سوره‌های ویژه علی بن ابی طالب....و فاطمه زهرا ..............
ساعت ٩:٥٩ ‎ب.ظ روز جمعه ٢٢ اردیبهشت ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: سوره‌های ویژه علی بن ابی طالب ،سوره‌های ویژه فاطمه زهرا ،اذکار خاص و مورد علاقه فاطمه زهرا ،اذکار خاص و مورد علاقه علی ( ع)

سوره‌های ویژه علی بن ابی طالب ـ علیه السلام ـ و فاطمه زهرا ـ سلام الله علیها ـ در قرآن کدامند و اذکار خاص و مورد علاقه آنها کدامند؟

پاسخ:

سوره‌هایی که مستقلاً درباره امیر مؤمنان علی ـ علیه السّلام ـ و همین طور فاطمه زهرا ـ سلام الله علیها ـ نازل شده است محدود است ولی آیاتی که دربارة آن دو نازل شده اند فراوان هستند که به نمونه‌هایی اشاره می‌شود:

الف: علی ـ علیه السّلام ـسوره‌هایی که دربارة علی ـ علیه السّلام ـ نازل شده اند یکی سورة «و العادیات» است که مستقلاً دربارة آن حضرت و فتح او نازل شده است،(1) و دیگری سوره «هل اتی» است که مشترکاً درباره فاطمه زهرا ـ سلام الله علیها ـ و علی ـ علیه السّلام ـ و حسنین ـ علیهما السّلام ـ نازل شده است،(2) و امّا آیاتی که درباره علی ـ علیه السّلام ـ نازل شده است بیش از آن است که به صورت عادی به شماره آیند، آن مقداری که قطعی است و اهل سنّت نیز به آن اعتراف کرده‌اند سیصد آیه است، عده‌ای از علمای اهل سنّت مانند ابن حجر، خطیب بغدادی، سیوطی، گنجی شافعی، ابن عساکر، شیخ سلیمان قندوزی، حنفی و ... از ابن عباس روایت کرده‌اند که گفت: نَزَلَتْ فی عَلِیّ ثلاثَ مائَهِ آیة در شأن علی ـ علیه السّلام ـ سیصد آیه نازل شده است.(3)
1. آیه وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ یَشْرِی نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ وَ اللَّهُ رَؤُفٌ بِالْعِباد(4) ابو عباس احمد بن عثمان می‌گوید: هنگامی که پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ می‌خواستند به (مدینه) هجرت کنند علی ـ علیه السّلام ـ را فرمودند: بروید (شب را) در بستر من بخوابید، پس علی ـ علیه السّلام ـ (با جان و دل) قبول کردند و آن شب را در بستر پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ خوابیدند و جان خویش را فدای پیامبر نمودند ... سپس آیه فوق درباره علی ـ علیه السّلام ـ نازل شد.(5)
2. آیه وَ إِذِ ابْتَلی إِبْراهِیمَ رَبُّهُ بِکَلِماتٍ ...(6) به اتفاق شیعیان و نقل عده‌ای از علمای اهل تسنن، آیه شریفه فوق دربارة امیر مؤمنان علی ـ علیه السّلام ـ وارد شده است، چنان که از عبدالله بن سلام نقل شده که: از رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله ـ دربارة آیه مَنْ عِنْدهُ عِلْمُ الکتاب کسی که نزد او است علم کتاب، سؤال شد، حضرت فرمود: این آیه منحصراً دربارة برادرم علی بن ابی طالب است.(7)
3. آیه وَ قِفُوهُم اِنَّهُمْ مَسئُولُون. آنها را متوقف سازید که براستی آنها (از ولایت علی ـ علیه السّلام ـ) مورد پرستش قرار می‌گیرند،(8) طبق نقل مفسّرین شیعه و سُنّی آیه فوق دربارة امیر المؤمنین علی ـ علیه السّلام ـ و ولایت او می‌باشد،(9) و همین طور آیه اِنَّما ولیَّکمُ الله ...(10) و آیه ثُمَّ لَتُسْئَلُنَّ یَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِیم(11) و آیه بَلِّغْ ما اُنْزِلَ إلیکَ مِنْ ربِّکَ...(12) و آیه اَلْیَوْمَ اکْمَلْتُ لَکُمْ دینکم ...(13).
امّا دعاهای مورد علاقه آن حضرت: همین دعای «کمیل» از دعاهایی است که فقط به اصحاب حضرت سرّش چون کمیل بن زیاد بیان نموده، و «مناجات شعبانیه» از دعاهایی است که حضرت بر آن مداومت داشته.(14)
نماز مخصوصه ای آن حضرت دارد که چهار رکعت است به صورت دو رکعتی، هر رکعت بعد از حمد، پنجاه مرتبه قل هو الله احد، بعد از آن دعایی دارد که می‌تواند ذکر خاص حضرت به شمار رود،(15) و همین طور دعای «یستشیر» از دعاهای مخصوصه آن حضرت است.(16)

