مهمترین ویژگی های مدیران ارزش گرا
ساعت ٩:٥۸ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱۸ دی ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: مهمترین ویژگی های مدیران ارزش گرا

ارزش گرایی به معنای پایبندی به اصول و معیارهای اسلامی است. لذا مدیرانی که می خواهند ارزش گرا باشند باید به گونه ای عمل کننند که مردم علاقمند به مذهب و دین شوند و در فراز و نشیب های اداره امور آنها را همراهی و یاری رسانند از همین روی ویژگی هایی را می توان در متون دینی برای آن ها بر شمرد که برخی عبارتند از:

1. تدین و ولایت مداری:اولین شرطی را که می توان برای مدیران ارزش گران بیان کرد که آن اساس و رکن برای ارزش گرایی است در واقع اصل تدین و پایبند بودن به اصول شرع است و هر مدیر لایق و کاردانی آن را نصب العین خود قرار می دهد و برای تحقق چنین آمالی در مسیری که ولایت فقیه تعیین می کند گام بر می دارد زیرا پذیرش ولایت و حرکت در جهت تحقق منویات رهبری نشانه بارز ارزش گرا بودن یک مدیر وظیفه شناس مسلمان است.

2. استفاده از تجارب و عبرت های دیگران: حضرت علی ـ علیه السّلام ـ در فرمان جاودانة خود به مالک اشتر می فرماید: «ای مالک! بدان من تو را به سوی شهرهایی فرستادم که پیش از تو دولت های عادل یا ستمگر بر آن حکم راندند. و مردم در کارهای تو چنان می نگرند که تو در کارهای حاکمان پیش از خود می نگری. و دربارة تو آن می گویند که تو نسبت به زمامداران گذشته می گویی»(1) بی شک مدیران ارزش گرا نیز، همچون کارگزارن سست عنصر در ترازوی نظر مردم سنجیده خواهند شد و مردم همانگونه که عملکرد مدیران غیر پایبند به ارزش های دینی را به نظاره نشستند و صادقانه ضعف ها و قوت های آنها را به نقادی گذاشتند، در روزگاری نه چندان طولانی دربارة شما نیز به داوری خواهند نشست و عملکرد آن را با محک انصاف مورد ارزیابی قرار خواهند داد. بنابراین، مدیران ارزش گرا باید فارغ از حبّ و بغض حزبی و جناحی، بر استمرار و تداوم راه درست اصرار ورزند و از لغزیدن در بیراهه هایی که احیاناً آنها را به کج راهه برده و یا به انحراف کشانده است، بپرهیزند. مولای متقیان علی ـ علیه السّلام ـ می فرماید: «از حوادث گذشته تاریخ برای آینده عبرت گیر، که حوادث روزگار با یکدیگر همانند بوده و پایان دنیا به آغازش می پیوندد و همة آن رفتنی است.»(2) سرگذشت تلخ و شیرین مسئولان پیشین که انعکاس دهندة عملکرد آنها می باشد، به مثابة درس های سرشار از عبرتی است که باید مورد توجّه هوشمندانة مدیران ارزش گرا واقع شود. عملکردِ کارگزارانِ بیمار و عافیت طلب به مثابة آیینة واقعیت نمایی است که باید مدبرانه و موشکافانه در آن نگریست و از فرجام تلخ و شیرین آن عبرت گرفت که عبرت آموزی نیز، رفتاری ارزش گرایانه است چرا که به تعبیر رهبر معظم انقلاب: «اسلام، پیروان خود را به عبرت گرفتن عادت میدهد»(3)

3. جلب اعتماد عمومیحضرت علی ـ علیه السّلام ـ در بخشی دیگر از آن فرمان جاودانه، می فرمایند: «هیچ وسیله ای برای جلب اعتماد والی به رعیّت، بهتر از نیکو کاری به مردم و تخفیف مالیات و عدم اجبار مردم به کاری که دوست ندارند، نمی باشند. پس در این راه آن قدر بکوش تا به وفاداری رعیّت، خوش بین شوی که این خوشبینی رنج طولانی مشکلات را از تو بر می دارد، پس به آنان که بیشتر احسان کردی، بیشتر خوشبین باش.»(4) یک مدیر ارزش گرا باید با همة توان خود به تصدیق، حفظ و افزایش اعتمادی که مردم به او کرده اند، بپردازد و این ممکن نیست مگر این که آستین همت را بالا بزنند و با عملکرد خود بر حُسن ظن مردم صحّه گذارند. برای تداوم بخشیدن به حُسن ظن مردم، راهی جز اجرایی کردن شعارهای اسلامی نیست. مدیران ارزش گرا باید عملکردخویش، فرآیند روی آوردن مردم به ارزش گرایی را تزاید بخشند و با تصدیق حُسن ظن مردم، بر اعتماد آن ها بیفزایند.

