نیازمندى عقل به حجّت خدا و راهنماییهاى او
ساعت ٩:۳٧ ‎ب.ظ روز جمعه ٢٦ اسفند ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: نیازمندى عقل به حجّت خدا و راهنماییهاى او

قرآن‏

1 .. وَ ما آتاکُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ، وَ ما نَهاکُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا .. « سوره حشر (59): 7» ... هر چه را پیامبر (از غنایم جنگى) به شما بخشید (و هر امرى آورد) بگیرید (و بدان عمل کنید)، و هر چه را از آن نهى کرد کنار نهید.

2 ... فَإِنْ تَنازَعْتُمْ فِی شَیْ‏ءٍ، فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَ الرَّسُولِ‏ .. « سوره نسا (4): 59» ... در باره هر چه اختلاف پیدا کردید، به گفته خدا و پیامبر رجوع کنید (و همان را بپذیرید).

3 .. فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ، إِنْ کُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ‏* « سوره نحل (16): 43» ... اگر خود نمى‏دانید از اهل ذکر بپرسید*

حدیث‏

1 النبی «ص»: الذّکر انا، و الائمّة اهل الذّکر. ««تفسیر برهان» 2/ 369»

پیامبر «ص»: ذکر (در آیه فاسألوا أهل الذّکر) منم، و اهل ذکر ائمّه‏اند.

2 الامام الباقر «ع»- فی تفسیر قوله تعالى: فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ إِنْ کُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ‏: الذّکر القرآن. «1» و آل رسول اللَّه اهل الذّکر، و هم المسئولون. «2»

امام باقر «ع»- در تفسیر آیه‏ فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ: ذکر نام قرآن است.

و اهل ذکر آل پیامبرند. و پاسخگو از علوم و حقایق قرآنى، فقط و فقط، آنانند.

3 الامام الباقر «ع»: نحن اهل الذّکر و نحن مسئولون. «3»

امام باقر «ع»: ماییم اهل ذکر (عالمان علم قرآنى و علم نبوى)، و ماییم سخنگوى این علوم و پاسخگوى این مسائل و حقایق.

4 الامام الصادق «ع»: نحن اهل الذّکر و نحن المسئولون. «4»

امام صادق «ع»: ماییم اهل ذکر، ماییم که باید این حقایق و علوم را از ما بپرسند و از ما بیاموزند.

5 الامام الصادق «ع»: لا یسعکم فیما نزل بکم ممّا لا تعلمون، الّا الکفّ عنه و التّثبّت و الرّدّ الى ائمّة الهدى، حتى یحملوکم فیه على القصد و یجلوا عنکم العمى و یعرّفوکم فیه الحقّ، قال اللَّه- تبارک و تعالى-: فَسْئَلُوا أَهْلَ‏

______________________________
(1) «ذکر» یکى از نامهاى قرآن کریم است، چنان که در برخى از آیات آمده است. پیامبر اکرم «ص» نیز «ذکر» نامیده شده است (سوره طلاق، آیه 11- 10). و در حدیث از امام صادق «ع» رسیده است که «ذکر یکى از نامهاى حضرت محمّد- ص- است، و اهل ذکر ماییم (یعنى اهل بیت پیامبر «ص»)». «تفسیر برهان» 2/ 370.

(2) «تفسیر برهان» 2/ 370- 369.

(3) «تفسیر برهان» 2/ 370- 369.

(4) «تفسیر برهان» 2/ 370- 369.

 

الذِّکْرِ إِنْ کُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ‏. «1»

امام صادق «ع»: هر چه براى شما پیش آید که در باره آن چیزى ندانید، نمى‏توانید خودسرانه سخنى بگویید، بلکه باید به جستجو پرداخته به ائمّه هدى (و پیشوایان دین خدا) رجوع کنید، تا آنان شما را به راه مستقیم ببرند، و از تیرگى جهل برهانند، و حق مطلب را نشانتان دهند. همین است که خداى متعال گفته است: «اگر خود نمى‏دانید از اهل ذکر بپرسید».

6 الامام الرضا «ع»: نحن اهل الذّکر و نحن المسئولون. «2»

امام رضا «ع»: ماییم اهل ذکر، و ماییم فقط که پاسخگوى این علوم و حقایقیم.

7 الامام الکاظم «ع»: یا هشام! ان اللَّه- تبارک و تعالى- اکمل للنّاس الحجج بالعقول، و نصر النبیّین بالبیان ... انّه لم یخف اللَّه من لم یعقل عن اللَّه. و من لم یعقل عن اللَّه لم یعقد قلبه على معرفة ثابتة یبصرها و یجد حقیقتها فی قلبه .. «3»

امام کاظم «ع»: اى هشام! خداى متعال به وسیله عقلهایى که به مردمان داد حجّت را بر آنان تمام کرد. و پیامبران را با نیروى بیان (حقایق) یارى کرد ... همانا هر کس (راه دین و خدا ترسى را) از (فرستادگان) خدا فرا نگرفت، از خدا نترسید (و چنان که باید به دستورهاى او عمل نکرد و به راه تکامل نرفت) «4». و هر کس از (فرستادگان) خدا نیاموخت،

______________________________
(1) «تفسیر برهان» 2/ 370.

(2) «تفسیر برهان» 2/ 369.

(3) «اصول کافى» 1/ 13 و 18.

(4) چون دستورهاى واقعى دین خدا و راه خداترسى و خداپرستى و تقوى‏پیشگى و رسیدن به قرب الهى، همان است که از طرف خداى متعال رسیده باشد. و این تعالیم الهى همانها است که پیامبران و امامان گفته‏اند و تعلیم داده‏اند.

ایمانى قلبى به یک شناخت استوار پیدا نکرد، تا او را بینا سازد، و حقیقت آن را در دل خویش احساس کند.

* در این باره به «اصول کافى»، «کتاب حجّت»، «باب الاضطرار إلى الحجّة نیازمندى حتمى به حجّت خدا» مراجعه کنید (ج 1/ 174- 168).

الحیاة / ترجمه احمد آرام، ج‏1، ص:231 -  233