تاریخ پیدایش بودئیسم
ساعت ٢:٠٢ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ٤ اسفند ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: تاریخ پیدایش بودئیسم

بودیسم یا آیین بودایی، یکی از بزرگترین آیین های جهان است که در جنوب شرق آسیا، دارای پیروان زیادی می باشد.(1) آیین بودا در حدود 2500(2) سال پیش در هندوستان در پای کوه های هیمالیا به وسیلة شاهزاده ای بنام «گائوتاما» بوجود آمد. او که از طائفة «ساکیا» بود به مدت حدود سی سال در ناز و نعمت زندگی کرد و در خلال آن ایام به علوم زمان خویش و بالاخص با تعلیمات کتاب مقدس هندوها که به نام «وداها» معروف است، آشنا گردید، پس از آن در اثر یک انقلاب روحی مدت هفت سال ا ز تاج و ناز و نعمت کناره گیری کرد و به خلوت و انزوا و ریاضت و تفکر پرداخت.(3) آن چیز که او را رنج می داد این بود که درد و رنج از کجا برای آدمیزادگان فرود آمده است، و چگونه آدمیان می توانند زندگی سعادتمندانه ای پیشه سازند. پس از سالها رنج و ریاضت و تفکر و خلوت عاقبت در زیر درختی اندیشه ای را کشف کرد که به عقیدة‌ خود او راز، زندگی و سعادت است. و از آن پس خلوت و انزوا را ترک کرد و منکر ریاضت شد و به ارشاد و تعلیم خلق پرداخت. آنچه او کشف کرد یک قانون ساده و طبیعی بود و آن اینکه بر جهان قانون پاداش و کیفر حکمفرماست. از نیکی نیکی و از بدی بدی می زاید. این شاهزاده که بعد لقب «بودا» (منور شدن و با خرد شد)(4) یافت منکر قربانی و دعا و زاری و پرستش خدایان و تاثیر این اعمال در سرنوشت انسان شد. خدایان را انکار کرد و به قانون ازلی جهان ایمان آورد. کتاب مقدس «ویدا» را که دعوت به قربانی و دعا و غیره کرده و هم انسان ها را به حسب اصل آفرینش متفاوت فرض کرده نیز مورد انکار و انتقاد قرار داد.(5) در مذهب هندویسم طبقات اجتماع بشری به چهار صنف منقسم می شدند: اول روحانیون یا برهمنان، دوم اشراف و امرا، سوم زیردستان، و آخر همه صنف چاکران و خدمت گزاران، و دیگر افراد بشر که از این سیستم بیرون بودند رویهمرفته طبقة‌ سافل و ناپاک شمرده می شدند(6) و هر کس که در صف پیروان او در می آمد از تنگنای رسم و رعایت اصول طبقاتی هندویسم آزاد می شد و بین اتباع بودا هیچ تفاوتی و بیش و کمی موجود نبود(7). او با مریدانش اینجا و آنجا تجمع می کردند و ساکن می شدند و مانند رهبانان در دیر خود با نظم و ترتیب خاص به مراقبه و تعلیم و خدمت می پرداختند. در اثر این سبک و روش در زندگی، ناگزیر سازمان سلسلة دیرهایی به نام «سنگه» بوجود آمد که دارای قواعد و آداب محکمی بود. این قواعد، که برای همه یکسان بود و در کمال سادگی برگزار می شد، عبارت بود از پوشیدن جامة‌ زرد و تراشیدن موی سر و ریش و گرفتن کاسة‌ گدایی در دست.(8) آیین و مسلک بودا بیش از اینکه به یک دین شباهت داشته باشد، به یک فلسفه شبیه است ولی پیروان او تدریجا آیین او را به صورت یک آیین مذهبی درآوردند و خود او را که منکر عبادت و پرستش خدایان بود تا حد یک معبود بالا بردند، معابد ساختند و مجسمة بودا را در معابد برپا کردند و گفته های او را پس از خودش گرد آوردند.(9) بودا در زمان خودش پیروان زیادی پیدا کرد، دو ایالت از ایالات هند که یکی از آنها مقر پادشاهی پدر وی بود به او گرویدند و تدریجا توسعه یافت، در دوران های بعد، یکی از سلاطین معروف و مقتدر هند به نام «آشوکا» در قرن چهارم قبل از میلاد به دین بودا گروید و تعالیم او را احیاء کرد و صومعه های بسیاری به نام او بنا کرد.(10) دین بودا در سراسر هند شهرت و عظمت و پیروان فراوان پیدا کرد ولی تدریجا به خصوص پس از نفوذ اسلام در هند این دین از مولد و وطن خود رخت بربست و در عوض در کشورهای مجاور نفوذ یافت، در حال حاضر دین بودایی یکی از ادیان بزرگ عالم است و پیروان بودا را اکنون مردم سیلان و برمه و تایلند و ویتنام و جزایر فرمز (تایوان) و ژاپن و کره و چین و تبت و مغولستان تشکیل می دهد.(11) بودا پس از سالها وعظ و تعلیم و تربیت سرانجام در هنگامی که عازم مسافرت به بلدی مجهول بود که در تاریخ بنام کوسینا ضبط شده و ظاهرا در شمال شرقی بنارس واقع بوده است در هشتمین روز سفرش وقتش به سر رسید، پس از صرف مختصر طعامی هنگام، ظهر به سختی ناخوش و بیمار گردید و در سن 80 سالگی در حالیکه یک گروه پانصد نفری از مریدانش در اطراف وی بودند از دنیا رفت.(12)

                                                                                   نرم افزار پاسخ

 


پاورقی:

1. دائرة المعارف بزرگ اسلامی، 12:709، تهران، مرکز دائرة‌ المعارف، اول، 1383 ه.
2. ویل دورانت، تاریخ تمدن، 1:488، تهران، سازمان آموزش انقلاب اسلامی، اول، 1368 ه.
3. همان، 1:491.
4. رابرت هیوم، ادیان زندة‌ جهان، ص 19، دفتر نشر و فرهنگ اسلامی، اول، 1369 ه.
5. مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، 14:174، تهران، صدرا، بی تا.
6. جان بی ناس، تاریخ جامع ادیان، ص 156، تهران، آموزش انقلاب، اول، 1362.
7. همان، ص 186.
8. همان.
9. همان، 1: 956.
10. تاریخ تمدن، 1:679.
11. مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، 14:175.
12. ادیان زندة جهان، ص 98.