4. موقعیت شناسی و آمادگی برای مقابله با توطئه دشمن:مدیران ارزش گرا باید همواره یک حقیقت عینی و محسوس را نصب العین خود قرار دهند و با نگاه واقع بینانه به آن، بر تلاش و تقلّای خود بیفزایند. امّا این واقعیت ملموس چیست و چرا باید آن را جدّی گرفت؟ پاسخ این سؤال از سنخ قضایای بدیهی و روشن است. نظام اسلامی دشمنانی دارد که از بدو پیروزی انقلاب، در کمین آن نشسته و هر فرصتی را برای ضربه زدن و نابودی آن مغتنم می شمرند. به تعبیر رهبر معظم انقلاب : «هیچ وقت در زیر سر عناصر تعیین کنندة این کشور، بالش نرم نگذارید و نگویید هیچ خطری نیست. بگذارید همه بدانند و حسّ کنند که دشمن در کمین است»(5) شناخت واقع بینانة موقعیت خطیر تاریخی و درک عظمت انقلاب اسلامی، نقش ویژه نسل حاضر ملت استثنایی ایران و مدیران ارزش گرای برخاستة از آنان را، در حفاظت از نظام اسلامی، برجسته تر می کند.
بنابراین، مدیران ارزش گرا باید پاسداری از نظام اسلامی را به عنوان بزرگ ترین فریضة شرعی، سرلوحة برنامه های خود قرار دهند و این ممکن نیست مگر این که سطح توانمندی آن را ارتقاء بخشند و با بازسازی و استحکام درونی، به مقابله با توطئه ها بپردازند و مجال را از دسیسه گران بگیرند شناخت درست موقعیت تاریخی و درک تهدیدها نسبت به نظام اسلامی، در افزایش تلاش های مدیران ارزش گرا مؤثر خواهد بود چرا که طبق فرمایش مولا علی ـ علیه السّلام ـ «کسی که از شبیخون می ترسد، کم می خوابد»(6)

5. طرد نفوذی هاهرگاه گفتمان مصلحانه، به دلائل مختلف سیاسی، اجتماعی و ... به گفتمان غالب و مسلط جامعه تبدیل شود و رشتة افکار عمومی را به دست گیرد و آحاد مردم حق طلب را با خود همراه سازد، افرادی که منافعشان به خطر می افتد و دنباله روی باطل هستند تمام تلاش خود را مصروف نفوذ در شاکلة حق خواهان می کنند. این افراد اگر فرصت صحنه گردانی یابند، جا را برای نیروهای اصیل جریان پیروز ضیق خواهند کرد، به گونه ای که از متن رویدادها به حاشیه رانده شوند و ناچار به واگذاری رهبریِ آن چه خود خلق کرده اند، باشند. بی شک، جریان ارزش گرا و به تبع آن مدیران ارزش گرا نیز، از این قاعده مستثنی نیستند، یعنی افرادی می توانند با رخنه در کالبد این جریانِ سیاسی با اغفال مدیران آن، موجبات انحراف یا حتی توقف آن را فراهم آورند بنابراین، باید هوشیار بود امّا آیا می توان راه نفوذِ جریانِ فرصت طلب را مسدود کرد؟ رهبر معظم انقلاب اسلامی در پاسخ به این سؤال می گویند: «می توان با اقداماتی نظیر بستن رخنه های نفوذ عناصر بی اعتقاد، در تار و پود دستگاه ها و سازمان ها، با همّت و تلاش بیشتر، راه پیشرفت و تعالی را با سرعت افزون تری پیمود.»(7)، لذا یک مدیر ارزش گرا، از عناصر نفوذی غفلت نمی کند و این گونه عناصر را از مجموعة مدیریتی نظام طرد می کند.

