سخنى در باره روزى‏
ساعت ٥:٠٥ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ۱۸ بهمن ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: سخنى در باره روزى‏

بدان که در حقیقت روزى را خدا میدهد، او است روزى ده بنده‏ها و بحکمت و صلاح بینى براى بنده‏هایش روزى آنان را دو بخش ساخته:

1- آنچه بى‏تلاش و کسب و سختى کشیدن و رنج بردن بدانها رساند چون ارث و مانند آن از وسائلى که پیش آید و بى‏رنج مالى بدست آید.

2- آنچه مشروط است باینکه خود بنده جنبشى کند و بکوشد و تلاش کند تا آن را بدست آورد و هر که کوشد بدان رسد و هر که در خانه نشیند و بیکار ماند از دست او برود و خدا تعالى فرمان داده بکسب و جستجوى روزى و (در آیه 10 سوره الجمعة) فرموده: «چون نماز انجام شد پراکنده شوید در روى زمین و بجوئید از فضل خدا».

و (در آیه 17 سوره العنکبوت) فرموده: «آنان که میخوانید از جز خدا سودى ندارند براى شما، روزى بجوئید از خدا و او را بپرستید».

و مخالفت فرمان خدا روا نیست و نه ترک کسب و طلب روزى، و این ضد توکل بر خدا تعالى نباشد زیرا خدا وسیله فراهم سازد و بنده باید آن را طلب کند و عادت بدان جاریست که بدست نیاید این بخش از روزى جز پس از جنبش و طلب، و مانند این در کارهاى خدا تعالى بسیار است که عادت بر آنست که خدا انجام ندهد مگر پس از کارى که بنده را باید کرد چون فرزند که خدا ندهد مگر پس از وطى و گیاه که پس از کشت بذر است و آبیارى آن (و انجام کارهاى زراعت).

و هر که هم کوشد براى روزى همه وقت آن را بدست نیاورد زیرا بخشش و دریغ از روزى و بیش و کم آن همه منوط است بمصلحت که خدا تعالى داند و از بنده خردمند نیکو است که از خدا تعالى روزى خواهد بشرط اینکه آن روزى که خواهد او را تباه نسازد و گمراه نکند.

خدا تعالى (در آیه 34 سوره الزخرف) فرموده: «اگر نبود که همه مردم یک امت و هم جنسند میساختیم براى آنان که کافرند بخداى رحمان خانه‏ها که سقفشان از نقره باشد و نردبانها که بر بام آنها برآیند (از نقره باشد)».

و هر چه را خدا تعالى روزى بنده خود کرد روا کرده برایش در آن تصرف کند، خدا تعالى (در آیه 252 سوره البقره) فرموده: «ایا کسانى که گرویدید انفاق کنید از آنچه روزى شما کردیم».

و فرموده (در آیه 114 سوره النحل): «بخورید از پاکیزه آنچه بشما روزى دادیم».

و فرموده (در آیه 31 سوره ابراهیم): «بگو به بنده‏هاى من که گرویده‏اند بپاى دارند نماز را و انفاق کنند از آنچه روزیشان کردیم در نهان و عیان پیش از آنکه آید روزى که نه در آن فروش است و نه دوستى و رفاقت».

اما هر چه را خدا روزى کرده و روا کرده تصرف در آن را البته که کیفرى ندارد.

و اما آنچه غصب باشد و بزور و ناحق گرفته شود روزى غاصبان نباشد و خدا بدانها نداده باشد و همانا روزى نام دارد بطور مجاز از نظر اینکه خدا آنها را آفریده براى غذا خوردن از آنها.

و دلیل بر آنکه خدا مال غصبى را روزى آنها نکرده اینست که: خبر داده در باره آن ستمکارند و خدا آنان را بر آن کیفر دهد.

خدا (در آیه 10 سوره النساء) فرموده: «آنان که میخورند مال یتیمان را به ستم و ناحق همانا میخورند در شکمهاشان آتش را و البته که درگیر شوند در دوزخ سوزان».

و دلیل دیگر اینکه: خدا سبحانه فرمان داده دست دزد را ببرند در گفته خود (در آیه 29 سوره المائده): «و مرد دزد و زن دزد را پس ببرید دستهاشان را بسزاى آنچه بدست آوردند کیفریست از خدا».

و اگر غاصب برگرفته بود آنچه را خدا در حقیقت بدو روزى کرده و مسئول بود آنچه را بناحق برده رد کند از نظر عدالت روا نبود که کیفر کشد بر آن در دنیا و آخرت بلکه باید بتصرف در آن و انفاقش ستوده گردد و آفرین باو گویند چنانچه بر کسى که از راه حلال انفاق کرده مدح گفته و فرموده است (در آیه 2 سوره الانفال):

«همانا مؤمنان آنهایند که چون ذکر خدا شود دلهاشان بترسد و چون آیات خدا بر آنها خوانده شود ایمانشان بیفزاید و بر پروردگار خود توکل کنند 3- آنان که بر پا دارند نماز را و از آنچه روزیشان دادیم انفاق میکنند 4- آنانند همان مؤمنان درست، درجاتى دارند نزد پروردگار خود و آمرزش دارند و روزى ارجمند».

و انفاق روزى را از اوصاف مؤمنان آورده و چون غاصبان را نرسد انفاق کنند از آنچه غصب کردند و بر آن مذمت و کیفر دارند در هر تصرفى که کنند دلیل باشد بر اینکه خدا آن را در حقیقت روزى آنها نساخته و چون روزى غاصب نیست روزى صاحب آنست که از او غصب شده گر چه جدائى میان آن و او افتاده.

گنجینه معارف شیعه إمامیه / ترجمه کتاب کنز الفوائد و التعجب، ج‏2، ص:213 -  215