مقدار پوشش زن در نماز و غیرنماز
ساعت ٦:٥٤ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٥ دی ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: مقدار پوشش زن در نماز و غیرنماز

آیا در نماز، پوشیدن چادر لازم است؟ زن چه مقدار از بدن را باید در نماز بپوشاند؟ اگر سهواً بخشى از آن هویدا شود چه حکمى دارد؟ آیادر غیرنماز دیدن پاى زن (پایین‏تر از قوزک پا) توسط نامحرم، گناه و حرام است؟ لطفاً آیات یا روایات آن را بیان کنید؟

زن در غیر حال نماز، هنگامى که در معرض دید نامحرم قرار گیرد، لازم است تمام بدنش را به جز «دست تا مچ» و «چهره» بپوشاند. زن باید هنگام نماز نیز تمام بدن حتى سر و موى خود را بپوشاند، ولى پوشاندن صورت به مقدارى که در وضو شسته مى‏شود و دست‏ها و پاها تا مچ لازم نیست، اما براى این‏که یقین کند مقدار واجب را پوشانده باید مقدارى از اطراف صورت و قدرى پایین‏تر از مچ دست و پا را هم بپوشاند. «1»

پوشش به مقدارى که گفته شد اگر بدون چادر هم محقق باشد، براى نماز کفایت مى‏کند، بنابراین اگر بلوزو شلوار پوشیده باشد و یا جلوى چادر چند لحظه‏اى سهواًباز باشد اشکالى نداشته و نمازباطل نیست. «2»

در حال نماز، اگر نامحرم او را نبیند، اگر علاوه بر دو موضع بالا، کف و روى پاها تا قوزک پا را نپوشاند، نمازش صحیح است. «3» در این که زن باید بدن خود را بپوشاند و نگاه کردن به بدن او حرام است شکى نیست و آیات و روایات بر این مطلب دلالت دارند.

آن چه مهم است این است که از این دو اصل کلى (وجوب پوشش و حرمت نگاه) چه مواردى استثنا شده است؟

بیشتر فقها، با توجه به آیات و روایات فتوا داده‏اند که- در غیر حالت نماز- تنها چهره و دو دست (از مچ به پایین‏تر) از آن قاعده کلى مستثنا شده‏اند، ولى بقیه بدن زن از جمله پایین‏تر از قوزک پا، داخل همان اصل‏ کلى (وجوب پوشش و حرمت نگاه) باقى مانده‏اند.

برخى از آیاتى که فقها به آن استناد مى‏کنند عبارت است:

الف) «قُل لّلْمُؤْمِنِینَ یَغُضُّواْ مِنْ أَبْصرِهِمْ وَ ...» « نور، آیه 30»؛ به مردان با ایمان بگو: دیده فرو نهند .... این آیه دلالت بر حرمت نگاه به زنان دارد.

ب) «وَ قُل لّلْمُؤْمِنتِ یَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصرِهِنَّ وَیَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَ لَایُبْدِینَ زِینَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَ لْیَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى‏ جُیُوبِهِنَّ ...» «. نور، آیه 31»؛ و به زنان با ایمان بگو: دیدگان خود را [از هر نامحرمى‏] فرو بندند و پاکدامنى ورزند و زیورهاى خود را آشکار نگرادنند مگر آن چه که [طبعاً] از آن پیداست و باید روسرى خود را برگردن خویش [فرو] اندازند. این آیه علاوه بر حد پوشش موارد مستثنا را هم بیان مى‏کند. در تفسیر این آیه مسعدةبن‏زراره از حضرت صادق علیه السلام نقل مى‏کند که وقتى از حضرت درباره زینتى که زن مى‏تواند آشکار کند سؤال شد فرمود: چهره و دو کف. «4»

با توجه به آیه و روایت مى‏فهمیم که پوشش پاها واجب است و نگاه کردن نامحرم به آن حرام است وگرنه امام صادق علیه السلام پاها را هم استثنا مى‏فرمود. روایات و ادله دیگرى در این زمینه وجود دارد. «5»

در شرع مقدّس اسلام، طلا بر مرد حرام است، امّا برخى از آیه‏ها که پاداش بهشتیان را بیان مى‏کند مى‏فرماید: دست‏بندهاى ایشان از طلا و لباس‏هایشان از حریر است. با این‏که مى‏دانیم حکم به حلال و حرام بودن اشیا، ذاتى است نه اعتبارى لطفاً علت را بیان کنید.

 «یُحَلَّوْنَ فِیهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِن ذَهَبٍ وَ لُؤْلُؤًا وَ لِبَاسُهُمْ فِیهَا حَرِیرٌ»؛ « حج، آیه 23»

. در آن جا با دستبندهاى زرّین و مروارید آراسته شوند و جامه‏شان در آن‏جا دیباست.

الف) خداوندِ متعال، طلا و لباس حریر را بر مردان، در دنیا حرام کرد، ولى در بهشت زیباترین لباس‏هایى را که در دنیا، از آن محروم بودند، در تن مى‏کنند و دست‏بندهاى جواهرنشان در دست دارند. اگر مردان در این دنیا، از اینها محروم شده‏اند، شاید به علت غرور و غفلت و ... بوده است و چون در بهشت، این مسائل مطرح نیست، این ممنوعیّت‏ها برداشته مى‏شود و جبران مى‏گردد.

ب) براى بیان نعمت‏هاى بهشتى، الفاظ معمولى دنیا، هرگز کافى نیست و چاره‏اى نیست جز این‏که با این الفاظ، اشاره‏اى به آن نعمت‏هاى عظیم و توصیف ناکردنى شود. «6»

ج) دنیا، جایگاه تکلیف است و ما به انجام دادن همه فرمان‏هاى الهى موظّف هستیم، گرچه در برخى از موارد، سبب حقیقى را ندانیم. آخرت، جایگاه نتیجه است و قابل مقایسه و تطبیق با این دنیا نیست.

د) آن‏چه حرمت آن در شریعت ثابت است، تنها طلاى زرد است که سبب آن، شاید آثار فیزیکى سوئى که بر جسم مرد مى‏گذارد باشد. بدیهى‏ است که انسان، در آخرت، هرگز تحت تأثیر چنین عواملى قرار نمى‏گیرد.

در ضمن، چه کسى گفته که حرمت و حلیّت ذاتى اشیا است؟ تشریع، چه از سوى شارع مقدّس و چه از سوى انسان، امرى اعتبارى است؛ در شریعت‏هاى گذشته، بعضى محرّمات بوده، که در شریعت اسلام، حلال است؛ قرآن مى‏فرماید: «وَلِأُحِلَّ لَکُم بَعْضَ الَّذِى حُرّمَ عَلَیْکُمْ» « آل عمران، آیه 50».

بنابراین حرمت مربوط به دنیاست، نه آخرت.

__________________________________________________

(1). بنى‏هاشمى، توضیح المسائل مراجع، ج 1، ص 463، مسئله 789

 (2). ر. ک: استفتائات امام خمینى، ج 1، ص 137؛ توضیح المسائل مراجع، همان، ص 465

 (3). محمد وحیدى، احکام بانوان (فتاواى حضرت امام)، ص 15

 ( 4). وسایل‏الشیعه، ج 20، ص 202

 (5). براى آگاهى بیشتر در این زمینه ر. ک: شهید مطهرى، فلسفه حجاب و فتحیه فتاحى‏زاده، حجاب از دیدگاه قرآن و سنت، مراجعه کنید

(6). تفسیر نمونه، ج 14، ص 57 و ج 25، ص 371

                                                           پرسمان قرآنى نماز، ص:152 -  159