ب: فاطمه زهرا ـ سلام الله علیها ـدرباره فاطمه زهرا ـ سلام الله علیها ـ نیز سوره‌ها و آیاتی نازل شده است، از جمله سوره کوثر، سوره قدر (إنّا اَنْزَلناه) و سوره هل اتی (انسان)، امّا آیات نازله در مورد آن حضرت فراوان است که به این آیات می‌توان اشاره کرد:
1. آیه تطهیر که دلالت بر عصمت آن خانم می‌کند.(17)
2. آیه مباهله، که مربوط به شرکت فاطمه زهرا ـ سلام الله علیها ـ که مربوط به جریان نفرین و دعا علیه مسیحیان نجران می‌شود.(18)
3. آیه فَتَلَقّی آدم(19) که مربوط به توسل حضرت آدم به فاطمه زهرا ـ سلام الله علیها ـ و اهل بیت ـ علیهم السّلام ـ است.(20)
4. آیه وَ إِذِ ابْتَلی إِبْراهِیمَ رَبُّهُ بِکَلِمات(21) که مراد از کلمات فاطمه زهرا ـ سلام الله علیها ـ و اهل بیت ـ علیهم السّلام ـ می‌باشند.(22)
5. آیه مودّت: در سوره شوری، 23 که مربوط به لزوم مودت و محبت نسبت به فاطمه زهرا ـ سلام الله علیها ـ و اهل بیت ـ علیهم السّلام ـ است.
6. و آیه امانت که مربوط به اثبات ولایت فاطمه ـ سلام الله علیها ـ است.(23)

اذکار خاصّ فاطمه زهرا ـ سلام الله علیها ـمی‌توان از ذکر تسبیحات فاطمه زهرا ـ سلام الله علیها ـ و نماز و دعای مخصوص که جبرئیل به او تعلیم نموده است،(24) و دعای معروف حضرت که به دعای معروف فاطمه زهرا ـ سلام الله علیها ـ معروف می باشد این است: «بِسْمِ الله النّور، بسم الله الّذی یَقُولُ لِلشَّیءِ کنْ فَیکُون، بسم الله الّذی یَعْلَمُ خائِنَةَ الّاَعْیُن و ما تُخْفی الصُّدور، بسم الله الّذی خلق النّور مِنَ النّور، بسم الله هُو بالمَعْروفِ مَذْکُورُ، بسم الله اَنْزَلَ النّورَ عَلَی الطّورِ، بِقَدَرٍ مقدُورٍ فی کِتابٍ مسطورٍ عَلی نَبِیٍ مَحْبور»(25)

 


پاورقی:

1. فیض کاشانی، تفسیر صافی، بیروت، مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، چاپ دوم، 1402، ج 5، ص 365، اصل داستان از ص 361 ـ 365.
2. همان، ص 261.
3. قندوزی، سلیمان، ینابیع المودة، ص 148، باب 42، خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ترجمه اسماعیل بن محمد بن عبدالرحمان، ج 6، ص 221، شماره 3275، حافظ بن عساکر، تاریخ دمشق، ج 2، ص 431، کنجی شافعی، کفایة المطالب، ص 231، باب 62.
4. بقره: 207.
5. ابی عبدالله الحاکم النیشابوری، مستدرک علی الصحیحین، بیروت، دار المعرفة، ج 3، و ابن اثیر، اسد الغابة، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ج 4، ص 25.
6. رعد: 43.
7. اسد الغابه، همان، ج 4، ص 25، فخر رازی، تفسیر کبیر، ج 7، ص 89، و جوینی، فرائد السمطین، ج 1، ص 356، حدیث 282.
8. صافات: 24.
9. فرائد السمطین، همان، ج 1، ص 78، حدیث 46 ـ 47، ذهبی، میزان الاعتدال، ج 3، ص 118، شماره 5802، ینابیع الموّدة، همان، ج 1.
10. مائده: 55.
11. تکاثر: 8.
12. مائده: 67.
13. مائده: 4.
14. مفاتیح الجنان، اعمال مشترکه ماه شعبان، ص 259.
15. همان، ص 64 ـ 66.
16. همان، ص 129.
17. احزاب: 33. ر.ک: حسین بن مسعود بغوی، شرح السنه، ج 7، ص 203. و امینی،عبدالحسین، فاطمه زهرا ـ سلام الله علیها ـ ، تهران، انتشارات استقلال، چاپ اول، ص 49.
18. امینی، همان، ص 67. و ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، بیروت، دار الکتب العلمیه، ج 12، ص 6 ـ 10.
19. بقره: 37.
20. فاطمه زهرا، همان، ص 73. و متقی هندی، کنز العمال، مؤسسة الرسالة، ج 2، ص 358، حدیث 4237.
21. بقره: 124.
22. مجلسی، محمد باقر بحار الانوار، ج 11، ص 176، و معانی الاخبار، ص 126، و قندوزی، ینابیع المودة، ص 97.
23. احزاب: 72 و ر.ک: امینی، فاطمه زهرا ـ سلام الله علیها ـ ، ص 133.
24. مفاتیح الجنان، ص 66 ـ 68.
25. بحار الانوار، ج 92، ص 37، دلائل الامامة، ص 28، مهرج الدعوات، ص 7 و ص 140 و ر.ک: دشتی، محمد، فرهنگ سخنان فاطمه، انتشارات مشهور، ص 114.