شیوه‏هاى ترویج نماز
ساعت ٦:٤٢ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٥ دی ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: شیوه‏هاى ترویج نماز

آیا در قرآن کریم راه‏هاى کاربردى ترویج نماز در منزل، آموزشگاه، مساجد، پادگان‏ها، بازار، روستاها، دوایر دولتى و ... بیان شده است؟ در صورت مثبت بودن، لطفاً با استفاده از آیات قرآن مستدل بیان فرمایید؟

بعضى از شیوه‏هاى ترویج نماز عبارتند از:

1. شیوه تبلیغ عملى؛ قرآن در این زمینه مى‏فرماید: «یأیّها الّذین ءامنوا لم تقولون ما لاتفعلون* کبر مقتا ...» « صف، آیه 2»؛ اى کسانى که ایمان آورده‏اید! چرا چیزى مى‏گویید که انجام نمى‏دهید؟ نزد خدا سخت ناپسند است که چیزى را بگویید و انجام ندهید.

و در جاى دیگر مى‏فرماید: «أتأمرون النّاس بالبرّ و تنسون أنفسکم ...» « بقره، آیه 44»؛ آیا مردم را به نیکى فرمان مى‏دهید و خود را فراموش مى‏کنید با این که شما کتاب [خدا] را مى‏خوانید؟ آیا [هیچ‏] نمى‏اندیشید؟

در روایات آمده است: امام صادق علیه السلام فرمود: «کونوا دعاة الناس بغیر ألسنتکم لیروا منکم الورع و الإجتهاد و الصلاة و الخیر فإنّ ذلک داعیة»؛ مردم را با غیر از زبان‏هاى‏تان دعوت کنید [به سوى دین‏] تا این‏که مشاهده کنند از شما تقوا و اجتهاد و نماز و خیر و نیکى را، پس این است (چهار چیز) دعوت [واقعى مردم به دین‏].

2. شیوه تبلیغ گروهى: باید براى تبلیغ از روش و شیوه گروهى بهره جست، به ویژه در مورد نماز که اگر به صورت جماعت برگزار شود، اثرش هزاران برابر بیشتر از نماز فرادا است، لذا قرآن کریم براى همین اهمیت مى‏فرماید:

 «و ارکعى مع الرکعین» « آل عمران، آیه 43»؛ [اى مریم‏] با رکوع کنندگان رکوع نما. مفسران در تفسیر این آیه شریف گفته‏اند: این آیه به «نماز جماعت» اشاره مى‏کند و ....

3. از طریق ابزار پیام‏رسانى و ارتباط جمعى، نداى دعوت الهى (نماز) را به گوش بندگانش مى‏توان رساند. قرآن در این زمینه مى‏فرماید: «یأیّها الّذین ءامنوا إذا نودى للصّلوة مِن یوم الجمعة فاسعوا إلى‏ ذکر اللّه ...» « جمعه، آیه 9»؛ اى کسانى که ایمان آورده‏اید! چون براى نماز جمعه ندا در داده شد، به سوى ذکر خدا بشتابید. در این آیه شریف مى‏فهماند که بهره درست از «اذان»، مى‏تواند نیروى شگرفى در پیام‏رسانى و رساندن احکام الهى به گوش جهانیان باشد؛ از واژه «نودى» ترویج عمومى‏به نماز استفاده مى‏شود.

4. ترویج تشکیلاتى و سازمان یافته نماز؛ قرآن کریم مى‏فرماید: «و اضرب لهم مّثلًا أصحب القریة إذجآءها المرسلون* إذ أرسلنآ إلیهم اثنین فکذّبوهما فعزّزنا بثالث فقالوا إنّآ إلیکم مّرسلون» « یس، آیه 13- 14»؛ [داستان‏] مردم آن شهرى را که رسولان بدان‏جا آمدند، براى آنان مَثَل زن؛ آنگاه که دو تن سوى آنان فرستادیم [ولى‏] آن دو را دروغ‏گو پنداشتند، تا با [فرستاده‏] سومین [آنان را] تأیید کردیم، سپس [رسولان‏] گفتند: ما به سوى شما به پیامبرى فرستاده شده‏ایم. برپایه این آیه شریف باید با سازماندهى در تبلیغ و ترویج نماز بکوشیم و اگر با یک یا دو نفر ممکن نمى‏شود با افراد بیشترى اقدام کنیم.

5. با زبان روز سخن گفتن: در برنامه‏هاى دینى و ترویج آن، باید از هر روش درستى بهره برد و درخور فهم مردم و با زبان آنان سخن گفت؛ چنان‏که قرآن کریم مى‏فرماید: «و مآ أرسلنا مِن رّسول إلّابلسان قومه لیبیّن لهم» « ابراهیم، آیه 4»؛ و ما هیچ پیامبرى را جز به زبان قومش نفرستادیم تا [حقایق را] براى آنان بیان کند. این آیه شریف مى‏فهماند که براى ترویج دین باید با هر ملتى به زبان خودشان صحبت کرد و به تبیین و روشن‏گرى و تعلیم و تربیت آنها پرداخت، که استفاده از شیوه‏هاى مختلف در جذب مردم در مساجد و

معرفى و اقامه نماز نیز یکى از آنهاست.

6. خداوند بیش از توان مردم بر آنها تکلیف نکرده است؛ چنان‏که قرآن کریم مى‏فرماید: «لایکلّف اللّه نفسا إلّاوسعها» « بقره، آیه 286»؛ خداوند هیچ کس را جز به قدر توانایى‏اش تکلیف نمى‏کند. پس باید به ظرفیت و توانایى افراد نگریست و در عمل به دستورهاى دینى از افراط و تفریط پرهیز کرد، تا باعث «زدگى» و «خستگى» نشود. در حال خستگى نمازهاى مستحبى و دعا را نباید خواند و تنها به واجبات بسنده کرد وگرنه دل‏زدگى به بار مى‏آورد و موجب مى‏شود تا واجبات هم ترک شود.

 

                                                پرسمان قرآنى نماز، ص:128 -  130