آزاداندیشى و نظرخواهى‏
ساعت ٧:٥٤ ‎ب.ظ روز شنبه ٢٧ اسفند ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: آزاداندیشى و نظرخواهى‏

قرآن‏

1 .. فَبَشِّرْ عِبادِ* الَّذِینَ یَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَیَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ، أُولئِکَ الَّذِینَ هَداهُمُ اللَّهُ وَ أُولئِکَ هُمْ أُولُوا الْأَلْبابِ‏* « سوره زمر (39): 18- 17» بندگان مرا مژده ده: آنان که به گفتار گوش فرا مى‏دارند و سپس از نیکوترین آن پیروى مى‏کنند، اینان کسانیند که خدا هدایتشان کرده است، و اینان خردمندانند* 2 لا إِکْراهَ فِی الدِّینِ، قَدْ تَبَیَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَیِّ، فَمَنْ یَکْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَ یُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَکَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقى‏، لَا انْفِصامَ لَها، وَ اللَّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ‏* « سوره بقره (2): 256» زور و اکراه در دین نیست، چه راه از گمراهى آشکار شده است، پس هر که به طاغوت کفر ورزد و به خدا ایمان آورد، به دستگیره استوار چنگ زده است که آن را شکستى نیست، و خدا شنواى دانا است*

حدیث‏

1 الامام علی «ع»: من استقبل وجوه الآراء عرف مواقع الخطأ. ««نهج البلاغه»/ 1169، عبده 2/ 185»

امام على «ع»: هر که با آراء گوناگون رو به رو شود، نقاط اشتباه و خطاى هر کار را خواهد شناخت.

2 الامام علی «ع»: الظّفر بالحزم، و الحزم بإجالة الرّأی، و الرّأی بتحصین الأسرار. « «نهج البلاغه»/ 1110؛ عبده 2/ 155»

امام على «ع»: پیروزى به دوراندیشى و محکم‏کارى است. و دوراندیشى و محکم‏کارى به راى آزمایى. و رأى (درست) در گرو نگاهدارى اسرار است (به ویژه اسرار نظامى در کار جنگ).

3 الامام علی «ع»: الرّأی مع الأناة. و بئس الظّهیر، الرّأی الفطیر. ««مستدرک نهج البلاغه»/ 187»

امام على «ع»: رأى، با درنگ و تأمل به دست مى‏آید. و رأى نارسیده و برنیامده، بد مددکارى است.

4 الامام علی «ع»: اضربوا بعض الرّأی ببعض یتولّد منه الصّواب. امخضوا الرّأی مخض السّقاء. ««غرر الحکم»/ 71»

امام على «ع»: رأیها را، برخى بر برخى دیگر، عرضه کنید (و آنها را کنار

هم نهید)، که رأى درست این گونه پدید مى‏آید. رأى و نظر را- همچون شیرى که براى بیرون آوردن کره آن در میان مشک مى‏ریزند و مى‏زنند- بزنید (تا به وسیله تقابل آرا و برخورد اندیشه‏ها به نظر درست برسید).

5 الامام علی «ع»: اضمم آراء الرّجال، و اختر أقربها الى الصّواب، و أبعدها عن الارتیاب. ««مستدرک نهج البلاغه»/ 152»

امام على «ع»: آراء مردان را به هم بپیوند، و نزدیکترین آنها را به صواب و صلاح، و دورترین آنها را از شک و تردید، برگزین‏

6 الامام علی «ع»- النّبیّ «ص» (من خطاب اللَّه تعالى له، لیلة المعراج): .. یا أحمد! استعمل عقلک قبل أن یذهب، فمن استعمل عقله لا یخطأ و لا یطغى. ««ارشاد القلوب»/ 285»

امام على «ع»- از پیامبر اکرم (از سخنان شب معراج): ... اى احمد! عقل خود را به کار گیر، پیش از آنکه از دست برود، که هر کس عقل را به کار اندازد، خطا نمى‏کند و به سرکشى دچار نمى‏گردد.

7 الامام الصادق «ع»: .. إنّما یهلک النّاس لانّهم لا یسألون. ««اصول کافى» 1/ 40»

امام صادق «ع»: مردمان از آن جهت هلاک مى‏شوند که نمى‏پرسند.

الحیاة / ترجمه احمد آرام، ج‏1، ص:287 -  289