چهل حدیث کربلا
ساعت ٩:٠٦ ‎ب.ظ روز جمعه ٢٦ آبان ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: چهل حدیث کربلا

حدیث اول: حریم پاک.

 عن النبى (ص) قال:

 ... و هى اطهر بقاع الارض واعظمها حرمة و إنها لمن بطحاء الجنة.

 پیامبر اسلام (صلى الله علیه و آله) در ضمن حدیث بلندى مى‏فرماید:

 کربلا پاکترین بقعه روى زمین و از نظر احترام بزرگترین بقعه‏ها است و الحق که کربلا از بساطهاى بهشت است.

 بحار الانوار، ج 98، ص 115 و نیز کامل الزیارات، ص 264

 حدیث دوم: سرزمین نجات

 قال رسول الله (صلى الله علیه و آله):

 یقبر ابنى بأرض یقال لها کربلا هى البقعة التى کانت فیها قبة الاسلام نجا الله التى علیها المؤمنین الذین امنوا مع نوح فى الطوفان.

 پیامبر خدا (ص) فرمود:

 پسرم حسین در سرزمینى به خاک سپرده مى‏شود که به آن کربلا گویند، زمین ممتازى که همواره گنبد اسلام بوده است، چنانکه خدا یاران مومن حضرت نوح را در همانجا از طوفان نجات داد .

 کامل الزیارات، ص،269، باب 88، ح 8

 

حدیث سوم:مسلخ عشق‏

 قال على (علیه السلام):

 هذا... مصارع عشاق شهداء لا یسبقهم من کان قبلهم و لا یلحقهم من کان بعدهم.

 حضرت على (علیه السلام) روزى گذرش از کربلا افتاد و فرمود:

 اینجا قربانگاه عاشقان و مشهد شهیدان است شهیدانى که نه شهداى گذشته و نه شهداى آینده به پاى آنها نمى‏رسند.

 تهذیب، ج 6، ص،73 و بحار، ج 98، ص .116

 حدیث چهارم: عطر عشق‏

 قال على (علیه السلام)

 واها لک ایتها التربة لیحشرن منک قوم یدخلون الجنة بغیر حساب‏

 امیر المومنین (علیه السلام) خطاب به خاک کربلا فرمود:

 چه خوشبویى اى خاک! در روز قیامت قومى از تو بپا خیزند که بدون حساب و بى درنگ به بهشت روند.

 شرح نهج البلاغه ابن ابى الحدید، ج 4، ص 169

 حدیث پنجم: ستاره سرخ محشر

 قال على بن الحسین (علیه السلام):

 تزهر أرض کربلا یوم القیامة کالکوکب الدرى وتنادى انا ارض الله المقدسة الطیبة المبارکة التى تضمنت سید الشهداء و سید شباب اهل الجنة.

 امام سجاد (علیه السلام) فرمود:

 زمین کربلا، در روز رستاخیز، چون ستاره مرواریدى مى‏درخشد و ندا مى‏دهد که من زمین مقدس خدایم، زمین پاک و مبارکى که پیشواى شهیدان و سالار جوانان بهشت را در بر گرفته است .

 ادب الطف، ج 1، ص 236، به نقل از کامل الزیارات، ص 268.

 حدیث ششم: کربلا وبیت المقدس‏

 قال ابوعبدالله (علیه السلام)

 الغاضریة من تربة بیت المقدس.

 امام صادق (علیه السلام) فرمود:

 کربلا از خاک بیت المقدس است.

کامل الزیارات، ص 269، باب 88 ح،.7

 حدیث هفتم: فرات و کربلا

 قال ابو عبد الله:

 اءن أرض کربلا وماء الفرات اول ارض و اول ماء قدس الله تبارک و تعالى...

 امام صادق (علیه السلام) فرمود:

 سرزمین کربلا و آب فرات، اولین زمین و نخستین آبى بودند که خداوند متعال به آنها قداست وشرافت بخشید.

 بحار الانوار، ج،98، ص 109 و نیز کامل الزیارات، ص .269

 

حدیث هشتم: کربلا کعبه انبیاء

 قال ابو عبدالله (علیه السلام):

 لیس نبى فى السموات و الارض و اءلا یسألون الله تبارک و تعالى ان یوذن لهم فى زیارة الحسین (علیه السلام) ففوج ینزل و فوج یعرج.

