مذهب عدلی چیست؟
ساعت ٧:۳٠ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ۱۳ دی ۱۳٩٠   کلمات کلیدی:

پاسخ:

مذهب عدلیه عنوان گروه خاصی نمی باشد بلکه لفظ «عدلیه» معمولاٌ مجرد از کلمه مذهب بر دو فرقه کلامی که عبارت اند از شیعه امامیه و فرقه معتزله عنوان کاربردی دارد. به این معنا که هرجا کلمه «عدلیه» اطلاق شود مراد از آن شیعه امامیه و معتزله می باشد.
علت اینکه این عنوان به این دو روش کلامی اختصاص پیدا کرده اینست که هم امامیه و هم معتزله «عدل» را در اصول مذهب خودشان اخذ نموده اند. هرچند تمام فرقه های اسلامی عدل را از صفات خداوند متعال می دانند لکن تفسیری که امامیه و معتزله از عدل دارند با تفسیر سایر مذاهب کلامی تفاوت ریشه ای دارد.
امامیه و معتزله در افعال قائل به حسن و قبح عقلی و ذاتی می باشند یعنی افعال و اعمال اختیاری ذاتا خوب یا بد هستند و عقل انسان با قطع نظر از حکم شرع قادر به درک خوبی و بدی این افعال می باشد ولی در عین حال ممکن است به علت عدم احاطه آن بر همه موضوعات نتواند حسن و قبح همه افعال را درک کند. بنا بر این عدلیه صدور کارهای قبیح را از خداوند جایز نمی دانند و لذا می گویند تکلیف ما لایطاق بر خداوند قبیح است و نیز بر گناه نکرده کسی را عقاب نمی کند و همچنان بندگانش را بر گناه مجبور نکرده تا عقابشان کند. پس هرچیزی که از نظر عقل مصداق ظلم باشد صدورش از خداوند محال است.
اما در مقابل عدلیه، اشاعره نه تنها عقل را عاجز از درک حسن و قبح می دانند بلکه اصلا حسن و قبح اعمال را در واقع منکر هستند و معتقدند که هرچه را خداوند مورد نهی قرار دهد قبیح است و هرچه مورد امر او قرار گیرد حسن و خوب بوده و عین عدل می باشد. به عبارت دیگر با نهی و امر خداوند صفت حسن و قبح از برای فعل پدید می آید و قبل از آن دارای هیچکدام از این دو صفت نمی باشد و لذا تکلیف ما لایطاق را جایز دانسته و عقاب بر گناهی نکرده و پاداش گناهکار و ظالم را عین عدل خداوند می دانند.

                                                                                  نرم افزار پاسخ