پیدایش فرقة نصیریه و بزرگان آنها
ساعت ۸:٥٤ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۳ اسفند ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: پیدایش فرقة نصیریه و بزرگان آنها

نصیریه نام فرقه ای است که در مورد آن دو نظریه وجود دارد: نظریة اول می گوید: نصیریه از غلات اند که در حق علی ـ علیه السلام ـ غلو کرده برای او مقام الوهیت قائل شدند. آنان را انصاریه و علویه نیز می گویند. تاریخ پیدایش آنها را قرن پنجم هجری و پیشوای این فرقه را فردی به نام نصیر دانسته اند و هم اکنون در شمال غربی سوریه به سر می برند.(1)
نظریة دوم نصیریه را از شیعیان اثنی عشری شمرده است. در کتاب های قدیمی و معروف ملل و نحل، مانند فرق الشیعه نوبختی، مقالات الاسلامیین اشعری، الفرق بین الفرق بغدادی از این فرقه ذکری به میان نیامده است. و تنها شهرستانی از نویسندگان قرن ششم هجری، مختصری دربارة آنها سخن گفته است. این مطلب را می توان شاهدی بر پیدایش آنان در قرن پنجم هجری دانست. زیرا نویسندگان یاد شده یا قبل از قرن پنجم و یا در اوایل آن می زیسته اند و از عبارت شهرستانی بدست می آید که این فرقه در زمان او شناخته شده بود.(2)
کسانیکه نصیریه را از اثنی عشری می شمردند، می گویند: آنها منسوب به علویه هستند، برای آنکه آنها اعتقاد به ائمة اثنی عشری دارند و به عصمت ائمة اثنی عشری از علی بن ابیطالب ـ علیه السلام ـ تا امام مهدی منتظر (عج) معقتدند.(3)
نظریه نهایی در مورد فرقة نصیریه این است که آنها علویه هستند. علویه همه شیعه اند و منتسب به امیرالمومنین هستند. دوم اینکه علویین و شیعه دو تا کلمة مترادف هستند، مثل کلمة امامیه و جعفریه، پس هر شیعی مذهب علومی العقیده است، و هر علوی، شیعی مذهب است. همانا نامگذاری شیعه و علوی اشاره دارد به مدلول واحد و به گروه واحد که آن گروه واحد مذهب جعفری امامیه اثنی عشری هستند.(4)
عده ای که فرقة نصیریه را از غلاة شیعه می دانند، اقوال مختلفی در این زمینه ابراز کرده اند:
1. برخی می گویند: نصیریه فرقه ای از غلاة شیعه است که پیروان نصیر نمیری یا محمد بن نصیر فهری نمیری اند.(5)
2. برخی معتقدند: نصیریه منسوب به نصیر یا ابن نصیر که آنها را انصاریه و علویه نیز می گویند.
3. از دیدگاه عده ای: نصیریه از فروع فرقة سبائیه و اسحاقیه و نمیریه، پیروان شخصی به نام نصیر بودند.
4. بعضی می گویند: نصیریه که آنان را انصاریه و علویه نیز می گویند، منسوب به ابن نصیر نامی هستند و در قرن پنجم هجری از شیعه امامیه منشعب شدند و بعدها در شمال غربی سوریه جای گرفتند.
5. نظریة دیگر اینکه: نصیریه منتسب است به ابی شعیب محمد بن نصیر که در قرن سوم هجری می زیسته است.(6)
طایفة نصیریه امروزه در جندالاردن در شام و بخصوص در شهر طبریه مسکن دارند(7).
نصیریة به چهار طایفه تقسیم می شوند:
1. حیدریه: منسوب به حیدر که لقب حضرت علی ـ علیه السلام ـ است.
2. شمالیه: که گویند علی ـ علیه السلام ـ در آسمان است و در آفتاب جای دارد و شمس همان محمد ـ صلی الله علیه و آله ـ است. از این جهت ایشان را تسمیه نامیدند.
3. کلازیه یا قمریه: که معتقدند علی ـ علیه السلام ـ در ماه ساکن است.
4. غیبیه: اینها گفته اند: خدا تجلی کرد، و سپس پنهان شد، و اکنون زمان غیبت است و آن غایب علی ـ علیه السلام ـ است و ایشان مانند اسماعیلیه، خداوند را مجرد از صفات دانند.(8)