 امام صادق (علیه السلام) فرمود:

 هیچ پیامبرى در آسمانها و زمین نیست مگر این که مى‏خواهند خداوند متعال به آنان رخصت دهد تا به زیارت امام حسین (علیه السلام) مشرف شوند، چنین است که گروهى به کربلا فرود آیند و گروهى از آنجا عروج کنند.

 مستدرک الوسائل، ج 10، ص 244 به نقل از کامل الزیارات، ص 111

 حدیث نهم: کربلا، مطاف فرشتگان‏

 قال ابو عبدالله (علیه السلام):

 لیس من ملک فى السموات و الارض إلا یسألون الله تبارک و تعالى ان یوذن لهم فى زیارة الحسین (علیه السلام) ففوج ینزل و فوج یعرج.

 امام صادق (علیه السلام) فرمود:

 هیچ فرشته‏اى در آسمانها و زمین نیست مگر این که مى‏خواهد خداوند متعال به او رخصت دهد تا به زیارت امام حسین (علیه السلام) مشرف شود، چنین است که همواره فوجى از فرشتگان به کربلا فرود آیند و فوجى دیگر عروج کنند و از آنجا اوج گیرند.

 مستدرک الوسائل، ج 10، ص 244 به نقل از کامل الزیارات، ص 111

 حدیث دهم: راه بهشت‏

 قال ابو عبدالله (علیه السلام):

 موضع قبر الحسین (علیه السلام) ترعة من ترع الجنة.

 امام صادق (علیه السلام) فرمود:

 جایگاه قبر امام حسین (علیه السلام) درى از درهاى بهشت است.

 کامل الزیارات، ص 271، باب 89، ح 1

 حدیث یازدهم:کربلا حرم امن‏

 قال ابو عبدالله (علیه السلام):

 ان الله اتخذ کربلا حرما آمنا مبارکا قبل ان یتخذ مکة حرما

 امام صادق (ع) فرمود:

 به راستى که خدا کربلا را حرم امن و با برکت قرار داد پیش از آنکه مکه را حرم قرار دهد

 کامل الزیارات، ص 267 بحار، ج،98، ص .110

 

 حدیث دوازدهم: زیارت مداوم‏

 قال الصادق (علیه السلام):

 زوروا کربلا و لا تقطعوه فاءن خیر أولاد الانبیاء ضمنته...

 امام صادق (ع) فرمود:

 کربلا را زیارت کنید و این کار را ادامه دهید، چرا که کربلا بهترین فرزندان پیامبران را در آغوش خویش گرفته است.

 کامل الزیارات، ص 269

 

حدیث سیزدهم: بارگاه مبارک‏

 قال الصادق (علیه السلام)

 «شاطى‏ء الوادى الایمن» الذى ذکره الله فى القرآن،(*) هو الفرات و «البقعة المبارکة» هى کربلا.

 امام صادق (ع) فرمود:

 آن «ساحل وادى ایمن» که خدا در قرآن یادکرده فرات است و با «بارگاه با برکت» نیز کربلا است.

 *. قرآن مجید، سوره قصص آیه 30

 بحار الانوار، ج 57، ص 203؛ به نقل از تهذیب‏

 حدیث چهاردهم: شوق زیارت‏

 قال الامام باقر (علیه السلام):

 لو یعلم الناس ما فى زیارة قبر الحسین (علیه السلام) من الفضل، لماتوا شوقا

 امام باقر (علیه السلام) فرمود:

 اگر مردم مى‏دانستند که چه فضیلتى در زیارت مرقد امام حسین (علیه السلام) است از شوق زیارت مى‏مردند.

 ثواب الاعمال، ص 319؛ به نقل از کامل الزیارات.

 حدیث پانزدهم: حج مقبول و ممتاز

 قال ابوجعفر (علیه السلام):

 زیارة قبر رسول الله صلى الله علیه و آله و زیارة قبور الشهداء، و زیارة قبر الحسین بن على علیهما السلام تعدل حجة مبرورة مع رسول الله صلى الله علیه و آله.

 امام باقر علیه السلام فرمودند:

زیارت قبر رسول خدا «ص» و زیارت مزار شهیدان، و زیارت مرقد امام حسین علیه السلام معادل است با حج مقبولى که همراه رسول خدا «ص» بجا آورده شود

 مستدرک الوسائل، ج 1 ص، 266 و نیزکامل الزیارات، ص156

 حدیث شانزدهم: تولدى تازه‏

 عن حمران قال: زرت قبر الحسین (علیه السلام) فلما قدمت جاءنى ابو جعفر محمد بن على (علیه السلام).... فقال (علیه السلام)

 ابشر یا حمران فمن زار قبور شهداء آل محمد (ص) یرید الله بذلک وصلة نبیة حرج من ذنوبه کیوم ولدته امه.

