عوامل مؤثر بر ایجاد علاقه به نماز
ساعت ٦:۳٧ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٥ دی ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: عوامل مؤثر بر ایجاد علاقه به نماز

با توجه به این که خداوند در قرآن بارها بندگان را به عبادت او سفارش کرده «1» عوامل مؤثر براى علاقه فرد به عباداتى همچون نماز، روزه و نیایش به درگاه خدا چیست؟

شکى نیست که عبادت نقش مؤثرى در هدایت آدمى دارد به گونه‏اى که قرآن یکى از از هدف‏هاى بعثت پیامبران را عبادت خداوند مى‏داند. (سوره نحل، آیه 36) براى این‏که اجراى عبادت‏ها جنبه عادت پیدا نکند و علاقه انسان به معنویات استمرار داشته باشد و حتى افزون گردد، شایسته است نکاتى چند مورد توجه قرار گیرد:

شناخت عوامل ایجاد علاقه به معنویات در انسان، از مهم‏ترین و مؤثرترین نکات در این زمینه است. ره‏پویان این راه، عوامل را به دو قسمت باطنى و خارجى تقسیم کرده‏اند. عوامل باطنى عبارتند از: حضور قلب، تفهّم، تعظیم، هیبت، رجا و حیا. در حضور قلب، دو چیز شرط شده است:

1. اهتمام به این‏که دنیا حقیر است؛

2. ایمان و تصدیق به این‏که آخرت، خیر و باقى است چنان که خداوند مى‏فرماید: «قُل مَتعُ الدُّنیا قَلیلٌ والأخِرَةُ خَیرٌ لِمَنِ اتَّقى‏؛ (نساء، 77) بگو سرمایه زندگى دنیا ناچیز است و سراى آخرت براى کسى که پرهیزکار باشد بهتر است.»

3. توجه به این‏که نماز، وسیله رسیدن به سراى جاوید است (معارج، 34 و 35). براى برخوردارى از حضور قلب، تمرکز فکر و سپردن دل به‏ خدا و عادت دادن قلب به مناجات، توصیه شده است.

 «تفهّم» آن است که انسان به هنگام اداى الفاظ بفهمد که چه مى‏گوید و با چه کسى حرف مى‏زند؛ «تعظیم»، این است که بعد از شناخت خداى بزرگ به عظمت او پى برده، در مقابلش خاضع و خاشع باشد و خود را بشناسد که موجودى سراسر نیازمند و تحت تسخیر او قرار دارد؛ «هیبت»، در مقابل قدرت خدا و نفوذ مشیت او است؛ «رجا» به جهت لطف و کرم خدا مى‏باشد و «حیا» براى تقصیر در عبادت خدا و علم به عاجز بودن از قیام به تعظیم حقِ خدا است.

برخى از عوامل خارجى عبارتند از: محبت به دنیا، شنیدن و دیدن صحنه‏هاى شبهه‏دار، خوردن لقمه مشکوک، کم‏رنگ شدن ارزش‏ها و فضایل اخلاقى، اجرا نکردن امر به معروف و نهى از منکر و ....

عوامل دیگر مانند: ریا، عجب، غیبت و ... نیز تأثیر فراوان دارد.

خداوند متعال مى‏فرماید: مردانى هستند که تجارت و خرید و فروش، آن‏ها را از یاد خدا و به‏پا داشتن نماز و دادن زکات باز نمى‏دارد ... (نور، آیه 37) و ....

امام صادق علیه السلام مى‏فرماید: «إنّ احبّ الاعمال إلى اللَّه ماداوم علیه العبد و إن قلّ»؛ محبوب‏ترین اعمال نزد خدا چیزى است که بنده بر آن مداومت داشته باشد؛ هر چند کم باشد. «2»

هم‏چنین رعایت کردن مجموع این نکته‏ها، نشاط، پویایى و حرکت به‏ سوى کمال و قرب الهى را بر اثر عبادات و معنویات به انسان عطا مى‏کند. «3»

                                                                    پرسمان قرآنى نماز، ص: 124

                       

__________________________________________________

(1). مانند سوره بقره، آیه 21/ انعام آیه 102/ حجر آیه 99 و ..

(2). بحارالانوار، ج 71، ص 219

 (3). ر. ک: فیض کاشانى، محجةالبیضاء، ج 1، ص 366- 375؛ قرائتى، پرتوى از اسرار نماز، ص 15- 44؛ مصباح یزدى، معارف قرآن، ج 1/ 2، ص 23- 26 و 394- 434