بزرگان نصیریه: در سال 1918 میلادی شیخ صالح علی که در بیست سالگی پس از پدرش عهده دار رهبری نصیریه شد، قیامی را علیه فرانسویان که سوریه را اشغال کرده بودند، برپا کرد. و تا سال 1921 به مقاومت خود در برابر نیروهای فرانسوی ادامه داد و ضربه های سختی را بر فرانسویان وارد ساخت، ولی سرانجام ناچار شد به زندگی مخفیانه در کوهستان پناه برد. وی سرانجام در سال 1950 میلادی درگذشت.(9)
یکی دیگر از بزرگان نصیریه به نام اسماعیل خیربک، حاکم بخش صافیتا بود. ایشان برای اینکه حکومت خود را از خطر نجات دهد، چندین بار شورش کرد. و از آن پس گاهی پنهان می شد و گاهی ظهور می کرد تا سرانجام به دایی خود که در کوههای لازقیه زندگی می کرده پناهنده شد. اما وی در حقش خیانت کرد و در خواب او را کشت و سرش را برای حکومت فرستاد.
صافیتا در سوریة منطقه جغرافیایی مهمی است که فرقه نصیریه در آنجا تمرکز دارند و اکثر بزرگان و رهبران نصیریه در آن منطقه حکومت داشتند، مناطقی مانند صافیتا و لازقیه و حمص از جاهای مهم سوریه به شمار می آیند و چون آن مناطق دارای رشته کوه هایی به هم چسبیده می باشد. لذا تشکیل منطقه جغرافیایی متصل را به وجود آورده اند. یک سوم ساکنان آن مناطق تقریباً از فرقه نصیریه هستند. در نتیجه یک سوم افراد نصیریه در سوریه زندگی می کنند، در عین حال در سایر مناطق سوریه، افراد قلیلی از نصیریه زندگی می کنند. (10)
بزرگان دیگری نیز مانند. شیخ بدر و شیخ حسین بن حمدان خصیبی بودند که به عنوان رهبران فرقة نصیریه آمده، ولی در مورد زندگانی آنها مطلبی نوشته نشده است.(11)

                                                                                                            نرم افزار پاسخ

 


پاورقی:

1. ربانی گلپایگانی، علی، فرق و مذاهب کلامی، چاپ اول، 1377، ص 317.
2. مشکور، محمد جواد، فرهنگ فرق اسلامی، انتشارات آستان قدس، چاپ دوم، 1373، ص 344.
3. ع امیر مهنا و خویس، علی، جامع الفرق و المذاهب اسلامی، بیروت، انتشارات مرکز ثقافی عربی، چاپ دوم، ص 205.
4. سبحانی، جعفر، ملل و نحل، انتشارات موسسه امام صادق ـ علیه السلام ـ ، چاپ اول، 1416 هـ ، ج8، ص 16.
5. تشیع، مولف دایرة المعارف تشیع، انتشارات سعید محبی، چاپ اول، 1373، ص 27.
6. الخضری، محاصرات فی تاریخ الامم اسلامی، انتشارات مدبولی، چاپ دوم، 1999، ص 643.
7. فرهنگ فرق اسلامی. ص 443.
8. ربانی گلپایگانی، علی، فرق و مذاهب کلامی، مرکز جهانی علوم اسلامی، چاپ اول، 1377، ص 319.
9. همان، ص 320.
10. شرف الدین، تقی، نصیریه، بیروت، چاپ اول، 1983، ص 9 ـ 10.
11. همان.