واژه فتیشیسم (Fetichism = Fetishism )را توضیح دهید.
ساعت ۳:٥٢ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ۱۳ دی ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: فتیشیسم (fetichism = fetishism)

پاسخ:

فتیشیسم (Fetichism = Fetishism)در لغت به معنای صنم پرستی، خرافه پرستی و اعتقاد به حرمت بعضی از اشیاء، پرستش فتیش، پرستش بُت یا چیز غیر ذی روح از سنگ و چوب و امثال آن، آمده است. این عقیده ابتدا در میان انسان های عصر حجر به وجود آمده که بعضی از چیزها را دارای قوة سحر آمیز می دانستند. سپس منجر به بت پرستی شده است.(1) و نیز به معنای نوعی بیماری روحی می باشد که مبتلایان به آن به یکی از اعضاء یا البسة معشوق خود، دل می بندند.(2)
فتیشیسم یا فتیش پرستی مقدمة بت پرستی است و آن اصطلاحی است پرتغالی به معنای سحر و افسون. (3)
دریا نوردان پرتغالی در نیمة دوم قرن پانزدهم میلادی که به آفریقای غربی پا نهادند، مشاهده کردند که سیاه پوستان آن قاره در خانه های خود چوبها و سنگ ها و فلزاتی را تراشیده و برای آنها احترام خاصی قائلند و وجود آنها را مؤثر در زندگی خویش و باعث رونق کارهای خود می دانند. پرتغالی ها آن اشیاء مقدس را به زبان خود فتیش نامیدند.
نخستین کسی که این اصطلاح را در تاریخ ادیان به کار برد، شارل (کارل) دوبروس (charles Debrosses) (1709 ـ 1777) عالم فرانسوی است. به نظر او «فتیشیسم» عبارت است از پرستش بعضی از اشیاء مادی و زمینی، ولی شامل اعمال دینی بعضی از قبایل هم می شود که تعاویذ و طلسمات را به عنوان مظاهر قدرت الهی می شمارند.
بت پرستان معتقدند که در این بت ها و فتیشها، نیرویی روحانی پنهان است که صاحب آن را به حاجات خود می‌رساند. (4)
(ادوارد برنت تایلور) (1832 ـ 1917 م) مردم شناس انگلیسی، می گوید: فتیشیسم، عقیده ای است که به موجب آن ارواح در بعضی از اشیاء مادی مجسم می شوند یا به آن اشیاء تعلق دارند. این تعریف را بیشتر مردم شناسان قرن 19 و 20 به کار برده اند و استعمال این کلمه در روانشناسی به وسیله «زیگموند فروید» از همین تعریف است. هم چنانکه بعضی از قبائل ابتدائی در برخی از چیزها و یا فتیشها تجسم و تجسد خدا را می بینند، بعضی از بیماران روانی و روحی نیز در بعضی از اشیاء تجسم معشوقه ی خود را می بینند و به آن عشق می ورزند.(5)
برخی می گویند عقیده به فتیش یا فتیش پرستی، یعنی استفاده و استمداد از قوة مخفی و مستور در اشیاء بی جان است به عبارت دیگر نسبت به اشیائی خاص، قبائل بدوی احترام و تقدیس قائل می شوند و آنها را از آن جهت فتیش‌های طبیعی می گویند که دارای شکل و صورتی خاص هستند، مانند سنگریزه ها و غیره که از همان لحظه که آن را می یابند در آن نیروی مخصوصی را مخفی می دانند که برای یابنده سودمند و برای دشمنانش زیان بخش است.(6)
پس بدین ترتیب با بررسی معانی لغوی و اصطلاحی این واژه به این نتیجه می رسیم که این عمل مقدمه ای است برای بت پرستی اصطلاحی که در طول ازمان و اعصار متمادی در بین انسان ها شایع و جاری بوده، چرا که بت پرستان نوعی نیرو و تأثیر را در بت مورد پرستش خود تصور می کنند و از آن انتظار رفع حوائج و دفع شدائد خود را دارند و این نکته قابل ذکر است که نسبت دادن این عمل به بدویان اگر از باب پایه گذاری این سنت خرافه باشد، دور از انتظار نیست و صحیح است.

                                                                                                     نرم افزار پاسخ

 


پاورقی:

1. آریانپور کاشانی، عباس، فرهنگ کامل انگلیسی ـ فارسی، مؤسسه انتشارات امیرکبیر، چ ششم،1372. ج 2، ص 1744، و حسن عمید، فرهنگ فارسی عمید، انتشارات امیر کبیر، چ دوم،1376، ص902.
2. معین، محمد، فرهنگ فارسی، انتشارات امیرکبیر، چ هشتم،1371، ج 2 (د ـ ق)، ص 2488،.
3. سلیمانی اردستانی، عبدالرحیم، ادیان ابتدایی و خاموش، انجمن معارف اسلامی ایران، چاپ اول،1382، ص 38.
4. ر. ک: همان.
5. مشکور، محمدجواد، خلاصة ادیان در تاریخ دینهای بزرگ، انتشارات شرق، چاپ چهارم،1369، ص27ـ25.
6. جان بی ناس، تاریخ جامع ادیان، ترجمة علی اصغر حکمت، انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ 11،1380، ص15.