زیرکى و فهم‏
ساعت ۱٠:٤٦ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۱۱ اردیبهشت ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: زیرکى و فهم‏

حدیث‏

1 النبی «ص»: ألا أنبّئکم بأکیس الکیّسین و احمق الحمقاء؟ قالوا: بلى یا رسول اللَّه! قال: أکیس الکیّسین من حاسب نفسه، و عمل لما بعد الموت.

و أحمق الحمقاء من أتبع نفسه هواه، و تمنّى على اللَّه الأمانیّ. ««بحار» 70/ 69؛ از «تفسیر الامام»»

پیامبر «ص»: آیا مى‏خواهید از زیرکترین زیرکان و احمقترین احمقان شما را باخبر کنم؟ گفتند: آرى اى پیامبر خدا. گفت: زیرکترین زیرکان کسى است که حساب نفس خود را نگاه دارد، و براى پس از مرگ به کار برخیزد. و احمقترین احمقان کسى است که پیروى از هواى نفس کند، و از خدا خواستار برآوردن آرزوهایش شود.

2 الامام الصادق «ع»- فی حدیث جنود العقل و الجهل: .. الشّهامة و ضدّها البلادة، و الفهم و ضدّها الغباوة، و المعرفة و ضدّها الإنکار .. ««اصول کافى» 1/ 22»

امام صادق «ع»- در حدیث «لشکریان عقل و جهل»: (از سپاهیان خرد است) زیرکى که ضد آن کودنى است؛ و فهم که ضد آن نافهمى و غباوت است، و شناخت که ضد آن بیشناختى است ...

3 الامام علی «ع»: الکیّس من أحیى فضائله، و أمات رذائله، بقمعه شهوته و هواه. ««غرر الحکم»/ 481»

امام على «ع»: زیرک کسى است که فضایل خود را زنده کند، و رذایل را با سرکوب کردن شهوت و هواى نفس بمیراند.

4 الامام علی «ع»: الکیّس من قصّر آماله. ««غرر الحکم»/ 19»

امام على «ع»: زیرک کسى است که آرزوهایش کوتاه باشد.

5 الامام علی «ع»: للکیّس فی کلّ شی‏ء اتّعاظ. « «غرر الحکم»/ 252»

امام على «ع»: زیرک از هر چیزى پند مى‏گیرد.

6 الامام الحسن «ع»: إنّ أکیس الکیس، التّقى. و أحمق الحمق، الفجور. « «کشف الغمّه» 1/ 571»

امام حسن «ع»: زیرکانه‏ترین زیرکى پرهیزگارى است، و احمقانه‏ترین احمقى فجور و بدکارى.

7 الامام علی «ع»- قال له زید بن صوحان العبدی: .. فأیّ النّاس أکیس؟ قال:

من أبصر رشده من غیّه، فمال إلى رشده. ««معانى الاخبار»/ 190»

امام على «ع»- زید بن صوحان عبدى پرسید: از مردمان کدامیک زیرکتر است؟ پاسخ داد: آنکه راه راست را از گمراهى بازشناسد و به راه راست میل کند.

8 الامام علی «ع»: إنّ اللَّه سبحانه جعل الطّاعة غنیمة الأکیاس، عند تفریط العجزة. « «نهج البلاغه»/ 1243؛ عبده 2/ 223»

امام على «ع»: خداى سبحان، طاعت و عبادت را بهره و غنیمتى براى زیرکان قرار داده است، در حالى که ناتوانان (از درک و عمل)، آن را ضایع مى‏گذارند (و از آن، در این جهان براى آن جهان بهره نمى‏برند).

9 الامام علی «ع»: یا همّام! المؤمن هو الکیّس الفطن. ««اصول کافى» 2/ 226»

امام على «ع»: اى همّام! مؤمن زیرک و باهوش است.

الحیاة / ترجمه احمد آرام، ج‏1، ص:335 -  337