6. کم خرجی و پرکاریامام خمینی (ره‌) دربارة «پرکاری» می گویند: «امروز کشور محتاج به کار است، یک کشوری که فقیر است، یک کشوری که همه چیزش را غارت کردند و بردند و شما هم می خواهید که محتاج به اجانب نباشید، محتاج به دشمن هایتان نباشید، باید کار بکنید ... کار بکنید و برای خدا هم این کار را بکنید، یک نحو عبادتی است برای شما ... الان عبادتتان این است که کار بکنید»(8) حضرت آیت الله خامنه ای نیز خاطر نشان می کنند: «امیرالمؤمنین نام مردم را می آورد. امّا به معنای حقیقی کلمه طرفدار مردم و ضعفاء بود. توجّه به ضعفاء، قدرت و قاطعیت در مقابل زورگویان و ناحق طلبان و بهره مندی کم از منابع اموال عمومی، خصوصیات دیگر امیرالمؤمنین است. هر کس که بیت المال مسلمین را ملک خود به حساب می آورد ... نمی تواند دنباله رو علی ـ علیه السّلام ـ به حساب بیاید. رفتار علوی در همة این ابعاد وظیفة ماست. کار زیاد، بهره مندی کم.»(9) قطع نظر از تأکیدات ولی فقیه زمان، برای مقولة کم خرجی و پرکاری، تصریحاتی در احادیث معصومین ـ علیهم السّلام ـ نیز وجود دارد. رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله ـ می فرمایند: «مؤمن، کم خرج است و بسیار کمک و یاری می رساند.»(10) امام صادق ـ علیه السّلام ـ نیز تصریح می کنند: «مؤمن، یاوری خوب و کم خرج و زحمت است.»(11) مصادیق کم خرجی یک مدیر را می توان در موارد زیر به اختصار بیان کرد:
1. پرهیز از مال اندوزی، رهبر معظم انقلاب در این باره می گویندکه بعضی ها در دوران مسئولیت در صدد این هستند که از این فرصت استفاده کنند ... و برای خود زراندوزی کنند... همة این ها خطاها و لغزش هایی است که باید از آن به شدّت پرهیز کرد(12)
2. خودداری از تجمّلات، رهبری خطاب به مدیران تأکید می کنند: «صاحب منصبان در نظام حق، حقّ ندارند خودشان را با اعیان و اشراف مقایسه کنند و بگویند چون اشراف و اعیان این گونه خانه و زندگی دارند و این طور گذران می کنند، پس ما هم که صاحب این منصب و این مسئولیت در جمهوری اسلامی یا در نظام اسلامی و حاکمیت اسلامی هستیم، سعی کنیم مثل آنها زندگی کنیم»(13)
3. قطع دست نزدیکان، رهبر معظم انقلاب در این مورد نیز خاطر نشان می کنند: «مسئولان نظام باید زمینة هر گونه امتیاز جویی و سوء استفادة نزدیکان و دوستان خود را از بین ببرند و با پایداری در برابر فشار ها، در همة زمینه ها با نزدیکان و دوستان خود هم چون دیگر آحاد مردم رفتار کنند.»(14)
علاوه بر موارد فوق برخی دیگر از ویژگی های مدیران ارزش گرا را می توان در موارد زیر به اختصار بیان کرد:
1.کار خالصانه. حضرت علی ـ علیه السّلام ـ می فرمایند: «عمل نیک انجام دهید بدون آنکه به ریا و خود نمایی مبتلا شوید، زیرا هر کس، کار را برای غیر خدا انجام دهد، خدا او را به همان غیر واگذارد»(15)
2. کارِ بی منّت. حضرت آیت الله خامنه ای خطاب به مدیران می گویند: «فلسفة وجود بنده و امثال بنده و دیگر مسئولان، خدمت است. ما ها نوکر و خدمت گذار مردم هستیم، اعتبار و آبروی ما به این است، اسلام این را برای ما معین کرده است، ما حقّی به گردن مردم نداریم، مردم به گردن ما حق دارند»(16)
3. کار خستگی ناپذیر. رهبر انقلاب تأکید می کنند: «خستگی و افسرده شدن، واقعاً در این راه هیچ معنا ندارد. شاید کسانی که اهل دنیا هستند، اگر راه دشواری پیشِ پایشان قرار بگیرد، سختی های آن راه، کم کم انگیزة آنها را کم می کند. راهِ خدا این طور نیست، هر چه سخت تر باشد، انسان های مؤمن، علاقه مندتر و پر انگیزه تر می شوند.(17)
4. پایبندی به دین. غیر از موارد یاد شده، یک مدیر ارزش گرا، باید پایبند به دین و آموزه های آن باشد و همواره دین و احکام آن را نصب العین خود قرار دهد.
5. ولایت مداری، از جمله مهمترین ویژگی های یک مدیر ارزش گرا، ولایت مداری و تبعیت از ولایت فقیه زمان است. امروزه اطاعت از فرامین ولی فقیه و اجرای منویات ایشان به عنوان یکی از اساسی ترین ویژگی های یک مدیر ارزش گرا به شمار می آید.
بنابراین باید گفت. مهم ترین ویژگی های مدیران ارزش گرا عبارتند از: پایبندی به دین، ولایت مداری، عبرت آموزی، حفظ اعتماد عمومی، موقعیّت شناسی، طرد نفوذی ها و کم خرجی و پرکاری.

                                                                             نرم افزار پاسخ

 


پاورقی:

1. نهج البلاغه، ترجمة محمد دشتی، نامة 53، ص 567.
2. همان، نامة 69، ص 612.
3. سخنرانی رهبر معظم انقلاب، در دیدار با فرماندهان سپاه، 29:6:1374.
4. نهج البلاغه، نامة 53، ص 573.
5. سخنرانی مقام معظم رهبری در دیدار با فرماندهان ارتش، 27:1:76.
6. میزان الحکمه، ج 13، ص 6550، ح 20918.
7. روزنامة کیهان، 29 آبان، ص 2.
8. صحیفة امام، ج 12، ص 2.
9. در اجتماع بزرگ مردم مشهد، 1:1:1380.
10. میزان الحکمه، ج 1، ص 401.
11. همان، ص 395.
12. در دیدار با کارگزاران نظام، 20:8:1381.
13. خطبه های نماز جمعه، 25:9:1379.
14. روزنامة کیهان، 11:9:1381، ص 1.
15. نهج البلاغه، خطبة 23، ص 69.
16. دیدار با مسئولان نظام، 15:11:1382.
17. دیدار با اعضای هیئت دولت، 1:6:1369.