راه های تعمیق باور های مذهبی بچه های 6 تا 13 سال
ساعت ۱٢:۱۱ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٧ اسفند ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: راه های تعمیق باور های مذهبی بچه های 6 تا 13 سال

مقدمه:
اگر بتوانیم به این سؤال پاسخ دهیم که «چه کنیم فرزندان ما دین را آسان تر بپذیرند و بدان شوق و رغبتی در خور و شایسته داشته باشند» می تواند خواستة ما را تأمین کند.
توجه به باید ها و نباید های هر امری لازم است. براین اساس با رعایت اصول تربیت مذهبی می توان نتیجه ای دلخواه بدست آورد و با پرهیز از نبایدها نتیجه حاصله را حفظ نمود. در ادامه به توضیح چند اصل تربیت مذهبی کودکان و نوجوانان می پردازیم:

اصولی در تربیت مذهبی:- توجه به سن که برای هر مرحله مقتضایی است و شرایط و روشی را باید در آن سن معمول داشت.
- توجه به جنسیت ... پسران و دختران ....
- توجه به سطح فهم و ادراک آنان ... بعبارت دیگر دو فرد در سنّ واحد دو گونه درک و فهم مطرح است.
- توجه به تبیین مباحث، استفاده از منطق و استدلال لازم در هر سن.
- توجه به ایجاد رابطه بین مذهب و زندگی به گونه ای که کودک و نوجوان بتوانند دین را دستورالعمل زندگی روزمره تلقی کنند و آن را جدای از زندگی خویش نشناسند.
- بیان جنبه های محبت خداوند و عنایت و خیرخواهی او در عین بیان قهر و خشم او.
- آموزش راه و رسم ارتباط و پیوند با خدا ... ایجاد زمینه انس و ارتباط او با خدا»(1).

پرهیزها در تربیت مذهبی: پرهیز از :
«- آمیختن حقایق و تعالیم مذهب با اوهام و خرافات و مسائلی که بی ریشه و پایه اند.
- ... توجیهات بی حساب دربارة سؤالاتی که پاسخ آنها را نمی دانیم و خودداری از به حاشیه رفتن ها.
- پرهیز از پرداختن به مباحث بی فایده و مباحثی که دانستن و ندانستن آنها نفعی برای فرد پدید نمی آورد.
- پرهیز از دروغ گویی برای تبلیغ مذهب و خودداری از ایجاد امید کاذب در آنان ....
- خودداری از قالب زدن افکار و اندیشه های خود به اسم مذهب که خود خیانتی به دین و دستورات آن است.
- خودداری از افسرده کردن و خسته کردن کودک و نوجوان در انجام اعمال مذهبی که عامل تنفر و گریز از دین و مذهب می شوند.
- خودداری از مسخره کردن، تحقیر و توهین به نوجوان در صورت ارتکاب خطا در عمل به مذهب».(2)
مواردی که ذکر شد بایدها و نبایدهائی بود که رعایت آنها ضروری به نظر می رسد اما اینکه شیوه های ما چگونه باید باشد و چه برنامه هایی برای جذب و تعمیق باورهای دینی باید داشته باشیم نکته ای شایان توجه است که در ادامه به آن پرداخته می شود:

الف) راه های جذب کودکان و نوجوانان: چگونگی جذب کودکان و نوجوانان نقش بسزایی در ذهنیت سازی مذهبی برای کودکان دارد. کابرد شیوه های جذاب و نو می تواند علاقمندی آنان را افزایش دهد، این شیوه های کارآمد را می توان این گونه برشمرد:
1. تبلیغ و دعوت:
این نخستین و بدیهی ترین اقدام برای توجه دادن یک فرد به یک مسأله است ... نفس تبلیغ، زمینه ساز تحریک است، نا آگاهان را مطلع می سازد، بی حالان را از جای بر می خیزاند، دوستداران را جلب و جذب می نماید.
2. علنی کردن مراسم:
کوشش ها و فعالیت های دینی را علنی کنید ... بگذارید دیگران ببینند چه خبر است. می خواهید عزاداری کنید در و دیوار محیط را رنگ عزا بدهید و می خواهید جشنی برپا دارید همه جا را پر از علائم نشاط و سرور کنید.
3. آرایش ظاهر:
مراسم مذهبی را گیرا و جذاب کنید آن چنان که آدمی رغبت کند در آن حضور یابد ... تا وقتی که طفل وارد سالن می شود از آن ذهنیت مطلوب و مطبوعی بدست آورد.
4. تشکیل گروه:
وجود و توسعة گروه ها در یک مراسم خود زمینه ساز جلب و جذب است. مثل: گروه سرود، گروه تواشیح، گروه دکلمه، گروه تبلیغات و آذین بندی، گروه روزنامه نگاری و ... .
5. مسامحت و تغافل:
در کار عبادت کودکان و نوجوانان مسامحت بیشتری به خرج دهید ... گاهی لازم است خود را به غفلت بزنید و چنان وانمود کنید که از فلان حالت و ادائی که در آورده، آگاه نشده اید. این امر هم به صلاح شماست که او بر شما جرأت پیدا نمی کند و هم به صلاح اوست که در ارتباط با شما در می یابد که روح بخشنده ای دارید.(3)
البته بعدها می توانید به او بفهمانید که چه کارهایی برای یک کودک و یا نوجوان زیباست.