 حمران مى‏گوید هنگامى که از سفر زیارت امام حسین (ع) برگشتم، امام باقر (علیه السلام) به دیدارم آمد و فرمود:

 اى حمران! به تو مژده مى‏دهم که هر کس قبور شهیدان آل محمد (ص) را زیارت کند مرادش از این کار رضایت خدا و تقرب به پیامبر (ص) باشد، از گناهانش بیرون مى‏آید چون روزى که مادرش او را زاد.

 امالى شیخ طوسى، ج 2، ص 28، چاپ نجف بحار، ج 98، ص 20

 

حدیث هفدهم: زیارت مظلوم‏

 عن ابى جعفر و ابى عبد الله (علیهما السلام) یقولان:

 من احب أن یکون مسکنه و مأواه الجنة، فلا یدع زیارة المظلوم.

 از امام باقر و امام صادق (ع) نقل شده که فرمودند:

 هر کس که مى‏خواهد مسکن و مأوایش بهشت باشد، زیارت مظلوم (علیه السلام) را ترک نکند.

 مستدرک الوسائل، ج 10، ص .253

 حدیث هجدهم: شهادت و زیارت‏

 قال الامام الصادق (علیه السلام):

 زوروا قبر الحسین (علیه السلام) و لا تجفوه فاءنه سید شباب أهل الجنة من الخلق وسید شباب الشهداء

 امام صادق (ع) فرمود:

 مرقد امام حسین (علیه السلام) را زیارت کنید و با ترک زیارتش به او ستم نورزید چرا که او سید جوانان بهشت از مردم و سالار جوانان شهید است.

 مستدرک الوسائل ج 10 ص 256 و کامل ، ص 109

 حدیث نوزدهم: زیارت،بهترین کار

 قال ابو عبدالله (علیه السلام):

 زیارة قبر الحسین بن على علیهما السلام من أفضل ما یکون من الأعمال.

 امام صادق (ع) فرمود:

 زیارت قبر امام حسین (علیه السلام) از بهترین کارهاست که مى‏تواندانجام یابد.

 مستدرک الوسائل، ج 10، ص .311

 حدیث بیستم: سفره‏هاى نور

 قال الامام الصادق (علیه السلام)

 من سره ان یکون على موائد النور یوم القیامة فلیکن من زوار الحسین بن على (علیهما السلام)

 امام صادق (ع) فرمود:

 هر کس دوست دارد روز قیامت، بر سر سفره‏هاى نور بنشیند باید از زائران امام حسین (علیه السلام) باشد.

 وسائل الشیعه، ج 10، ص 330، بحار الانوار، ج 98، ص 72.

 

حدیث بیست ویکم: شرط شرافت‏

 قال الصادق (علیه السلام)

 من اراد ان یکون فى جوار نبیه و جوار على و فاطمه فلا یدع زیارة الحسین علیهم السلام .

 امام صادق (ع) فرمود:

 کسى که مى‏خواهد در همسایگى پیامبر (ص) ودر کنار على (ع) و فاطمه (س) باشد زیارت امام حسین (ع) را ترک نکند.

 وسائل الشیعه، ج 10 ص 331، ح 39

 حدیث بیست ودوم: زیارت، فریضه الهى‏

 قال ابو عبدالله (علیه السلام):

 لو ان احد کم حج دهره ثم لم یزر الحسین بن على (علیه السلام) لکان تارکا حقا من حقوق رسول الله «ص» لان حق الحسین فریضة من الله تعلى واجبه على کل مسلم.

 امام صادق (ع) فرمود:

 اگر یکى از شما تمام عمرش را احرام حج ببندد اما امام حسین (علیه السلام) را زیارت نکند حقى از حقوق رسول خدا (ص) را ترک کرده است چرا که حق حسین (ع) فریضه الهى و بر هر مسلمانى واجب و لازم است.

 وسائل الشیعه، ج 10، ص 333

 حدیث بیت وسوم: کربلا کعبه کمال‏

 قال ابو عبدالله (علیه السلام):

 من لم یأت قبر الحسین (علیه السلام) حتى یموت کان منتقص الاءیمان منتقص الدین، اءن ادخل الجنة کان دون المؤمنین فیها.

