شناخت و مراحل تکامل‏پذیر آن‏
ساعت ۱٠:٢٦ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ۱٦ اسفند ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: شناخت و مراحل تکامل‏پذیر آن‏

قرآن‏

1 وَ کَذلِکَ نُرِی إِبْراهِیمَ مَلَکُوتَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ، وَ لِیَکُونَ مِنَ الْمُوقِنِینَ‏* «1» ملکوت آسمانها و زمین را به ابراهیم نمودیم تا یقین پیدا کند* 2 وَ لَقَدْ آتَیْنا مُوسَى الْکِتابَ، فَلا تَکُنْ فِی مِرْیَةٍ مِنْ لِقائِهِ، وَ جَعَلْناهُ هُدىً لِبَنِی إِسْرائِیلَ* وَ جَعَلْنا مِنْهُمْ أَئِمَّةً یَهْدُونَ بِأَمْرِنا، لَمَّا صَبَرُوا، وَ کانُوا بِآیاتِنا یُوقِنُونَ‏* «2» به موسى کتاب دادیم، پس تو از دیدار او در شک مباش، «3» و او را راهنماى بنى اسرائیل قرار دادیم. و گروهى از ایشان را، چون به راه حق بردبارى کردند، و در آیات ما به مقام یقین رسیدند، پیشوایانى قرار دادیم که به فرمان ما مردمان را راهنمایى مى‏کردند* 3 وَ فِی الْأَرْضِ آیاتٌ لِلْمُوقِنِینَ* وَ فِی أَنْفُسِکُمْ أَ فَلا تُبْصِرُونَ‏؟* «4»

______________________________
(1) سوره انعام (6): 75.

(2) سوره سجده (32): 24- 23.

(3) براى توضیح بیشتر در باره این قسمت از آیه، و تعیین مرجع ضمیر در «لقائه»، به «مجمع البیان» (8/ 333- 332) مراجعه کنید.

(4) سوره ذاریات (51): 21- 20.

در زمین نشانه‏هایى است (از دانایى و توانایى خداوند) براى آنان که حق را به دل بپذیرند* و نیز در جانهاى خودتان (نشانه‏هایى هست)، پس چرا نمى‏بینید و بصیرت خود را به کار نمى‏اندازید*

حدیث‏

1 النبی «ص»: خیر ما ألقی فی القلب الیقین. «1»

پیامبر «ص»: بهترین چیزى که به قلب افکنده شود یقین است.

2 الامام علی «ع»: .. ما برح للَّه- عزّت آلاؤه- فی البرهة بعد البرهة و فی أزمان الفترات، عباد ناجاهم فی فکرهم، و کلّمهم فی ذات عقولهم، فاستصبحوا بنور یقظة فی الأبصار و الأسماع و الأفئدة، یذکّرون بایّام اللَّه .. «2»

امام على «ع»: خداوند را- که گرامى است نعمتهاى او- همواره، در هر زمانى، و در فاصله‏هاى طلوع پیامبران، بندگانى بوده و هست که در فکر و باطن با آنان مناجات مى‏کند، و در ژرفناى خردهاشان با ایشان به سخن گفتن مى‏پردازد. این گونه بندگان چشم و گوش و دل خویش با نور بیدارى روشن مى‏دارند، و روزهاى خدا (ایّام اللَّه) را، پیوسته به یاد مردمان مى‏آورند ...

3 الامام الباقر «ع»: .. کفى بالیقین غنى. «3»

امام باقر «ع»: یقین بزرگترین بینیازى است.

______________________________
(1) «بحار» 70/ 173.

(2) «نهج البلاغه»/ 703.

(3) «وسائل» 1/ 62.

4 الامام الباقر «ع»: .. لا نور کنور الیقین. «1»

امام باقر «ع»: هیچ نورى چون نور یقین نیست.

