چرا قرآن از زن به عنوان آرامش دهندة مرد نام برده است؟
ساعت ٦:۱٥ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٧ فروردین ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: چرا قرآن از زن به عنوان آرامش دهندة مرد نام برده ا ،چرا در اسلام آزادی زن نسبت به مرد کمتر است ،چرا بیشتر اختیارات به دست مرد است؟ ،هن لباس لکم و انتم لباس لهنّ

چرا قرآن از زن به عنوان آرامش دهندة مرد نام برده است؟ ب) چرا در اسلام آزادی زن نسبت به مرد کمتر است و بیشتر اختیارات به دست مرد است؟ ولی در کشورهای دیگر چنین نیست؟

پاسخ:

الف) ممکن است منشأ اشکال اوّل شما این آیه باشد که می‌فرماید: و من ایاته ان خلق لکم من انفسکم ازواجاً لتسکنوا الیها...(1) و از نشانه‌های او این است که همسرانی از جنس خود شما، برای شما آفرید، تا در کنار آنها آرامش یابید.» در آیة مذکور منظور این نیست که تنها زن آرامش و تسکین بخش مرد باشد، بلکه آرامش و تسکین دو طرفه بوده و وجود همسران در کنار یکدیگر. مایة شکوفایی، نشاظ و پرورش در زندگی خواهد بود. خداوند متعال در جاهای دیگر با اشاره به ضرورت در کنار هم بودن زن و مرد. می‌فرماید: ... هن لباس لکم و انتم لباس لهنّ...(2) آنها «زنان» لباس شما هستند و شما لباس آنها...»
بنابراین، دو همسر می‌توانند همدیگر را از انحرافات حفظ کنند و عیوب هم را بپوشانند و وسیلة راحت و آرامش یکدیگر باشند.(3)
آنچه حقیقت انسان را تشکیل می‌دهد، قلب و روح انسان است و از نظر قرآن کریم، مرد و زن از یک نفس و جانی واحد هستند. چنان که خداوند متعال می‌فرماید: «ای مردم! از پروردگارتان که شما را از «نفس واحدی» آفرید و جفتش را (نیز) از او آفرید، و از آن دو، مردان و زنان بسیاری پراکنده کرد، پروا دارید...» پس خمیرمایة مرد و زن یکی بوده و هیچ‌یک بر دیگری برتری ندارد، بلکه هر دو مکمل و نیازمند یکدیگرند. تفاوت‌هایی عمده ای را که می‌توان بر شمرد، این است که: برخی تفاوت‌های روانی و جسمی است که خداوند به اقتضای طبیعت و خلقت زن و مرد در نظر گرفته است. به عنوان مثال سیستم روحی زن را با عاطفه‌تر و مرد را عقلانی‌تر کرده است و یا در مسائل جسمانی یک سری وظایف را بر عهدة مردان گذاشته که انجام آن‌ها برای زنان سخت و مشقّت‌آور است. و از جهتی این کارها برای زن ارزشی‌تر است. زیرا که استخدام مرد را به دنبال خود دارد و به گفتة امام امیرالمؤمنین ـ علیه السّلام ـ: «النساء ریحانه لیست بقهرمانه»(4) اما در این که یک سری آزادی‌ها به مرد داده شده، ولی زنان در آن مسائل محدودیت دارند؟ باید گفت: هر کدام از اینها دارای توجیه و حکمت هستند، به عنوان مثال در مسئلة حجاب، مرد محدودیت کمتری دارد ولی زن چنین نیست. این ممکن است به آن علت باشد که زن به خاطر ویژگی خاصی که دارد ـ حجاب جنبة دفاعی و حفاظت دارد نه محدودیت مثل قوانین رانندگی در دنیا که هیچ اندیشمندی نخواهد گفت این قوانین اسارت و محدودیت برای رانند‌گان بیچاره است: زیرا همه می‌دانند این قوانین برای حفظ جان و ماشین و سرنشین‌ها است و بدون شک قوانین حجاب برای حفظ سلامتی روحی، اخلاقی زن و خانواده و نسل آینده هسنتد که سرنشین ماشین زندگی هستند که هدایت کنندة آن زن می‌باشد. و یا در اینکه چرا مرد مدیر خانواده است؟ باید گفت: به این خاطر آن است که مرد وظیفة تهیه و تأمین معیشت، مسکن و... را بر عهده دار می‌باشد و این مدیریت هیچ‌گاه به معنای ظلم کردن در حق زن نیست بلکه به یک معنی استخدام مرد برای زن می‌باشد تا زن از حوادث نامناسب در ایمنی قرار بگیرد و عزت و شرافت زن سالم بماند که خواستة فطری خانم‌هایی که فطرت اولیة آن‌ها دگرگون نشده باشد، همین روش را می‌خواهند ولی در مسائل ارزشی قرآن کریم ملاک برتری انسان‌ها را «تقوا» می‌داند و می‌فرماید: یا ایها الناس انا خلقنکم من ذکرو انثی و جعلنکم شعوبا و قبایل لتعارفوا انّ اکرمکم عندالله اتقکم...(5) ای مردم! ما شما را از مرد و زنی آفریدیم، و شما را ملت و قبیله قبیله گردانیدیم تا با یکدیگر شناسایی متقابل حاصل کنید، در حقیقت گرامی‌ترین شما نزد خدا، پرهیزگارترین شماست... .
