوع دستور داده شده که زن سه بار، عادت ماهیانه ببیند و پاک شود، تا بطور قطع، عدم باردارى از شوهر سابق روشن گردد، و بتواند ازدواج مجدد کند. «1»

______________________________
(1)- تفسیر نمونه 2/ 106

یکصد و هشتاد پرسش و پاسخ، ص: 505