نقش رسانه‌ها در تربیت جوانان
ساعت ۸:۳٢ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٢ اسفند ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: نقش رسانه‌ها در تربیت جوانان

 

گستردگی و تأثیر ابزارهای رسانه‌ای نظیر کتب، مجلات، مجموعة مطبوعاتی، صدا و سیما، ویدئو، ماهواره و اینترنت. امروزه بر کسی پوشیده نیست.
از جمله مقاصد رسانه‌ها: اطلاع‌رسانی، تعلیم و تربیت، اندیشه‌پروری (فرهنگ سازی)، هدایت و راهنمایی، افزایش آگاهی‌ها و ... می‌باشد. که البته باید در تمام این اهداف و مقاصد، اهداف تربیتی نهفته باشد. پس رسانه‌ها می‌توانند در تربیت جوانان نقش منفی، و یا نقش مثبت ایفاء نمایند. امام خمینی ـ رحمة الله علیه ـ نیز در سخنان خویش به اهمیت رسانه‌ها اشاره می‌فرمایند و رسانه‌ها را عامل تربیت جوانان برمی‌شمارند.(1)
بله، یکی از راههای اموزش وپرورش استعدادهای انسانی اموزش وپرورش غیرمستقیم استکه برپایه پدیده تقلید ویادگیری اجتمایی سامان می یابد و ازپایداری زیادی برخورداراست زیرا بلحاظ روانشناختی مخاطب درچنین وضعیتی مقاومت هشیارانه کمتری داردو سازکار رسانه های تصویری عمدتا برهمین امربناشده است واینهمررا میتوان در فیلم‌ها و سریال‌ها و داستان‌ها و ... قابل مشاهده کرد. مثلاً شما داستان‌های رادیو، تلویزیون، فیلم‌های سینمایی، کتاب، جراید، مجلات و ... را در نظر بگیرید، قهرمان داستان‌های شورانگیز به خصوص اگر در آن داستان‌ها جنبه‌های دینی و هنری به خوبی به کار رفته باشد، فوق‌العاده در نظر انسان اهمیت پیدا می‌کند و انسان می‌کوشد تمام خصوصیات زندگی خود را با وضع آنها منطبق سازد و کمتر کسی پیدا می‌شود که دارای استقامت باشد و تحت تأثیر قرار نگیرد.(2)
البته گاهی نیز انسان در لابه‌لای فیلم، داستان، تبلیغات یا نوشته به صورت نا آگاهانه تأثیراتی می‌پذیرد که حتّی خودش هم متوجّه این تأثیر نمی‌گردد و به مرور تأثیرات آن در زندگی‌اش بروز می‌کند.
رسانه‌ها در ابعاد مختلف می‌توانند جوانان ما را تربیت نمایند:

الف) تربیت اخلاقی: 1. دعوت به ارزش‌های اخلاقی: رسانه‌ها می‌توانند با دعوت به خوبی‌ها و ارزش‌های اخلاقی جوانان را تربیت نمایند. این امر هم به صورت مستقیم مانند سخنرانی، درس، مقاله و ... و هم به صورت غیر مستقیم مانند فیلم‌ها و برنامه‌های دیگر حاصل می‌گردد.
2. پرورش نیروی عقلانی: پرورش نیروی عقلانی یکی از راههای تربیت انسانی می‌باشد.(3) رسانه‌ها می‌توانند با دادن بینش صحیح و اصلاح نگرش غلط، نیروی عقلانی جوانان را بالا ببرند.
3. روش عبرت آموزی: مثلاًَ رسانه‌ها با آگاه کردن جوانان نسبت به عواقب وخیم فساد، اعتیاد، بی‌بند و باری و ... می‌توانند جوانان را تربیت نمایند.
4. پرورش ایمان: ایمان و اعتقاد به خداوند، اولین اصل تربیتی و مهم‌ترین بنای اساسی در جهان‌بینی و نظام فکری در تعلیم و تربیت انسان است.(4) ایمان و اعتقاد سبب تصحیح رفتار، اصلاح اخلاق، تزکیه نفس و پیشرفت و تعالی و رستگاری و خوشبختی انسان می‌شود. همین اصل بود که یقین را در سلمان، شجاعت را در ابوذر، استقامت را در بلال و انفاق و ایثار را در خدیجه ـ سلام الله علیها ـ و ... جلوه‌گر می‌ساخت.(5)
پس رسانه‌ها با برنامه‌های مختلف می‌توانند ایمان جوانان را پرورش داده و آنان را تربیت نمایند.

ب) تربیت اجتماعی، سیاسی، اقتصادی: 1. آموزش و تصحیح رفتارهای اجتماعی: رسانه‌ها می‌توانند با برنامه‌های مختلف و به صورت مستقیم و غیر مستقیم، نحوة رفتارهای اجتماعی را به جوانان بیاموزند و رفتارهای غلط اجتماعی را در جوانان تصحیح نماید. آداب معاشرت و مهارت‌های روابط اجتماعی را بر اساس بینش الهی و انسانی به آنها آموزش دهند.
2. جنبة سیاسی: در جنبه‌های سیاسی می توانند با دادن آگاهی‌های سیاسی و ایجاد قدرت تحلیل مسائل، جوانان را تربیت نمایند. و خطرهای سیاسی و اغفال‌های سیاسی‌ را که در کمین جوانان است را به آنها گوشزد کنند.
3. جنبة اقتصادی: رسانه‌ها می‌توانند با دادن بینش‌های لازم، جوانان را در این زمینه تربیت نمایند. همان‌گونه که با دادن نگرش غلط و ایجاد اشتهای کاذب می‌توانند از آنها سوء استفاده کنند.
خاتمه: رسانه‌ها می‌توانند در تربیت صحیح جوانان نقش اساسی ایفاء نمایند و همچنین می‌توانند با برنامه‌های نامناسب خود موجب رفتارهای نامناسب جوانان گردند و آنها را غلط تربیت بنمایند و این امر باعث حساسیت رسانه‌ها می‌گردد.
کل زندگی انسان ابعاد مختلف روان‌شناختی، عاطفی، سیاسی، اقتصادی، عبادی، اجتماعی و ... دارد. رسانه‌ها باید در هر زمینه به انسان‌ها بینش‌هایی دهد و از طریق آموزش دروس و بررسی مشکلات جوانان و ارائة راه‌حل‌ها، مهارت‌ها و نیازهای زندگی (معنوی و دنیوی) به پرورش ابعاد مختلف انسان بپردازند و انسان را نسبت به اهداف زندگی آگاه‌تر سازند و با چاه‌ها و خطرهای راه آشنا سازند.

                                                                      نرم افزار پاسخ

 


پاورقی:

1. جوانان از دیدگاه امام خمینی ـ رحمة الله علیه ـ ، دفتر تنظیم و نشر آثار امام ـ رحمة الله علیه ـ ، 1377.
2. بهشتی، احمد، تربیت کودک در جهان امروز، دفتر تبلیغات حوزة علمیه قم، 1377، ص50.
3. دیلمی، احمد و آذربایجان، مسعود، اخلاق اسلامی، نشر و پخش معارف، 1377، ص295.
4. فرهادیان، رضا، والدین و مربیان مسئول، بوستان کتاب، 1382، ص28.
5. همان، ص 28.