پس باید میان مسائل حقوقی و ارزشی فرق گذاشته شود و در مسائل حقوقی چون تفاوت‌هایی میان زن و مرد وجود دارد به طور طبیعی این دو نمی‌توانند مساوی باشند و ممکن است حقوقی مربوط به زن‌ها باشد و مردان از آن بی‌بهره باشند و بالعکس و در مواردی که برای یکی از این دو، حقوق بیشتری قرار داده، وظایف بیشتری نیز بر عهدة آن‌ها نهاده است. دین مقدس اسلام برای زنان حق مالکیت حق انتخاب همسر و حق حقوق متقابل با همسر، مسکن، نفقه، حضانت اطفال تا سنین معین، حق دریافت اجرت برای کارهای خانه، حضور در میان اجتماع، در صورتی که به روابط خانوادگی‌ و زناشویی خللی وارد نکند و عفاف و کرامت او حفظ شود و... در نظر گرفته است و در مقابل نیز حق سرپرستی و مدیریت خانواده که نیاز به کوشش و زحمت بیشتری دارد ـ تهیه امرار معاش امکانات و زندگی و... بر عهدة مرد گذاشته شده است و به طور طبیعی مرد در برخی موارد به ناچار و ضرورت اختیاراتش به مقتضای وظیفه‌اش زیادتر از زن است.
افزون بر این، قانون خلقت این تفاوت‌ها را به وجود آورده تا پیوند خانوادگی زن و مرد را محکم‌تر کند تا آن‌ها به دست خود حقوق و وظایف خانوادگی را میان زن و مرد تقسیم نماید، قانون خلقت اگر تفاوتی بین مرد و زن قائل نمی‌شد به هر دو جفا می‌شد.(6)
قرآن در مورد فلسفه تفاوت‌های اقتصادی در جامعه که چرا جامعه آن طور که «سوسیالیست»ها می‌گوید. بی‌طبقه نشد؟ همین نکته را توجّه می‌دهد: نحن قسمنا بینهم معیشتهم فی الحیوة الدنیا و رفعنا بعضهم فوق بعضی لتخذو بعضهم بعضاً‌سخریاً(7) تفاوت معیشت مادی بین مردم برای این‌که آن‌ها هم‌دیگر را استخدام و هم‌دیگر را تسخیر نمایند والاّ جامعه نسبت به هم جاذبه ندارند و به قول امام جواد اگر مردم مساوی باشند هلاک می‌شوند.(8) و این تفاوت‌ها برای تسخیر زن و مرد و جذب آنها نسبت به همدیگر نقش اساسی دارد «والاّ موجب اختلاف جدایی و طلاق خواهد شد.
بدون شک برنامه و قوانین کشور ما برخاسته از برنامه اسلامی و حتی الهی است که این قوانین مناسب با فطرت انسان و مکمل قوانین آفرینش می‌باشد که جدا شدن انسان از برنامة اسلام مثل جدا شدن از اصل فطرت انسانی خود می‌باشد و در جای خودش بحث شد که جامع‌ترین و کامل‌ترین قوانین برای سعادت انسان قوانین الهی است. ولی قوانین و برنامة کشورهای دیگر که بی‌بندوباری زن‌ها به عنوان آزادی مطرح است، آن برنامه و قوانین از دید جهان‌بینی مادی سرچشمه می‌گیرد و نوعاً زن را به عنوان وسیله آن هم متأسفانه وسیلة و کالا، ارضای غریزة جنسی نگاه می‌کنند و زن را برای خواستة خود نه زن می‌خواهد و هنگامی هم به مقصد رسیدند حقوق اولیه و شخصیت زن نادیده گرفته می‌شود، ولی اسلام برای اصالت شخصیت زن، به عنوان یک انسان الهی ارزش قائل است و خواسته‌های مادی و معنوی او را در رابطه با برنامة الهی مورد توجّه قرار می‌دهد و به همین دلیل زن هایی که هنوز فطرت اصیل‌شان ضربه ندیده است و وجدان الهی آن‌ها سالم و بیدار است از این زندگی بی‌بندوباری در جهان امروز رنج می‌برند و از زن بودن خسته و ناراضی‌اند که آمارها نشان دهندة این حقیقت می‌باشد که می‌توانید به کتاب حقوق زن در اسلام رجوع نمایید.

 


پاورقی:

1. روم:21.
2. بقره:187.
3. ر. ک: مکارم شیرازی، ناصر و همکاران، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ بیست و سوّم، ج 1، ص 650.
4. ر. ک: مطهری، مرتضی، حقوق زن در اسلام، قم، انتشارات صدرا، ص 200 ـ 360.
5. حجرات:12.
6. ر. ک: مطهری، مرتضی، نظام حقوق زن در اسلام، قم، انتشارات صدرا، ص 187 ـ 360.
7. زمر:13.
8. منتهی‌الآمال، حکمات امام جواد ـ علیه السّلام ـ .