 امام صادق (ع) فرمود:

 هر کس به زیارت قبر امام حسین (ع) نرود تا بمیرد ایمانش نا تمام و دینش ناقص خواهد بود به بهشت هم که برود پایین تر از مومنان در آنجا خواهد بود.

 وسائل الشیعه، ج 10 ص 335

 حدیث بیست و چهارم: از زیارت تا شهادت‏

 قال ابو عبدالله (علیه السلام):

 لا تدع زیارة الحسین بن على علیهما السلام و مر أصحابک بذلک یمد الله فى عمرک و یزید فى رزقک و یحییک‏ء الله سعیدا و لا تموت الا شهیدا.

 امام صادق (ع) فرمود:

 زیارت امام حسین علیه السلام را ترک نکن وبه دوستان و یارانت نیز همین را سفارش کن! تا خدا عمرت را دراز و روزى و رزقت را زیاد کند و خدا تورا با سعادت زنده دارد و نمیرى مگر شهید.

 وسائل الشیعه، چ 10 ص،335

 

حدیث بیست و پنجم: حدیث محبت‏

 عن ابى عبد الله قال:

 من اراد الله به الخیر قذف فى قلبه حب الحسین (علیه السلام) وزیارته و من اراد الله به السوء قذف فى قلبه بغض الحسین (علیه السلام) و بغض زیارته.

 امام صادق (ع) فرمود:

 هر کس که خدا خیر خواه او باشد محبت حسین (ع) و زیارتش را در دل او مى‏اندازد و هر کس که خدا بدخواه او باشد کینه وخشم حسین (ع) و خشم زیارتش را در دل او مى‏اندازد.

 وسائل الشیعه، ج 10 ص 388، بحار الانوار، ج 98، ص 76

 

حدیث بیست وششم: نشان شیعه بودن‏

 قال الصادق (علیه السلام)

 من لم یأت قبر الحسین (علیه السلام) و هو یزعم انه لنا شیعة حتى یموت فلیس هو لنا شیعة و ان کان من اهل الجنة فهو من ضیفان اهل الجنة

 امام صادق (علیه السلام) فرمود:

 کسى که به زیارت قبر امام حسین نرود و خیال کند که شیعه ما است و با این حال و خیال بمیرد او شیعه ما نیست واگر هم از اهل بهشت باشد از میهمانان اهل بهشت خواهد بود.

 کامل الزیارات، ص 193، بحار الانوار، ج 98 ص 4

 حدیث بیست و هفتم: سکوى معراج‏

 قال الصادق (علیه السلام)

 من اتى قبر الحسین (علیه السلام) عارفا بحقة کتبه الله عزوجل فى اعلى علیین‏

 امام صادق (ع) فرمود:

 هر کس که به زیارت قبر حسین (علیه السلام) نایل شود و به حق آن حضرت معرفت داشته باشد خداى متعال او را در بلندترین درجه عالى مقامان ثبت مى‏کند.

 من لا یحضره الفقیه، ج 2 ، 581

 حدیث بیست هشتم: مکتب معرفت‏

 قال ابو الحسن موسى بن جعفر(علیه السلام)

 أدنى ما یثاب به زائر ابى عبد الله (علیه السلام) بشط فرات إذا عرف حقه و حرمته و ولایته ان یغفر له ما تقدم من ذنبه و ما تأخز.

 حضرت امام موسى کاظم (علیه السلام) فرمود:

 کمترین ثوابى که به زائر امام حسین (علیه السلام) در کرانه فرات داده مى‏شود این است که تمام گناهان مقدم و موخرش بخشوده مى‏شود. بشرط این که حق و حرمت ولایت آن حضرت را شناخته باشد.

 مستدرک الوسائل، ج 10 ص 236، به نقل از کامل الزیارات، ص 138

 حدیث بیست ونهم: همچون زیارت خدا

 قال الامام رضا (علیه السلام)

 من زار قبر الحسین (ع) بشط الفرات کان کمن زار الله‏

 امام رضا (علیه السلام) فرمود:

 کسى که قبر امام حسین (علیه السلام) را در کرانه فرات زیارت کند، مثل کسى است که خدا را زیارت کرده است.