ب) راه های تثبیت و تنفیذ روحیات در کودکان و نوجوانان برای تثبیت و تنفیذ روحیات و باورهای بدست آمده در کودک و نوجوان انجام و به کار بستن یک سری امور هم تأثیر گذار است که به عنوان نمونه می توان به این موارد اشاره کرد:
1. استفاده از لذّات کافی:
هنوز کودکان به دنبال لذات دهانی هستند و با همه سیری هائی که دارند به دنبال شکمند، به همین خاطر مراسم را با شیرینی، شربت یا شکلاتی جاذب کنید ... البته بر اساس بینش اسلامی، در پذیرایی های کودک را باید مقدم داشت. البته پذیرایی و جایزه نباید به گونه ای باشد که سطح توقع آنها را بالا ببرد.
2. ذکر داستانها:
قصه ها جلب کننده اند، نه تنها برای کوچک ها بلکه حتی برای بزرگترها. قصه گویی نیز خود یکی از شیوه های مهم جذب است.
3. دادن جوایز:
می دانیم که در تربیت تشویق بیشتر از تنبیه تأثیر دارد. تشویق می تواند به صورت نوازش کلامی و بدنی، ذکر عبارات خوشایند و گاهی به صورت دادن جایزه و پاداش باشد. (پاداش دادن و جایزه در جمع اثر، ماندگاری در ذهن کودک و حتی بزرگترها بر جای می گذارد.)
4. استفاده از هنر:
می دانیم هنر احساس برانگیز است و چیزی که با احساس توأم گردد. ماندنی تر است و اثرش در فهم یک مفهوم زیادتر است. بنابر این استفاده از ابزارهای هنری مانند تابلو و تخته سیاه، فیلم و ... برای بچه ها بسیار اهمیت دارد.
5. بهره گیری از برنامه های متنوع:
برنامه های ورزشی و گردشی در عین استفاده از تبلیغات و روش های دینی و ... .(4)
و در نهایت باید گفت: آن کس که می خواهد مربی دین باشد لازم است از شرایط و صفاتی برخوردار باشد.

شرایط مربی دینی: اهم آنها عبارتند از :
1. آگاهی و اطلاع از اصول و فروع مذهب، شرایط زمان:
نوع پرسش ها و مشکلات نسل نو به تناسب سن آنها.
2. ایمان و باور:
ایمان مربی باید واقعی، راستین، و به دور از هرگونه تصنع و فریب باشد.
3. جنبه الگویی و عمل:
در سنین کودکی و نوجوانی، و بالاتر نقش الگوها به مراتب سازنده تر از نقش آموزش کلامی است. مربی مذهبی به عنوان الگوی صداقت، عدالت، انصاف، وفای به عهد، خیرخواهی، صراحت، عیان گویی، وقار، متانت و ... نقش بسزائی در جذب افراد خواهد داشت.

                                                                   نرم افزار پاسخ

 


پاورقی:

1. قائمی، علی. چگونگی تقویت و تثبیت نگرش و رفتارهای دینی در دانش آموزان، چاپ ملک، چاپ دوم، تابستان 1376، ص 36 و 37.
2. همان منبع، ص 37 و 38.
3. قائمی، علی. نگرش و رفتار دینی در دانش آموزان، اقتباس از بخش 5، چاپ ملک، تابستان 76، ص 39- 46.
4. همان منبع، اقتباس از بخش 6 و 7، ص 47- 63.