شناخت نفس (خودشناسى)
ساعت ٩:۳٧ ‎ب.ظ روز جمعه ٢٦ اسفند ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: شناخت نفس (خودشناسى)

قرآن‏

1 سَنُرِیهِمْ آیاتِنا فِی الْآفاقِ، وَ فِی أَنْفُسِهِمْ، حَتَّى یَتَبَیَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُ‏ .. « سوره فصّلت (41): 53.» آیات خود را در آفاق و در جانها و نفسهایشان به ایشان خواهیم نمود، تا بر آنان آشکارا شود که خدا (و آنچه از سوى خدا فرستاده شده) حق است و راست ...

2 وَ فِی الْأَرْضِ آیاتٌ لِلْمُوقِنِینَ* وَ فِی أَنْفُسِکُمْ أَ فَلا تُبْصِرُونَ‏؟* « سوره ذاریات (51): 21- 20.» در زمین نشانه‏هایى است (از دانایى و توانایى خداوند)، براى باورآوران و یقین‏داران* و نیز در جان و خویشتن خودتان، آیا نمى‏بینید و نمى‏نگرید؟*

حدیث‏

1 النبی «ص»: من عرف نفسه، فقد عرف ربّه. «1»

پیامبر «ص»: هر که خود را بشناسد، پروردگار خود را شناخته است.

2 النبی «ص»- دخل رجل على رسول اللَّه «ص» فقال: یا رسول اللَّه! کیف الطّریق الى معرفة الحق؟ فقال: «معرفة النّفس». «2»

پیامبر «ص»- مردى بر پیامبر اکرم وارد شد و گفت: اى رسول خدا! راه شناسایى حق کدام است؟ گفت: شناختن خود.

3 الامام علی «ع»: معرفة النفس أنفع المعارف. «3»

امام على «ع»: شناختن نفس، سودمندترین شناختها است.

4 الامام الباقر «ع»: لا معرفة کمعرفتک بنفسک. «4»

امام باقر «ع»: هیچ شناختى همچون شناخت خویشتن خودت نیست.

5 الامام علی «ع»: نظر النّفس للنّفس، العنایة بصلاح النّفس. «5»

امام على «ع»: کمکى که نفس انسانى مى‏تواند به خود بکند، کوشش براى اصلاح خود است.

6 الامام علی «ع»: نال الفوز الأکبر، من ظفر بمعرفة النّفس. «6»

امام على «ع»: آن کس که به شناخت خود دست یافت، به بزرگترین نیکبختى و کامیابى رسید.

______________________________
(1) «بحار» 2/ 32- از کتاب «مصباح الشریعة».

(2) «بحار» 70/ 72- از کتاب «عوالى اللّئالى».

(3) «غرر الحکم»/ 319.

(4) «تحف العقول»/ 208.

(5) «غرر الحکم»/ 322.

(6) «غرر الحکم»/ 322.

7 الامام علی «ع»: غایة المعرفة، أن یعرف المرء نفسه. «1»

امام على «ع»: هدف نهایى شناخت آن است که آدمى خود را بشناسد.

8 الامام علی «ع»: من عرف نفسه، فقد انتهى الى غایة کل معرفة و علم. «2»

امام على «ع»: هر که خود را بشناسد، به نتیجه و غایت هر شناخت و دانشى دست یافته است.

9 الامام علی «ع»: العالم من عرف قدره. و کفى بالمرء جهلا أن لا یعرف قدره. «3»

امام على «ع»: عالم کسى است که اندازه (و ارج) خویش را بشناسد. و براى آشکار شدن نادانى شخص همین بس که اندازه (و ارج) خویش نشناسد.

10 الامام علی «ع»: هلک امرؤ لم یعرف قدره. «4»

امام على «ع»: کسى که حد (و منزلت) خود را نشناسد تباه شده است.

11 الامام علی «ع»: معرفة المرء بعیوبه أنفع المعارف. «5»

امام على «ع»: سودمندترین شناخت آن است که آدمى عیوب خود را بشناسد.

______________________________
(1) «غرر الحکم»/ 222.

(2) «غرر الحکم»/ 293.

(3) «نهج البلاغه»/ 304.

(4) «نهج البلاغه»/ 1159.

(5) «غرر الحکم»/ 318.

12 الامام علی «ع»: جهل المرء بعیوبه من أکبر ذنوبه. «1»

امام على «ع»: بزرگترین گناه کسى آن است که از عیوب خود آگاه نباشد.

13 الامام علی «ع»: من أشدّ عیوب المرء أن تخفى علیه عیوبه. «2»

امام على «ع»: از بدترین عیبهاى آدمى، پوشیده ماندن عیبهاى او بر خود او است.

14 الامام علی «ع»: من اقتصر على قدره کان أبقى له. «3»

امام على «ع»: هر کس به حد خویش بسنده کند (و از آن بیش نخواهد)، آن را از دست نخواهد داد.

1 الامام علی «ع»: من جهل قدره جهل کلّ قدر. «4»

امام على «ع»: هر که قدر خود نداند، هیچ قدرى را نخواهد دانست.

16 الامام علی «ع»- من عهده الى الاشتر: .. ثمّ انظر فی حال کتّابک! فولّ على امورک خیرهم .. (ممّن) لا یضعف عقدا اعتقده لک، و لا یعجز عن إطلاق ما عقد علیک، و لا یجهل مبلغ قدر نفسه فی الأمور، فإنّ الجاهل بقدر نفسه‏

______________________________
(1) «ارشاد»، شیخ مفید/ 142.

(2) «غرر الحکم»/ 302.

(3) «نهج البلاغه»/ 936، عبده 2/ 57.

(4) «غرر الحکم»/ 290.

 

الحیاة / ترجمه احمد آرام، ج‏1، ص:212 -  215