طلب علم‏
ساعت ۱٠:٢٦ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ۱٦ اسفند ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: طلب علم

قرآن‏

1 لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ، إِذْ بَعَثَ فِیهِمْ رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ، یَتْلُوا عَلَیْهِمْ آیاتِهِ وَ یُزَکِّیهِمْ وَ یُعَلِّمُهُمُ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَةَ، وَ إِنْ کانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِی ضَلالٍ مُبِینٍ‏* «1» خدا بر مؤمنان منت نهاد که فرستاده‏اى از خود ایشان برانگیخت، تا آیات او را بر آنان برخواند، و پاکیزه‏شان کند، و کتاب و حکمت به ایشان بیاموزد، هر چند از آن پیش در گمراهیى آشکار فرو بودند*.

حدیث‏

1 النبی «ص»: طلب العلم فریضة على کلّ مسلم و مسلمة. «2»

پیامبر «ص»: طلب علم بر هر مرد و زن مسلمان واجب است.

______________________________
(1) سوره آل عمران (3): 164.

(2) «بحار» 1/ 177- از کتاب «عوالى اللّئالى».

2 النبی «ص»: طلب العلم فریضة على کلّ مسلم، ألا إنّ اللَّه یحبّ بغاة العلم. «1»

پیامبر «ص»: طلب علم بر هر مسلمان واجب است. آگاه باشید که خدا جویندگان علم و دانش را دوست مى‏دارد!

3 الامام علی «ع»: الشاخص فی طلب العلم کالمجاهد فی سبیل اللَّه .. «2»

امام على «ع»: آنکه به جستجوى علم برخیزد، همچون مجاهد در راه خدا است.

4 الامام علی «ع»: اغد عالما او متعلّما، و لا تکن الثّالث فتعطب. «3»

امام على «ع»: یا دانا باش‏ «4»، یا جوینده دانایى، و جز این دو مباش که هلاک خواهى شد.

5 الامام الصادق «ع»: طلب العلم فریضة فی کلّ حال. «5»

امام صادق «ع»: طلب علم، در همه حال، واجب است.

6 الامام الصادق «ع»: اطلبوا العلم و لو بخوض اللّجج و شقّ المهج. «6»

امام صادق «ع»: به طلب دانش و علم برخیزید، هر چند با فرو رفتن در گردابها و در خطر افتادن جانها همراه باشد.

______________________________
(1) «اصول کافى» 1/ 30.

(2) «روضة الواعظین»/ 10.

(3) «بحار» 1/ 196- از کتاب «کنز الفوائد».

(4) یعنى: یا تحصیل علم کرده و به دانایى رسیده باش، یا به طلب علم برخیز و جویاى آن شو.

(5) «بصائر الدّرجات»/ 3.

(6) «بحار» 78/ 277- از کتاب «اربعین» شیخ سدید الدّین سورى.

7 الامام الصادق «ع»: لو علم الناس ما فی العلم لطلبوه و لو بسفک المهج و خوض اللّجج. «1»

امام صادق «ع»: اگر مردمان ارزش علم و دانش را مى‏دانستند، به جستجو و طلب آن برمى‏خاستند، اگر چه به ریختن خونها بینجامد و به فرو رفتن در گردابهاى مرگبار.

8 الامام الباقر «ع»- عن النبیّ «ص»: أغد عالما او متعلّما، و إیّاک أن تکون لاهیا متلذّذا. «2»

امام باقر «ع»- از پیامبر اکرم: یا دانا باش، یا جوینده دانایى، و از آن بپرهیز که وقت‏گذرانى لذت طلب باشى.

9 الامام الباقر «ع»: ما من عبد یغدو فی طلب العلم أو یروح إلا خاض الرّحمة، و هتفت به الملائکة: «مرحبا بزائر اللَّه»، و سلک من الجنّة مثل ذلک المسلک. «3»

امام باقر «ع»: هیچ بنده‏اى نیست که در جستجوى دانش شب را به روز یا روز را به شب آرد، مگر آنکه در رحمت خدا درآید، و فرشتگان به او بانگ بر آورند که «آفرین به آن کس که به زیارت خدا مى‏رود مرحبا بزائر اللَّه» «4» و این چنین کس همین گونه راه بهشت را بپیماید.

10 الامام الصادق «ع»: الناس اثنان: عالم و متعلّم، و سائر النّاس همج، و الهمج‏

______________________________
(1) «بحار» 1/ 177- از کتاب «عوالى اللّئالى».

(2) «بحار» 1/ 194- از کتاب «المحاسن».

(3) «ثواب الاعمال»/ 160.

(4) یعنى: کسى را که به طلب علم و دانایى مى‏رود، چنان مى‏شمارند که به زیارت خدا مى‏رود.

فی النّار. «1»

امام صادق «ع»: مردمان بر دو گونه‏اند: دانایانند یا جویندگان دانایى. و دیگران گولانیند وحش گونه. و این گونه کسان جاى در آتش خواهند داشت.

الامام علی «ع»: تعلّموا العلم! فإنّ تعلّمه حسنة و مدارسته تسبیح، و البحث عنه جهاد، و تعلیمه لمن لا یعلمه صدقة .. و هو أنیس فی الوحشة، و صاحب فی الوحدة، و سلاح على الأعداء، و زین الأخلّاء. یرفع اللَّه به اقواما یجعلهم فی الخیر ائمّة یقتدى بهم .. لانّ العلم حیاة القلوب .. و قوّة الأبدان من الضّعف .. بالعلم یطاع الله و یعبد .. «2»

امام على «ع»: دانش بیاموزید، که آموختن آن حسنه است، و گفتگو در باره آن تسبیح است، و جستجوى آن جهاد است، و آموختن آن به کسى که نمى‏داند صدقه است ... علم مونس است در بیمناکى، و یار است در تنهایى، و سلاح است بر ضد دشمنان، و آرایشى است در میان دوستان. خدا به برکت علم، گروههایى را برمى‏آورد و پیشوایان خیر و نیکى قرار مى‏دهد، تا دیگران از آنان پیروى کنند ... علم زندگى دلهاست ... و مایه نیرومندى تنها در برابر سستى ... و از روى علم و دانایى است که خدا اطاعت و پرستش مى‏شود ...

12 الامام الصادق «ع»: لست أحبّ أن أرى الشّابّ منکم إلّا غادیا فی حالین إمّا عالما أو متعلّما، فإن لم یفعل فرّط، فإن فرّط ضیّع، فإن ضیّع أثم، و إن أثم سکن النّار، و الّذی بعث محمدا بالحقّ. «3»

______________________________
(1) «خصال»/ 39.

(2) «امالى» صدوق/ 551.

(3) «بحار» 1/ 170- از کتاب «امالى» شیخ طوسى.

امام صادق «ع»: دوست ندارم جوانى از شما را جز آن ببینم که شب را در یکى از دو حال به روز آورد: یا عالم باشد یا جوینده علم. اگر چنین نکند تقصیر کرده باشد. و چون تقصیر کند خویشتن تباه ساخته باشد. و چون خویشتن تباه سازد گناهکار باشد. و چون گناهکار باشد در دوزخ جاى گیرد، مطلب این است، به خداى محمد سوگند.

________________________________________
حکیمى، محمدرضا و حکیمى، محمد و حکیمى، على - آرام، احمد، الحیاة / ترجمه احمد آرام، 6جلد، دفتر نشر فرهنگ اسلامى - تهران، چاپ: اول، 1380ش.