چرا باید غسل کرد؟
ساعت ٩:٥۳ ‎ق.ظ روز دوشنبه ۱۱ اردیبهشت ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: چرا باید غسل کرد؟

پاسخ:

مسأله غسل و حکمت آن، از دو جهت قابل تأمل و توجه است:
الف. جهت اول که یکی از مهمترین جهات در احکام شرعی است و آن جنبه اخلاقی و تربیتی مسأله است به این بیان که یکی از ویژگی‌های روانی انسان حالت غفلت است که از جهاتی مثبت و از جهاتی منفی است. جهت منفی آن غفلت از احکام و دستورات الهی و توجه به هواهای نفسانی است که عامل سقوط انسان در زندگی مادی و معنوی است و قرآن هم به آن اشاره دارد.(1)
در واقع خداوند به خاطر وجود این ویژگی در انسان، در تشریع احکام، این نکته را مدنظر داشته و خواسته است که در تمام لحظات انسان را به یاد خود توجه دهد، لذا وقتی انسان به جنبه غریزی متوجه می‌شود حتی از نوع حلال و صحیح آن (مثل کسی که از حلال جنب می‌شود)، نوعی حالت غفلت به انسان دست می‌دهد و احساس دوری از خدا می‌کند که غسل کردن نوعی خارج شدن از این حالت و نشاط دوباره برای توجه به ذات مقدس حق است.
نکته دیگری از جنبه تربیتی و اخلاقی طهارت در اسلام، توجه از طهارت ظاهر بدن به طهارت و پاکی باطن از رذائل اخلاقی و گناهان است که حتی در پست‌ترین مکانها (به تصور ما) خداوند برای ما تعیین حکم می‌کند و خواندن دعا را مطلوب می‌داند و ما را متوجه قیامت و آخرت می‌کند (دعای بیت الخلأ مفاتیح الجنان، ص 31).
ب. جهت دوم توجه به جنبه بهداشتی غسل است که موجب نظافت بدن است و این جنبه مورد توجه دین اسلام بوده تا به آنجا که در روایت است که «النظافة من الایمان».
دیگر اینکه انسانی که جنب می‌شود به خاطر تحرک جسمی و روحی دچار کسالت و گرفتگی می‌شود که غسل موجب بدست آوردن نشاط جسمی و روحی است. در روایت از امام صادق ـ علیه السّلام ـ است که می‌فرماید: «بعد از جنابت وقتی بدن آرام می‌شود، (بخاطر تحرک زیاد و تعرق) مرد در وجود خود بوی بدی را احساس می‌کند و برای رفع آن غسل واجب است).(2)
حضرت امام رضا ـ علیه السّلام ـ در این باره که چرا خداوند برای طهارت از مدفوع که کثیف‌تر از منی هستند غسل را واجب نکرده است و برای منی واجب کرده است. حضرت فرمود: چون منی از تمام بدن و نفس انسان خارج می‌شود ولی مدفوع از نفس انسان نیست و از دری وارد و از دیگری خارج می‌شود»(3).
هر چند این موارد گوشه‌ای از فلسفه و حکمت عمل غسل بیان گردید اما اذعان می کنیم که علت واقعی آن را نمی دانیم و باید از امام معصوم ـ علیه السلام ـ سؤال نمود.

 


پاورقی:

1. (همانا انسان سرکش می‌شود اگر احساس بی‌نیازی کند) علق: 7.
2. قمی، شیخ عباس، سفینة البحار، انتشارات آستان قدس رضوی، چاپ اول، ج 3، ص 79.
3. موسوی خمینی، سید روح الله، آداب الصلاة، قم، انتشارات مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام(ره)، ص 75.