منظور از سنتهاى الهى چیست؟
ساعت ۱٢:٥۱ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۱٠ خرداد ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: منظور از سنتهاى الهى چیست؟

در آیه 62 سوره احزاب، قرآن، یکى از سنتهاى تغییرناپذیر الهى را مسأله ریشه کن کردن توطئه‏گران با یک حمله عمومى ذکر مى‏کند که در امتهاى پیشین نیز بوده است.

نظیر این تعبیر در مورد دیگرى از قرآن نیز آمده است.

از جمله در سوره احزاب آیه 38 بعد از آنکه اجازه شکستن سنت غلط جاهلى را در مورد تحریم «همسر مطلقه پسر خوانده» صادر مى‏کند، مى‏فرماید: براى پیامبر گناه و جرمى نیست که اوامر الهى را هرچه باشد اجرا کند، سپس مى‏افزاید: «سُنَّةَ اللَّهِ فِی الَّذِینَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ وَ کانَ أَمْرُ اللَّهِ قَدَراً مَقْدُوراً: «در این سنت پروردگار است که در اقوام پیشین و انبیاء سلف نیز بوده است و فرمان خدا بر اساس معیارهاى ثابت و تغییرناپذیرى بوده است».

در سوره فاطر آیه 43 بعد از آنکه اقوام کافر و مجرم را تهدید به هلاکت مى‏کند مى‏فرماید: فَهَلْ یَنْظُرُونَ إِلَّا سُنَّتَ الْأَوَّلِینَ فَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَبْدِیلًا وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَحْوِیلًا: «آیا آنها انتظار همان سرنوشت شومى را مى‏کشند که اقوام نخستین را دربرگرفت؟ اما هرگز براى سنت الهى تبدیلى نمى‏یابى و هیچ‏گاه براى سنت الهى دگرگونى نمى‏بینى بر سر اینان همان فرود مى‏آید که بر سر آنان آمد!.

در آیه 85 سوره غافر بعد از آنکه تصریح مى‏کند که ایمان آوردن کفار لجوج از اقوام پیشین به هنگام مشاهده عذاب استیصال مفید واقع نشد، اضافه مى‏کند: سُنَّتَ اللَّهِ الَّتِی قَدْ خَلَتْ فِی عِبادِهِ وَ خَسِرَ هُنالِکَ الْکافِرُونَ: «این سنت الهى است که در گذشته نیز در بندگانش اجرا مى‏شد، و در آنجا کافران گرفتار زیان و خسران شدند».

و در سوره فتح آیه 23 بعد از آنکه پیروزى مؤمنان و شکست کفار و عدم وجود یار و یاور براى آنها را در جنگها مطرح مى‏کند مى‏افزاید: سُنَّةَ اللَّهِ الَّتِی قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلُ وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِیلًا: «این سنت پروردگار است که در گذشته نیز بوده، و هرگز سنت الهى تغییر نمى‏پذیرد.

و نیز در سوره اسراء آیه 77 هنگامى که توطئه تبعید یا نابودى پیامبر صلى الله علیه و آله را بیان مى‏فرماید اضافه مى‏کند: «اگر آنها این کار خود را عملى مى‏کردند بعد از تو جز مدت کوتاهى باقى نمى‏ماندند»: سُنَّةَ مَنْ قَدْ أَرْسَلْنا قَبْلَکَ مِنْ رُسُلِنا وَ لا تَجِدُ لِسُنَّتِنا تَحْوِیلًا: «این سنت پیامبرانى است که قبل از تو فرستادیم و هرگز دگرگونى در سنت نمى‏بینى».

از مجموع این آیات به خوبى استفاده مى‏شود که منظور از «سنت» در اینگونه موارد، قوانین ثابت و اساسى «تکوینى» یا «تشریعى» الهى است که هرگز دگرگونى در آن روى نمى‏دهد، و به تعبیر دیگر خداوند در عالم تکوین و تشریع اصول و قوانینى دارد که همانند قوانین اساسى مرسوم در میان مردم جهان دستخوش دگرگونى و تغییر نمى‏شود، این قوانین هم بر اقوام گذشته حاکم بوده است، و هم بر اقوام امروز و آینده حکومت خواهد کرد.

یارى پیامبران، شکست کفار، لزوم عمل به فرمانهاى الهى هرچند ناخوشایند محیط باشد، عدم فایده توبه، به هنگام نزول عذاب الهى، و مانند اینها جزء این سنتهاى جاودانى مى‏باشد. «1»

______________________________
(1)- تفسیر نمونه 17/ 434

یکصد و هشتاد پرسش و پاسخ، ص: 594