چرا ارث مرد دو برابر ارث زن مى‏باشد؟
ساعت ٦:۳٤ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢۱ خرداد ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: چرا ارث مرد دو برابر ارث زن مى‏باشد؟

با اینکه ظاهراً ارث مرد دو برابر زن است امّا با دقّت بیشتر روشن مى‏شود که از یک نظر ارث زنان دو برابر مردان مى‏باشد! و این بخاطر حمایتى است که اسلام از حقوق زن کرده است.

توضیح اینکه‏ اسلام وظائفى بر عهده مردان گذارده که با توجّه به آن نیمى از درآمد مردان عملًا خرج زنان مى‏شود، در حالى که بر عهده زنان چیزى گذارده نشده است، مرد باید هزینه زندگى همسر خود را طبق نیازمندى او، از مسکن و پوشاک و خوراک و سایر لوازم بپردازد، و هزینه زندگى فرزندان خردسال نیز بر عهده اوست، در حالى که زنان از هرگونه پرداخت هزینه‏اى حتى براى خودشان معاف هستند، بنابراین یک زن مى‏تواند تمام سهم ارث خود را پس‏انداز کند، در حالى که مرد ناچار است آن را براى خود و همسر و فرزندان خرج کند، و نتیجه آن عملًا چنین مى‏شود که نیمى از درآمد مرد براى زن خرج مى‏شود، و نیمى براى خودش، در حالى که سهم زن همچنان بحال خود باقى مى‏ماند.

براى توضیح بیشتر به این مثال توجّه کنید: فرض کنید مجموع ثروت‏هاى موجود در دنیا معادل 30 میلیارد تومان باشد که از طریق ارث تدریجاً در میان زنان و مردان جهان (دختران و پسران) تقسیم مى‏گردد، اکنون مجموع درآمد مردان را با مجموع درآمد زنان جهان از راه ارث حساب کنیم، مى‏بینیم از این مبلغ 20 میلیارد سهم مردان، و 10 میلیارد سهم زنان است، اما مطابق معمول، زنان ازدواج مى‏کنند،

و هزینه زندگى آنها بر دوش مردان خواهد بود و به همین دلیل زنان مى‏توانند 10 میلیارد خود را پس‏انداز کنند، و در بیست میلیارد سهم مردان، عملًا شریک خواهند بود، زیرا در مورد آنها و فرزندان آنها نیز مصرف مى‏شود.

بنابراین در واقع نیمى از سهم مردان که 10 میلیارد مى‏شود صرف زنان خواهد شد، و با اضافه کردن این مبلغ به 10 میلیارد که پس‏انداز کرده بودند، مجموعاً صاحب اختیار 20 میلیارد- دو سوم مجموع پول دنیا- خواهند بود، در حالى که مردان بیش از 10 میلیارد عملًا براى خود مصرف نمى‏کنند.

نتیجه اینکه سهم واقعى زنان، از نظر مصرف و بهره‏بردارى‏ دو برابر سهم واقعى مردان است، و این تفاوت بخاطر آن است که معمولًا قدرت آنها براى تولید ثروت کمتر است، و این یک نوع حمایت منطقى و عادلانه است که اسلام از زنان به عمل آورده و سهم حقیقى آنها را بیشتر قرار داده اگر چه در ظاهر سهم آنها نصف است.

اتفاقاً با مراجعه به آثار اسلامى به این نکته پى مى‏بریم که سؤال بالا از همان آغاز اسلام در اذهان مردم بوده و گاه بیگاه از پیشوایان اسلام در این زمینه پرسش‏هائى مى‏کردند، و پاسخ‏هائى که از طرف پیشوایان بزرگ (ائمه اهل بیت علیهم السلام) به این سؤال داده شده غالباً به یک مضمون است، و آن اینکه «خداوند مخارج زندگى و پرداخت مهر را بر عهده مردان گذارده است به همین جهت سهم آنها را بیشتر قرار داده».

در کتاب «معانى الاخبار» از امام‏ على بن موسى الرضا علیه السلام‏ نقل شده که در پاسخ این سؤال فرمود: «اینکه سهم زنان نصف سهم مردان از میراث است به خاطر آن است که زن هنگامى که ازدواج مى‏کند چیزى مى‏گیرد و مرد ناچار است چیزى بدهد، به علاوه هزینه زندگى زنان بر دوش مردان است، در حالى که زن در برابر هزینه زندگى مرد و خودش مسئولیتى ندارد». «1»

______________________________
(1)- تفسیر نمونه 3/ 290

یکصد و هشتاد پرسش و پاسخ، ص: 475