استعانت از نماز
ساعت ٢:۱۸ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٤ دی ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: استعانت از نماز ،دو رکن اساسى پیشرفت و پیروزى ،صفات بر جسته «مؤمنان» و «متّقین

در آیه شریفه: «وَاسْتَعِینُواْ بِالصَّبْرِ وَالصَّلَوةِ» « بقره، آیه 45»؛ از صبر و نماز استعانت بجویید، تفسیر این آیه را بیان کنید.

الف) این آیه شریف، به دو رکن اساسى اشاره نموده است و تنها راه پیشرفت و پیروزى بر مشکلات را دو چیز مى‏داند: استقامت کردن در برابر مشکلات و ارتباط پیدا کردن با خداوند متعال به وسیله نماز، چون «صبر» هر بلا و حادثه بزرگى را کوچک و ناچیز مى‏کند و «نماز» روى آوردن و پناه بردن به خداست که باعث مى‏گردد روح ایمان زنده شود و به آدمى مى‏فهماند به جایى تکیه کرده که انهدام‏پذیر نیست و به ریسمانى چنگ زده که پاره شدنى نیست. کسانى که از این دو رکن بهره‏مند هستند، مى‏توانند با توجه به آثار و فوایدى که این دور رکن در بر دارند، خود را براى عمل به آن آماده سازند، چرا که «نماز» نوعى سپاس‏گزارى است که مى‏توان با آن وظیفه بندگى را برابر خوبى‏هاى خداوند بیان کرد و به تکامل روحى رسید واز قدرت نامتناهى خداوند یارى طلبید؛ نماز مهار کننده غرایز سرکش و روح طغیان در آدمى است و خلاصه آن که نماز فرد را به‏ مبدأ لا یزال الهى پیوند مى‏دهد. صبر امرى اکتسابى است و انسان مى‏تواند- اگر صبور نیست- آن را به دست آورد. براى این منظور فرد مى‏تواند با تمرین و ممارست در برابر مشکلات و رنج‏ها خود را بیازماید و صبر پیشه کند. «صبر» زمینه ایستادن و مقاومت و در مقابل گناهان و تکالیف و مصیبت‏ها را در نفس انسان فراهم مى‏کند؛ با انجام دادن این دو رکن انسان به رستگارى و پیروزى قطعى مى‏رسد.

ب) کلمه «استعانت» به معناى طلب کمک است و مربوط به هنگامى است که نیروى انسان به تنهایى نمى‏تواند حادثه‏اى را که پیش آمده، طبق مصلحت خود بر طرف کند، در حالى که اگر مى‏فرمود: «صبر کنید» و «نماز بخوانید» این معنا را براى مخاطب نمى‏فهماند.

ج) «خشوع» یکى از صفات بر جسته «مؤمنان» و «متّقین» به شمار مى‏آید و به معناى حالت تواضع و ادب جسمى و روحى است که در برابر شخص بزرگ یا حقیقت مهمى در قلب انسان به وجود مى‏آید و آثارش در بدن ظاهر مى‏شود. با وجود این امر، نماز از حالت الفاظ و حرکات بى روح و فاقد معنا و خسته کننده و سنگین خارج مى‏شود. «1»

خشوع‏ کنندگان، آن چنان‏که قرآن بیان مى‏کند، « بقره، آیه 45 و 46» کسانى هستند که قیامت را باور دارند و مى‏دانند که بازگشت آنان به سوى خداست. همین‏ قیامت باورى است که موجب خشیت و تواضع قلبى مى‏شود و امکان استعانت از نماز و صبر را فراهم مى‏کند.

 

__________________________________________________

 (1). ر. ک: همان، تفسیر نمونه، ج 1، ص 218، ج 14، ص 194؛ همان، المیزان، ج 1، ص 152؛ جعفر سبحانى، پرسش‏ها و پاسخ‏هاى مذهبى، ج 3، ص 41؛ محمد تقى مصباح یزدى، اخلاق در قرآن، ج 1، ص 412

                       

                        پرسمان قرآنى نماز، ص:77 -  79