5 الامام الصادق «ع»: .. طلبت نور القلب، فوجدته فی التّفکّر و البکاء. «2»

امام صادق «ع»: چون در طلب نور و روشنى براى قلب برخاستم، آن را در اندیشیدن و گریستن یافتم.

6 الامام الباقر «ع»- فی قول اللَّه تعالى «إِنَّ فِی ذلِکَ لَآیاتٍ لِلْمُتَوَسِّمِینَ‏ «3»»، قال: هم الأئمّة. قال رسول اللَّه «ص»: اتّق فراسة المؤمن، فإنّه ینظر بنور اللَّه، لقول اللَّه: «إِنَّ فِی ذلِکَ لَآیاتٍ لِلْمُتَوَسِّمِینَ». «4»

امام باقر «ع»- در تفسیر این آیه: «إِنَّ فِی ذلِکَ لَآیاتٍ لِلْمُتَوَسِّمِینَ‏ همانا در آن (عذاب که بر مردم شهر لوط فرود آمد)، نشانه‏هایى است (از توانایى خداوند) براى اهل فراست»، گفت: این اهل فراست امامانند. پیامبر اکرم گفته است: «از فراست مؤمن بپرهیزید، که او با نور خدایى نگاه مى‏کند». و این آن سخن خدا است که‏ «إِنَّ فِی ذلِکَ لَآیاتٍ لِلْمُتَوَسِّمِینَ‏».

7 الامام الرضا «ع»- عن آبائه، عن رسول اللَّه «ص»: المؤمن ینظر بنور اللَّه. «5»

امام رضا «ع»- از پدرانش، از پیامبر اکرم: مؤمن با نور خدا مى‏نگرد.

______________________________
(1) «تحف العقول»/ 208.

(2) «مستدرک» 2/ 357.

(3) سوره حجر (15): 75.

(4) «بصائر الدّرجات»/ 357.

(5) «بحار» 67/ 75- از کتاب «عیون اخبار الرضا» 2/ 200، در این کتاب چنین است: «مؤمنى نیست مگر اینکه در او فراستى است، و به اندازه ایمان خود، با نور خدا، مى‏بیند ...».

8 الامام علی «ع»: .. قد نصب نفسه للَّه سبحانه، فی أرفع الأمور: من إصدار کلّ وارد علیه، و تصییر کلّ فرع الى أصله، مصباح ظلمات، کشّاف عشوات، مفتاح مبهمات، دفّاع معضلات، دلیل فلوات، یقول فیفهم .. «1»

امام على «ع»: چنین کس‏ «2» خویشتن را در فرمان خداى سبحان قرار داده، دست به کارهاى بزرگ مى‏یازد: هر وظیفه‏اى که پیش آید آن را به درستى به انجام مى‏رساند، و هر فرعى (و امرى) را منطبق با اصل (دینى) آن مجرى مى‏دارد. او چراغ تاریکیها است، و روشنگر پوشیده‏ها، و کلید ابهامها، و حلّال مشکلها، و راهنماى بیابانها، چون سخن گوید حقیقت را بفهماند ...

9 الامام الصادق «ع»: .. اعلم أنّ العمل الدّائم القلیل على الیقین، أفضل عند اللَّه من العمل الکثیر على غیر یقین. «3»

امام صادق «ع»: بدان که عمل اندک مداوم توأم با یقین، در نزد خداوند، برتر است از عمل فراوان بدون یقین.

______________________________
(1) «نهج البلاغه»/ 210.

(2) این سخن، در وصف انسانهاى معتقد شناختور تکامل یافته است، آنان که با نور معرفت و فروغ شناخت به درجات تکامل رسیده‏اند، و خود چراغ راه دیگران گشته‏اند.

(3) «تحف العقول»/ 264.

________________________________________
حکیمى، محمدرضا و حکیمى، محمد و حکیمى، على - آرام، احمد، الحیاة / ترجمه احمد آرام، 6جلد، دفتر نشر فرهنگ اسلامى - تهران، چاپ: اول، 1380ش.