عصر حجر چگونه عصری بود؟
ساعت ۳:٥٢ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٩ اسفند ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: عصر حجر چگونه عصری بود؟ ،عصر حجر قدیم (پارینه یا دیرینه سنگی): ،عصر حجر جدید یا نوسنگی:

پاسخ:

از نظر اوضاع زمین شناختی، کره زمین به چهار دوره تقسیم می شود که به دوره چهارم «دور پکئیستوسن» می گویند.
خوداین دوره چهارم به چهار طبقه تقسیم می شود:
الف: نخستین دوره فترت یخبندان. ب: دومین دوره فترت یخبندان. ج: سومین دوره فترت یخبندان. د: چهارمین دوره عصر یخبندان.
عصر حجر در سومین دوره فترت یخبندان واقع شده است.(1)
عصر حجر به دو دوره مهم تقسیم می شود: الف: عصر حجر قدیم یا پارینه (دیرینه) سنگی ب: عصر حجر جدید و نوسنگی.
دوره انتقال از عصر قدیم به عصر نو را «عصر حجر میانه سنگی» می گویند، که برخی با این دوره، عصر حجر را به سه دوره تقسیم می کنند.

الف: عصر حجر قدیم (پارینه یا دیرینه سنگی):در این دوره «انسان برای تهیه خوراک خود به شکار می پرداخت، وی به طرز به کارگیری چکش سنگی، تبر دستی آشنایی داشته و یک نوع ظروف سفالین ناهموار را که به طور ناقص پخته بود به کار می برد، در این جامعه بدوی وظایف مخصوصی به عهده زن گذاشته شده بود. 1. نگهبانی از آتش. 2. جمع آوری میوه های وحشی. 3. شناسایی گیاهان و فصل روییدن آنها.
نخستین تلاشهای زن در باب کشاورزی در زمینهای رسوبی انجام گرفت. در این زمان نخستین پیشرفت در فن کوزه گری صورت گرفت و آن پیدایش ظروف نقشدار بود.»(2) ویل دورانت در مورد نقاشی در عصر حجر و منشأ پیدایش آن چنین می گوید:
«نقاشی های آلتامیرا، و قسمت اعظم آثار هندی که از دوران ماقبل تاریخ بر جای مانده مربوط به دوره ماگدالنی، یعنی در حدود 16000 سال قبل از میلاد است. بیشتر این نقاشی ها نماینده جانورانی چون گوزن، ماموت، اسب، خوک، خرس و جز آنهاست، شاید این حیوانات برای مردم آن روزگار خوراک هایی عالی به شمار می رفته، و به همین جهت به آنها توجه فراوان داشته اند.»(3)
اشبیل فوگل این عصر را در حدود 8000 تا 10000 سال قبل از میلاد دانسته می گوید:
«مردم این عصر غذای خود را از طریق شکار و ماهی گیری و جمع آوری و نه با استفاده از یک سیستم منظم تولید غذا به دست می آورند. زنان در تحصیل غذا و جمع آوری انواع توت، دانه، غله و در همان حال ساختن ظروف و فراهم کردن لباس و سبد، سهم عمده ای بر عهده داشتند. گروه های انسانی در عصر دیرینه سنگی بیابان گردی می کردند.»(4)

ب: عصر حجر جدید یا نوسنگی: شروع این دوره را می توان در فاصله هزارهء دهم و هزارهء ششم پیش از میلاد دانست(5) در این دوره بشر با استفاده از تجربیات خود و احساس نیاز ترقی های زیادی کرده دست به اختراعات گوناگونی زد. با استفاده از منابع می توان در مورد این دوره این گونه اظهار داشت:
1. عصر نوسنگی: عصر کشاورزی بوده است یعنی انسان از مرحله شکار به مرحله کشاورزی قدم گذاشت.
2. در عصر نوسنگی انسان به اهلی کردن حیوانات و تربیت آنها پرداخت: «قدیمی‌ترین استخوانی که از عصر نوسنگی بدست آمده (حوالی 8000 سال ق. م) استخوان سگ است، سپس گوسفند، بز، خوک و گاو»(6)
3. ابزار و وسایل این دوره عبارت بود از: قرقره، هرم، سنگ آسیاب، درفش، انبر، تبر، نردبان، قیچی، کارد، سنجاق، سوزن و...
4. در این دوره بافندگی شروع شد و مقدمات فن خانه سازی مشاهده می شود.
5. از اختراعات مهم بشر در این دوره پیدایش فلزات مانند مس، مفرغ و آهن می باشد. این ابداعات به حدّی چشمگیر و قابل توجه است که این دوره به عصر مفرغ و آهن نیز شهرت یافته است.
6. یکی از نتایج عمیق انقلاب کشاورزی که منجر به شکل گیری روستاها گردید و زمینه را برای تولید غذا و کالای مازاد فراهم نمود، گسترش تجارت بود.
پس عصر حجر به دو دوره مهم تقسیم می شود: در دوره اول که بشر به شکار و ماهی گیری می پرداخت و از زندگی ساده و یکنواخت برخوردار بود و به بوستان کاری ساده اشتغال داشت. اما در دوره دوم انسان به پیشرفت های گوناگونی دست یافت و به کشاورزی و تجارت پرداخت و به تدریج شهرها و تمدن هایی بوجود آمدند.

                                                                                 نرم افزار پاسخ

 


پاورقی:

1. ویل دورانت، تاریخ تمدن، ترجمه احمد آرام، پاشایی، امیر حسین آریان پور، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چ ششم، 1378، ج1، ص 109.
2. ر.ک، رومن گیرشمن،ایران از آغاز تا اسلام، ترجمه محمد معین، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چ دوازدهم،1379، ص 10-12.
3. ویل دورانت، پیشین، ج1، ص 116.
4. اشپیل فوگل، تمدن مغرب زمین، ترجمه محمد حسین آریا، تهران: امیرکبیر، چ اول،1380، ج1، ص 29.
5. دولاند لن، تاریخ جهانی پیش از تاریخ تا قرن شانزدهم، ترجمه احمد بهمنش، تهران: دانشگاه تهران، 1367، ج1، ص8.
6. ویل دورانت، پیشین، ج1، ص 120.