در بیان آنچه در باره برادران سروده شده‏
ساعت ٧:٤۳ ‎ب.ظ روز جمعه ۱٤ بهمن ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: در بیان آنچه در باره برادران سروده شده‏

 از امام صادق ع روایت است که بسیار بدین دو بیت مثل میزد.

برادر تو را آنکه گر تیغ بران‏

 

کشاند برویت دغل مى‏ندانى‏

و گر دعوتش سوى مردن کنى رد

 

نسازد که تو دوستش بمانى‏

     

 

مسلم بن وابصه سروده:

دوست دارم آنکه گوشش نشنود از من بدى‏

 

گوئیا کو از بد من کر مادر زاده است‏

سینه‏اش از کینه پاک و دستش از آزار شل‏

 

مانع خیرى نباشد بد نیارد بر زبان‏

گر که از یارت ببینى لغزشى در کار خود

 

بهر او عذرى تراشى بازدارش یار خود

خویشتن دارى تو را بس سد مکن بر دوست راه‏

 

گر فزون دارى بر آن چیزى شود فقر آن غنا

     

 

از دیگرى‏

گر کسى را حسب و دین باشد

 

هرگز او را دگرى نیست قرین‏

بهره از او برو مفروش بکس‏

 

باش در بهره‏ورى زو تو ضنین‏

     

 

از دیگرى‏

کندم یاد اگر خشم چنان‏

 

که بسا گیردم از آن خفقان‏

     

 

از گناهش گذرم تندى او را بخشم‏

 

تا که بى‏یار نمانم بجهان‏

     

 

از دیگرى‏

گر کسى چشم بپوشد ز جفاهاى صدیق‏

 

یا که از پاره‏اى از بدکنشى و گله‏اش‏

یا که با دوست نادان بکند سخت عتاب‏

 

در جهان یار ندارد بطپد حوصله‏اش‏

     

 

از ایاس پسر قائف‏

توانگران همه اندر وطن شوند مقیم‏

 

بلا فقیر پراند بپرتگاه ذمیم‏

شناس قدر برادر بدهر تا هستید

 

بس است مرگ براى جدائى و تقسیم‏

اگر که کشور بیگانه‏اى کنم دیدار

 

ز دست من برود هم وطن و یار و ندیم‏

     

 

از حاتم بن عبد اللَّه‏

من نکوشم تا مهار مرکبم افزون کشم‏

 

تا که پیش از دیگران از حوض آبى را چشم‏

من نبندم تنگ بر آن مرکبم بارش که زود

 

رانمش پیش و ز یار خود عنان را بر کشم‏

     

 

دیگرى گفته‏

چون توانگر شد بیاران بخش کرد

 

وز ندارى جمله را آزاد کرد

حزم را از یاد برد و بى‏درنگ‏

 

تا که نعمت داشت آن را پخش کرد

     

 

دیگرى‏

آن بنده خدا چه بثروت رسید و مال‏

 

در بین همگنان بکف آورد بى‏همال‏

از مال خود نیاز برآورد از همه‏

 

بخشید تا شدند برابر بمال و حال‏

     

 

از موسى بن یقطین‏

جستجو کرد از رفیقان خودش اندر بلاد

 

بینوایان را ز مال اندوزیش سهمى بداد

     

 

از سلیمان بن فلاح‏

دوستى دارم که با او از ندارى رسته‏ام‏

 

چون که بیند هر ندارى میکند آن را رفو

پوزشم گر زو نخواهم من نیاز

 

از نیاز خود بخوابم او نخوابد زان نکو

     

 

بى‏نیازم سازد و اندوخته آرد مرا

 

در کف و پایش نشان کى باشد از انعام او

     

از بشار بن برد که کنیه‏اش ابو معاذ بود و لقبش اعشمى اعمى‏

چون بهر کارى عتابى آورى بر یار خود

 

در نیابى آن کسى را کو عتابى ناسزد

باش تنها یا که با یارى چنین باید که ساخت‏

 

گاه ناجور است و گاهى با تو همدردى کند

گر ننوشى بارها از آب پر خاشاک و بد

 

تشنه مانى کیست کو را خوشگوار آبى رسد

     

 

از دیار اعجم‏

دوستت آن کو که گر نکبت رسد

 

با کفى بخشنده لبخندت زند

دوست آن باشد که هردم‏بیل نیست‏

 

چون که گردد بینوا آید برت‏

چون که یار تو بدنبال هوس‏

 

سر بهر سوراخ دارد چون مگس‏

راه بگشا بر وى و خود را نگر

 

تا نگردى مرکب اهل هوس‏

ترسى از مرگى که یارت را کشد

 

مرگ بهتر گر که بودش دسترس‏

     

 

باز هم از بشار

بهترین دوستان آن کو که میباشد شریک‏

 

با تو در تلخى کجا یابى تو در تلخى شریک‏

آنکه گر پیشت بود در مردمان شادت کند

 

ور که غائب گردى از او گوش و چشم تو بود

همچنان چوب غضا گر آتش افروزد در آن‏

 

آتشش سازد درخشان زیور افشان گردى از آن‏

     

این شعر را ابن نعمت خطیب در مجلس ابن خالویه برایم خواند:

ایا دانا که از علمت زمین پر

 

چه از تیغ زبان کردیم دلخور

نپاید کس که ما در کوبد او را

 

بجاى آنکه بوسد بوید او را

     

 

مکن با دوست کار غم فزائى‏

 

ز ضربت زهر ماران را درآرى‏

     

گوید: و از دیگرى برایم خواندند

مگو با دوست حرفى کو از آن اندوه و غم گیرد

 

حذر از یورش او کن چه حلمش بار غم گیرد

زند گوساله را مادر چه پستان پر بدم گیرد

   

 

گنجینه معارف شیعه إمامیه / ترجمه کتاب کنز الفوائد و التعجب، ج‏1، ص: 122