وظایف معلّم و دانشجو
ساعت ٤:٢٦ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۱٢ دی ۱۳٩٠   کلمات کلیدی:

وظایف  دانشجو:

زیرا علم، عبادت قلب و نماز سرّ و تقرّب باطن به سوى خداوند متعال است، همان گونه که نماز ظاهرى که از وظایف جوارح است جز با تطهیر ظاهر بدن از حدثها و پلیدیها صحیح نیست، عبادت باطن و آباد کردن دل به علم نیز، تنها پس از تطهیر آن از پلیدیهاى اخلاق و نجاسات اوصاف درست خواهد بود. پیامبر (ص) فرموده است: «دین بر پایه نظافت و پاکیزگى بنا شده است.»«1» و مراد از آن پاکیزگى ظاهر و باطن است. خداوند متعال فرموده است: إِنَّمَا الْمُشْرِکُونَ نَجَسٌ«2» تا به خردمندان هشدار دهد که طهارت و نجاست بر ظواهر و آنچه به حسّ ادراک مى‏شود منحصر نیست. چه مشرک ممکن است لباسش پاکیزه و بدنش شسته باشد لیکن جوهر یعنى باطن او آلوده به پلیدى است. نجاست عبارت از چیزى است که باید از آن اجتناب و دورى کرد. و پلیدیهاى باطن مهمّتر و اجتناب از آنها ضرورى‏تر است، زیرا با خباثتى که در زمان حال دارند در آینده موجب هلاکتند. از این رو پیامبر خدا (ص) فرموده است: «فرشتگان در خانه‏اى که سگ باشد وارد نمى‏شوند.»«3»

و دل خانه‏اى‏ست که منزلگاه فرشتگان و جایگاه فرود آمدن آثارشان و محلّ استقرار آنهاست، و صفتهاى بد مانند خشم، شهوت، کینه، حسد، کبر، خودپسندى و امثال آنها سگانى پارس کننده‏اند در این صورت چگونه فرشتگان به قلبى وارد شوند که پر از سگان است. خداوند انوار علم را تنها به وسیله فرشتگان در دل تابان مى‏کند، و فرموده است: وَ ما کانَ لِبَشَرٍ أَنْ یُکَلِّمَهُ الله إِلَّا وَحْیاً أَوْ من وَراءِ حِجابٍ أَوْ یُرْسِلَ رَسُولًا«4»، همچنین آنچه از برکات علوم به دلها مى‏فرستد رسانندگان آن فرشتگانى هستند که به این کار گمارده شده‏اند، و

آداب و وظایف او بسیار است که در نه قسمت خلاصه مى‏شود:

1-   دانش آموز مقدّم بر هر چیز باید نفس خویش را از خویهاى زشت و صفات نکوهیده پاکیزه سازد،

2-   علاقه و وابستگى خود را به اشتغالات دنیوى کم کند،

3-   باید به سبب دانشى که به دست مى‏آورد تکبّر نکند،

4-   دانشجو باید در آغاز کارش از گوش دادن به اختلافات مردمان دورى جوید،

5-   دانشجو باید همه نوع از دانشهاى پسندیده را مورد بررسى قرار دهد،

6-   دانشجو نباید یک باره دسته‏اى از علوم را براى تحصیل اتّخاذ کند،

7-   دانشجو باید عواملى را که به وسیله آنها به ارزش هر علم پى مى‏برد، بشناسد،

8-   دانشجو باید هدفش پیراستن باطن و آراستن آن به فضایل، و در نهایت تقرّب به حقّ تعالى و مجاورت ملأ اعلا یعنى فرشتگان و مقرّبان باشد،

9-   دانشجو باید نسبت و فاصله علوم را با مقصدش بداند،

وظایف معلّم رهنما

بدان انسان نسبت به دانشى که دارد، داراى چهار حالت است، همان گونه که نسبت به گردآورى مال نیز داراى این حالات چهارگانه مى‏باشد، چرا که دارنده مال نخست در حال استفاده و اکتساب است، و سپس در حال ذخیره کردن مالى است که به دست آورده، و به سبب آن غنى و از دیگران بى‏نیاز شده، و پس از آن حالت انفاق بر خویش و بهره بردن از آن و سپس حالت بذل و بخشش به دیگران است تا سخّى و بخشنده شمرده شود. و این با ارزش‏ترین حالات آن مى‏باشد، علم نیز به همین گونه مانند مال گردآورى مى‏شود، حالت اوّل طلب و اکتساب است، دیگر حالت تحصیل آن است تا از دیگران بى‏نیاز شود، و سپس حالت استبصار و بینش است که عبارت از تفکّر و بهره بردن از دانش به دست آمده است حالت چهارم دادن بینش به دیگران است که این با ارزش‏ترین حالات آن مى‏باشد. بنابراین هر کس دانش فرا گیرد.

1-   باید نسبت به دانشجویان مهربان باشد،

2-   معلّم باید به صاحب شریعت (ص) اقتدا کند،

3-   به هیچ روى از خیرخواهى براى دانشجو و اندرز دادن به او دریغ نکند،

4-   از جمله دقایق هنر تعلیم و تربیت این است که معلّم دانشجو را تا مى‏تواند تلویحا نه تصریحا و با مهربانى نه با سرزنش از بدخویى منع کند،

5-   معلّمى که به پاره‏اى از علوم اشتغال و با آنها سر و کار دارد نباید علوم دیگر را در چشم دانشجو بد جلوه دهد،

6-   معلّم باید میزان درک دانشجو را در نظر گیرد،

7-   معلّم باید به دانشجویى که از درک برخى مطالب قاصر و دچار نارسایى فکر است مطلبى بگوید که روشن و در حدّ فکر او باشد،

8-   معلّم باید به علم خود عمل کند،

                        راه روشن،  فیض کاشانی جلد1، ص: 209 -  230