بازدارندگى‏ نماز
ساعت ٢:۱٢ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٤ دی ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: بازدارندگى‏ نماز ،و أقم الصّلوة إنّ الصّلوة تنهى‏ عن الفحشآء و المنک

با توجه به آیه 45 سوره عنکبوت، نهى نماز از فحشا و منکر چگونه است؟ چرا با این‏که‏نماز، بازدارنده انسان از زشتى‏هااست، ولى بعضى انسان‏هاى نمازخوان‏به کارهاى ناشایست دست مى‏زنند؟

با توجه به آیه: «... و أقم الصّلوة إنّ الصّلوة تنهى‏ عن الفحشآء و المنکر ...» « عنکبوت، آیه 45». نماز عملى عبادى و ذکر و توجه خاصى به خداوند سبحان‏ است و اثر طبیعى آن ایجاد روحیه‏اى در انسان است که او را از فحشا و منکر باز مى‏دارد و نفسش را از زشتى‏هاى گناه پاک مى‏کند. طبیعت نماز، انسان را به یاد نیرومندترین عامل باز دارنده؛ یعنى اعتقاد به مبدأ و معاد مى‏اندازد، داراى اثر بازدارندگى از فحشا و منکر است، زیرا کسى که روزى پنج بار با بدن پاک و لباس پاک روى به درگاه خدا آورده و تکبیر بگوید، خدا را از همه چیز برتر و بالاتر شمرده و به یاد نعمت‏هاى او افتد و حمد و سپاس او را گوید و ...

این امور سدّ نیرومندى در برابر گناه محسوب مى‏شود و او را از فحشا و منکر باز مى‏دارد، ولى هر نمازى به همان اندازه که از شرایط کمال و روح عبادت برخوردار است، نهى از فحشا و منکر مى‏کند؛ گاه نهى کلى و جامع و گاهى نهى جزئى و محدود دارد.

بى‏تردید کسى که نماز مى‏خواند، هر چند نمازش صورى و آلوده به گناه نیز باشد، نماز در او بى‏تأثیر نخواهد بود، گرچه ممکن است تأثیر این گونه نماز ضعیف باشد، زیرا اگر این گونه افراد همان نماز را هم نمى‏خواندند، چه بسا از این هم آلوده‏تر بودند، پس نهى از فحشا و منکر مراتبى دارد و هر نمازى با توجه به میزان رعایت شرایط آن، نماز خوان را از آن نهى مى‏کند. «1» ویاممکن است عارضه‏اى از قبیل: عدم حضور قلب عدم خلوص و نقصان شرایط بر نماز با ویژگى‏هاى یاد شده، اثر آن را ضعیف نماید.

بنابراین، هر چه توجه به خدا در نماز، افزایش یابد و خضوع و خشوع در آن کامل و اخلاص در آن بیشتر شود، اثر بازدارندگى آن نیز بیشتر و هر مقدار جنبه‏هاى یاد شده ضعیف شود، بازدارندگى آن نیز ضعیف خواهد شد.

قرآن کریم در ادامه آیه یاد شده مى‏فرماید: «وَلَذِکْرُ اللَّهِ أَکْبَرُ؛ ذکر خدا از آن هم بالاتر و برتر است؛ یعنى نماز نه تنها عامل بازدارنده از فحشا و منکر است، بلکه موجب حیات و آرامش دل و ریشه و مایه اصلى هر خیر و سعادت است.

یادآورى این نکته لازم است که نماز، (قطع نظر از مضمون عالى آن) با توجه به شرایط صحت نیز دعوت به پاک‏سازى زندگى مى‏کند، چرا که مکان نمازگزار، فرشى که بر آن نماز مى‏خواند، آبى که با آن وضو مى‏گیرد و غسل مى‏کند و محلى که در آن غسل و وضو انجام مى‏شود، باید از هر گونه غصب و تجاوز به حقوق دیگران پاک باشد. کسى که آلوده به تجاوز و ظلم، ربا، غصب، کم فروشى، رشوه خوارى و کسب اموال حرام باشد، چگونه مى‏تواند مقدمات نماز را فراهم سازد؟ بنابراین، تکرار نماز در پنج نوبت، در شبانه روز، خود دعوتى به رعایت حقوق دیگران است « عنکبوت، آیه 45».

__________________________________________________

(2). ر. ک: المیزان، ج 16، ص 133-/ 137؛ تفسیر نمونه، ج 16، ص 284-/ 294؛ سید على اکبر قرشى، تفسیر احسن الحدیث، ج 8، ص 147

                        پرسمان قرآنى نماز، ص: 75