آداب خواب‏
ساعت ٩:٥۸ ‎ب.ظ روز شنبه ۱٠ دی ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: آداب خواب‏ ،باید خواب تو مانند ،مى‏فرماید که: هر که بعد از دخول

قال الصّادق علیه السّلام: نم نومة المتعبّدین، و لا تنم نوم الغافلین.

حضرت امام صادق علیه السّلام مى‏فرماید که: در هنگام خواب، باید خواب تو مانند خواب اهل عبادت باشد. یعنى: بعد از فراغ از فرایض و سنن، به خواب روى نه همچو خواب اهل غفلت که چندان اهتمامى به وظایف یومیّه ندارند و مثل حیوانات، کار ایشان خورد و خواب است. یا مراد این باشد که در وقت خوابیدن، مثل اهل عبادت، اوراد و اذکارى که از براى خواب مقرّر است، بجا آر. و مثل اهل غفلت مباش که رعایت آداب نمى‏کنند. یا مراد این باشد که خواب را به قصد ازاله کسالت و تحصیل قوّت عبادت، کن. مثل اهل عبادت، نه از روى طغیان نفس، مثل اهل غفلت، و به معنى اخیر مناسبت به این فقره بیشتر دارد که مى‏فرماید: فانّ المتعبّدین الاکیاس ینامون استرواحا، و لا ینامون استبطارا.

یعنى: به تحقیق که اهل عبادت که اهل علم و کیاست‏ اند، به قدر ضرورت و از براى قوّت عبادت و دفع کسالت، خواب مى‏کنند، نه از روى طغیان و خواهش نفس.

فانّ النّوم أخو الموت، فاستدلّ بها على الموت الّذی لا تجد السّبیل الى الانتباه فیه، و الرّجوع إلى اصلاح ما فات عنک.

یعنى: به تحقیق که خواب، برادر مرگ است. چنانکه در مرگ، تعطیل حواسّ و قوى است، خواب نیز چنین است. یا آن که برادرى، به اعتبار قرب و نزدیکى خواب باشد به موت

و من نام عن فریضة او سنّة او نافلة فاتته بسببها، فذلک نوم الغافلین، و سیرة الخاسرین، و صاحبه مفتون، و من نام بعد فراغه من اداء الفرائض و السّنن، و الواجبات من الحقوق، فذلک نوم محمود.

مى‏فرماید که: هر که بعد از دخول وقت نماز واجبى یا سنّتى و پیش از اداى نماز بخوابد و به سبب آن خواب، عبادت از او فوت شود، پس این خواب، خواب اهل غفلت است و طریقه خاسران و زیانکاران است و چنین کسى مفتون نفس و هوا است و محتاج به اصلاح است. و هر که به خواب رود، بعد از فراغ از واجبات و سنن و سایر حقوق الله و حقوق النّاس، پس چنین خوابى محمود است و صاحب این خواب، نزدیک است به رحمت الهى.

قال الله عزّ و جلّ: إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤادَ، کُلُّ أُولئِکَ کانَ عَنْهُ مَسْؤُلًا (إسراء- 36).

 چنانکه خداوند تعالى در قرآن مجید فرموده: خداوند عالم در روز قیامت، از گوش و چشم و دل هر کس، سؤال مى‏کند. و مى‏پرسد از هر کدام اینها از آن چه شنیده‏اند و گفته‏اند و دیده‏اند و به خاطر گذرانده‏اند از نیک و بد و مشروع و نامشروع، و موافق آن مجازات و مکافات مى‏کند. و در آیه دیگر مذکور است که:

.و کثرة النّوم یتولّد من کثرة الشّرب، و کثرة الشّرب من کثرة الشّبع، و هما یثقلان النّفس عن الطّاعة، و یقسیان القلب عن التّفکّر و الخضوع.

مى‏فرماید که: خواب بسیار، از خوردن آب بسیار ناشى مى‏شود، و خوردن آب بسیار، از خوردن غذاى بسیار، و افراط در اکل و شرب، موجب ثقل و گرانى نفس و باعث قساوت و تیرگى دلند، و تیرگى دل، سبب کسالت و عدم اقدام به طاعت و باز ماندن از تفکّر و خضوع و خشوع، و بسیار خوردن که این همه عیبها نتیجه او باشد، معلوم است که به چه مرتبه، خساست و بدى دارد.

و اجعل کلّ نومک أخر عهدک من الدّنیا، و اذکر الله بقلبک و لسانک، و خف اطّلاعه على سرّک، و اعتقد بقلبک مستعینا به فی القیام إلى الصّلاة إذا انتبهت، فانّ الشّیطان یقول لک: نم فانّ لک بعد لیلا طویلا، یرید تفویت وقت مناجاتک، و عرض حالک على ربّک، و لا تغفل عن‏

الاستغفار بالاسحار، فانّ للقانتین فیه أشواقا.

مى‏فرماید که: هر خواب که مى‏کنى، قیاس کن خواب آخر است و از این خواب، بیدارى نخواهى داشت و به دل و زبان از ذکر خدا فارغ مباش و خوف الهى را از دل بیرون مکن .

                        ترجمه مصباح الشریعة،  شهید ثانی ،ص:284 -  291