فرق اسلام و ایمان چیست؟
ساعت ٩:٤٢ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۱٠ خرداد ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: فرق اسلام و ایمان چیست؟

در سوره حجرات آیه 14 مى‏خوانیم: «قالَتِ الْأَعْرابُ آمَنَّا قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَ لکِنْ قُولُوا أَسْلَمْنا وَ لَمَّا یَدْخُلِ الْإِیمانُ فِی قُلُوبِکُمْ ...»

(اعراب بادیه‏نشین گفتند: ایمان آورده‏ایم، به آنها بگو: شما ایمان نیاورده‏اید، بگوئید اسلام آورده‏ایم، ولى هنوز ایمان وارد قلب شما نشده است)

در اینجا این سؤال مطرح مى‏شود که تفاوت اسلام و ایمان چیست؟

طبق این آیه تفاوت «اسلام» و «ایمان»، در این است که «اسلام» شکل ظاهرى قانونى دارد، و هرکس شهادتین را بر زبان جارى کند در سلک مسلمانان وارد مى‏شود، و احکام اسلام بر او جارى مى‏گردد.

ولى ایمان یک امر واقعى و باطنى است و جایگاه آن قلب آدمى است، نه زبان و ظاهر او.

«اسلام» ممکن است انگیزه‏هاى مختلفى داشته باشد، حتى انگیزه‏هاى مادى و منافع شخصى، ولى «ایمان» حتماً از انگیزه‏هاى معنوى، از علم و آگاهى، سرچشمه مى‏گیرد، و همان است که میوه حیات‏بخش تقوى بر شاخسارش ظاهر مى‏شود.

این همان چیزى است که در عبارت گویائى از پیغمبر گرامى اسلام صلى الله علیه و آله آمده است: الاسلام علانیة، و الایمان فى القلب: «اسلام امر آشکارى است، ولى جاى ایمان دل است» ««مجمع البیان» جلد 9 صفحه 138».

و در حدیث دیگرى از امام صادق علیه السلام مى‏خوانیم: الاسلام یحقن به الدم و تؤدى به الامانة، و تستحل به الفروج، و الثواب على الایمان:

با اسلام خون انسان محفوظ، و اداى امانت او لازم، و ازدواج با او حلال مى‏شود، ولى ثواب بر ایمان است» «1».

و نیز به همین دلیل است که در بعضى از روایات مفهوم «اسلام» منحصر به اقرار لفظى شمرده شده، در حالى که ایمان اقرار توأم با عمل معرفى شده است‏ (الایمان اقرار و عمل، و الاسلام اقرار بلاعمل) «2».

همین معنى به تعبیر دیگرى در بحث «اسلام و ایمان» آمده است، «فضیل بن یسار» مى‏گوید: از امام صادق علیه السلام شنیدم فرمود: ان الایمان یشارک الاسلام، و لا یشارکه الاسلام، ان الایمان ما وقر فى القلوب، و الاسلام ما علیه المناکح و المواریث و حقن الدماء:

«ایمان با اسلام شریک است، اما اسلام با ایمان شریک نیست (و به تعبیر دیگر هر مؤمنى مسلمان است ولى هر مسلمانى مؤمن نیست) «ایمان» آن است که در دل ساکن شود، اما «اسلام» چیزى است که قوانین نکاح وارث و حفظ خون بر طبق آن جارى مى‏شود» «3»

ولى این تفاوت مفهومى در صورتى است که این دو واژه در برابر هم قرار گیرند، اما هرگاه جدا از هم ذکر شوند ممکن است اسلام بر همان چیزى اطلاق شود که ایمان بر آن اطلاق مى‏شود، یعنى هر دو واژه در یک معنى استعمال گردد. «4»

______________________________
(1)- «کافى» جلد 2 «باب ان الاسلام یحقن به الدم» حدیث 1 و 2.

(2)- «کافى» جلد 2 «باب ان الاسلام یحقن به الدم» حدیث 1 و 2.

(3)- «اصول کافى» جلد 2 باب ان الایمان یشرک الاسلام حدیث 3

(4)- تفسیر نمونه 22/ 210

یکصد و هشتاد پرسش و پاسخ، ص: 549