شناخت جهان (جهانشناسى)
ساعت ٩:۳٧ ‎ب.ظ روز جمعه ٢٦ اسفند ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: شناخت جهان (جهانشناسى)

قرآن‏

1 اللَّهُ الَّذِی رَفَعَ السَّماواتِ بِغَیْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَها، ثُمَّ اسْتَوى‏ عَلَى الْعَرْشِ، وَ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ، کُلٌّ یَجْرِی لِأَجَلٍ مُسَمًّى، یُدَبِّرُ الْأَمْرَ، یُفَصِّلُ الْآیاتِ، لَعَلَّکُمْ بِلِقاءِ رَبِّکُمْ تُوقِنُونَ* وَ هُوَ الَّذِی مَدَّ الْأَرْضَ، وَ جَعَلَ فِیها رَواسِیَ وَ أَنْهاراً، وَ مِنْ کُلِّ الثَّمَراتِ جَعَلَ فِیها زَوْجَیْنِ اثْنَیْنِ، یُغْشِی اللَّیْلَ النَّهارَ، إِنَّ فِی ذلِکَ لَآیاتٍ لِقَوْمٍ یَتَفَکَّرُونَ* وَ فِی الْأَرْضِ قِطَعٌ مُتَجاوِراتٌ، وَ جَنَّاتٌ مِنْ أَعْنابٍ وَ زَرْعٌ وَ نَخِیلٌ، صِنْوانٌ وَ غَیْرُ صِنْوانٍ، یُسْقى‏ بِماءٍ واحِدٍ، وَ نُفَضِّلُ بَعْضَها عَلى‏ بَعْضٍ فِی الْأُکُلِ، إِنَّ فِی ذلِکَ لَآیاتٍ لِقَوْمٍ یَعْقِلُونَ‏* « سوره رعد (13): 4- 2» خدایى که آسمانها را بى‏ستونى که توانید دید برافراشت، و بر عرش مستولى شد، و خورشید و ماه را مسخّر گردانید تا هر یک در مدتى معیّن شده سیر کند، او کار جهان را تدبیر مى‏کند، و آیات دانایى و توانایى خویش را مفصل بیان مى‏دارد، تا مگر شما به دیدار پروردگار خویش باور آورید* و او است آنکه زمین را گسترد، و در آن کوهها و رودها نهاد، و از همه میوه‏ها جفت جفت آفرید، او شب را بر روز پوشاند، و به راستى در همه اینها نشانه‏هایى است براى کسانى که در این حقیقتها بیندیشند* و در زمین، قطعه‏هایى است‏

گوناگون (کوه، هامون، گلزار، شوره‏زار) در کنار یک دیگر و باغهایى از انگور و کشتزار، و خرمابنهاى چند ساق و یک ساق، که همه با یک آب آبیارى مى‏شود، و ما لختى از آنها را در مزه و شیرینى بر لختى دیگر برترى مى‏دهیم، در اینها همه نشانه‏هایى است (از دانایى و توانایى خدا) براى کسانى که خرد خود را به کار اندازند و دریابند* 2 وَ الْأَرْضَ مَدَدْناها، وَ أَلْقَیْنا فِیها رَواسِیَ، وَ أَنْبَتْنا فِیها مِنْ کُلِّ شَیْ‏ءٍ مَوْزُونٍ* وَ جَعَلْنا لَکُمْ فِیها مَعایِشَ، وَ مَنْ لَسْتُمْ لَهُ بِرازِقِینَ* وَ إِنْ مِنْ شَیْ‏ءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ، وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ* وَ أَرْسَلْنَا الرِّیاحَ لَواقِحَ، فَأَنْزَلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَسْقَیْناکُمُوهُ، وَ ما أَنْتُمْ لَهُ بِخازِنِینَ‏* « سوره حجر (15): 22- 19» زمین را پهن گستردیم، و در آن کوهها در افکندیم، و از هر چیز، موزون و مناسب، در آن رویاندیم* و براى شما و براى کسانى که شما نمى‏توانید روزى آنان را فراهم سازید، اسباب زیستن فراهم آوردیم* و هیچ چیز نیست جز آنکه خزانه‏هاى آن در نزد ما است، و همه را به اندازه‏اى معلوم فرو مى‏فرستیم* و بادها را فرستادیم بارورکننده، آنگاه از آسمان آب فرو فرستادیم، تا شما را آب دهیم، و گر نه شما خود نمى‏توانید آب لازم را براى همیشه ذخیره کنید*

حدیث‏

1 الامام علی «ع»: ... فبعث فیهم رسله لیستأدوهم میثاق فطرته، و یذکّروهم منسیّ نعمته .. و یروهم الآیات المقدّرة: من سقف فوقهم مرفوع، و مهاد تحتهم موضوع .. « «نهج البلاغه»/ 33» امام على «ع»: خدا فرستادگان خود را در میان مردمان برانگیخت تا پایبندى به پیمان خدایى فطرت را از ایشان بخواهند، و نعمتهاى فراموش- کرده او را به یادها آورند ... و آیات و آثار هنجار یافته را به ایشان بنمایانند، همچون سقف افراشته در بالا، و زمین گسترده در پایین ...

2 الامام علی «ع»: .. لو فکّروا فی عظیم القدرة، و جسیم النّعمة، لرجعوا الى الطّریق، و خافوا عذاب الحریق. و لکنّ القلوب علیلة، و البصائر مدخولة، ألا ینظرون إلى صغیر ما خلق؟ کیف أحکم خلقه! و أتقن ترکیبه! و فلق له السّمع و البصر! و سوّى له العظم و البشر! أنظروا الى النّملة! فی صغر جثّتها و لطافة هیئتها، لا تکاد تنال بلحظ البصر، و لا بمستدرک الفکر ... ««نهج البلاغه»/ 736.»

امام على «ع»: اگر مردم در قدرت بزرگ و نعمت سترگ بیندیشند، به راه بازخواهند گشت و از عذاب آتش بیمناک خواهند شد، ولى دلها بیمار است و بینشها تباه. چرا به کوچکترین آفریده او نمى‏نگرند تا بدانند چگونه آفرینش آن را استوار کرده و ترکیب آن را به سامان آورده، و براى آن، چشم و گوش و استخوان و پوست فراهم ساخته است؟ به مورچه- که از کوچکى و ظرافت اندام نزدیک است که از دید چشم و عرصه شناخت دور ماند- بنگرید ...

الحیاة / ترجمه احمد آرام، ج‏1، ص: 220