فلسفه نماز در قرآن و اسلام چیست؟
ساعت ۱٠:۳۸ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۳٠ آذر ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: فلسفه نماز در قرآن و اسلام چیست؟

عبادت، وسیله تکامل و سعادت ماست و دستور خداوند به نماز، نوعى لطف و رحمت و راهنمایى است که ما را به کمال مى‏رساند؛ مثلًا وقتى پدر و مادر، فرزندشان را به درس خواندن امر مى‏کنند، به سود خود فرزند است و سعادت او را مى‏خواهند و این امر از روى محبّت به فرزند است و گرنه به درس خواندن او نیازى ندارند.

آیات و روایات، فلسفه و حکمت تشریع نماز را بیان کرده‏اند:

1. یاد خدا: «وَ أَقِمِ الصَّلَوةَ لِذِکْرِى» « طه، آیه 14»؛ نماز را برپا دار تا به یاد من باشى.

2. بازداشتن از گناه و زشتى‏ها: «إِنَّ الصَّلَوةَ تَنْهَى‏ عَنِ الْفَحْشَآءِ وَ الْمُنکَر» « عنکبوت، آیه 45»؛ همانا نماز [انسان را در دنیا] از زشتى‏ها و گناه باز مى‏دارد.

3. پاکیزگى روح: «... إِنَّمَا تُنذِرُ الَّذِینَ یَخْشَوْنَ رَبَّهُم بِالْغَیْبِ وَ أَقَامُواْ الصَّلَوةَ وَ مَن تَزَکَّى‏ فَإِنَّمَا یَتَزَکَّى‏ لِنَفْسِهِ‏ى وَ إِلَى اللَّهِ الْمَصِیرُ» « فاطر، آیه 18»؛ ... [تو] تنها کسانى را که از پروردگارشان در نهان مى‏ترسند و نماز برپا مى‏دارند، هشدار مى‏دهى و کسى پاکیزگى جوید تنها براى خود پاکیزگى مى‏جوید، و فرجام [کارها] به سوى خداست.

4. یارى جستن از نماز در مسیر تکامل: «وَ اسْتَعِینُواْ بِالصَّبْرِ وَ الصَّلَوةِ وَ إِنَّهَا لَکَبِیرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخشِعِینَ» « بقره، آیه 45»

؛ از شکیبایى و نماز یارى جویید، و به راستى این کار گران است، مگر بر فروتنان.

5. پاک شدن از کبر و غرور؛ حضرت فاطمة علیها السلام مى‏فرماید: «... و الصلاة تنزیهاً من الکبر ...؛ « بقره، آیه 45»

 ... خداوند نماز را واجب کرد تا مردم از کبر و غرور پاک شوند ....

6. رستگارى: «قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُون* الَّذِینَ هُمْ فِى صَلَاتِهِمْ خشِعُونَ» « مؤمنون، آیه 1- 2»؛

به راستى که مؤمنان رستگار شدند؛ همانان که در نمازشان فروتنند.

در حدیثى آمده است: نقش نمازهاى پنج‏گانه براى امت من همانند نهر آب زلالى است که از مقابل خانه آنان مى‏گذرد، اگر کسى روزانه پنج بار در این نهر شست‏وشو کند، آیا به گمان شما باز هم بر بدن او آلودگى و پلیدى خواهد ماند؟!. «1»

و در حدیثى دیگر امام باقر علیه السلام مى‏فرماید: هنگامى که نمازگزار به سمت قبله براى نماز مى‏ایستد، خداوند رحمان و رحیم به او توجه ویژه مى‏کند. «2»

نماز روزانه انسان، اظهار تشکر و سپاس دائمى او از این همه نعمت و خوبى‏هایى است که خداوند به او داده است و نیز ثناگویى و تمجید انسان از این همه زیبایى و عظمت است که خداوند متعال دارد. هیچ کس براى تعریف و تمجید از یک گل زیبا که در طبیعت روییده است به شما اعتراض نمى‏کند، امّا اگر زیبایى آن را نبینى، نابینایت مى‏شمرند و اگر ببینى و واکنش نشان ندهى و ستایش نکنى سرزنشت مى‏کنند که چرا ذوق و احساس ندارى و چقدر بددلى!

در مضمون بعضى احادیث آمده است که: «انسان در حال نماز با خداى خود نجوا و گفت‏وگو مى‏کند و اگر انسان لذت این گفت‏وگو را بچشد، هیچ‏گاه از حال نماز خارج نمى‏شود. «3»

راستى چقدر لذت‏بخش است با خداى جهان آفرین به گفت‏وگو و مناجات پرداختن! و روحى به عظمت تمام هستى یافتن و با خداى هستى هم سخن شدن‏

 

__________________________________________________

 (1). محمد محمدى رى‏شهرى، میزان الحکمة، ج 5، ص 372، حدیث 10259

 (2). همان، ص 376، حدیث 10279

 (3). همان، حدیث 10280

                        پرسمان قرآنى نماز، ص:43 -  44