 مستدرک الوسائل، ج 10، ص 250؛ به نقل از کامل‏

 حدیث سى ام: زیارت عاشورا

 قال الصادق (علیه السلام)

 من زار الحسین (علیه السلام) یوم عاشورا وجبت له الجنة

 امام صادق (ع) فرمود:

 هر کس که امام حسین (علیه السلام) را در روز عاشوار زیارت کند بهشت بر او واجب مى‏شود .

 اقبال الاعمال، ص 568

 حدیث سى ویکم: بالاتر از روسپیدى‏

 قال ابو عبدالله (علیه السلام):

 من باب عند قبر الحسین (علیه السلام) لیلة عاشورا لقى الله یوم القیامة ملطخا بدمه کأنما قتل معه فى عرصه کربلا

 امام صادق (ع) فرمود:

کسى که شب عاشورا درکنار مرقد امام حسین (علیه السلام) سحر کند روز قیامت در حالى به پیشگاه خدا خواهد شتافت که به خونش آغشته باشد، مثل کسى که در میدان کربلا و درکنار امام حسین علیه السلام کشته شده باشد.

 وسائل الشیعه، ج 10، ص 372

 حدیث سى دوم: نشانه‏هاى ایمان‏

 قال ابو محمد الحسن العسکرى (علیه السلام)

 علامات المؤمن خمس: صلاة الخمسین، و زیارة الاربعین، و التختم فى الیمین، و تعفیر الجبین و الجهر ببسم الله الرحمن الرحیم.

 امام حسن عسکرى (علیه السلام) فرمود:

 نشانه‏ هاى مؤمن پنج چیز است: 1 ـ نمازهاى پنجاهگانه (*) 2 ـ زیارت اربعین 3 ـ انگشتر به دست راست کردن 4 ـ بر خاک سجده کردن 5 ـ بسم الله الرحمن الرحیم را بلند گفتن.

 وسائل الشیعه، ج 10 ص 373 و نیز التهذیب، ج 6 ص 52

 حدیث سى و سوم: رواق منظر یار

 قال رسول الله (ص)

 الا و ان الإجابة تحت قبته و الشفاء فى تربته، و الائمة (علیهم السلام) من ولده‏

 پیامبر خدا(ص) فرمود:

 بدانید که اجابت دعا، زیر گنبد حرم او و شفاء در تربت او، و امامان (علیه السلام) از فرزندان اوست‏

 مستدرک الوسائل، ج 10 ص 335

 حدیث سى و چهارم: تربت و تربیت‏

 قال الصادق (علیه السلام)

 حنکوا اولادکم بتربة الحسین (ع) فإنها امان‏

 امام صادق (ع) فرمود:

 کام کودکانتان را با تربت حسین (ع) بردارید چرا که خاک کربلا فرزندانتان را بیمه مى‏کند .

 وسائل الشیعه، ج 10 ص 410

 حدیث سى و پنجم: بزرگترین دارو

 قال ابو عبدالله (علیه السلام):

 فى طین قبر الحسین (علیه السلام) الشفاء من کل داء و هو الدواء الاکبر

 امام صادق (ع) فرمود:

 شفاى هر دردى در تربت قبر حسین (علیه السلام) است و همان است که بزرگترین داروست.

 کامل الزیارات، ص 275 و وسائل الشیعه، ج 10، ص 410

 حدیث سى و ششم: تربت و هفت حجاب‏

 قال الصادق (علیه السلام)

 السجود على تربة الحسین (علیه السلام) یخرق الحجب السبع.

 امام صادق (ع) فرمود:

 سجده بر تربت حسین (علیه السلام) حجابهاى هفتگانه را پاره مى‏کند.

 مصباح التمهجد، ص 511، و بحار الانوار، ج 98، ص 135

 حدیث سى و هفتم، سجده بر تربت عشق‏

 کان الصادق (ع) لا یسجد الا على تربة الحسین (ع) تذللا لله و إسکتانة الیه.

 رسم حضرت امام صادق (ع) چنین بودکه:

 جز بر تربت حسین (ع) به خاک دیگرى سجده نمى‏کرد و این کار را از سر خشوع و خضوع براى خدا مى‏کرد.

 وسائل الشیعه، ج 3، ص .608

 حدیث سى و هشتم: تسبیح تربت.

 قال الصادق (ع)

 السجود على طین قبر الحسین (ع) ینور الى الارض السابعة و من کان معه سبحة من طین قبر الحسین (ع) کتب مسبحا و ان لم یسبح بها...

 امام صادق (ع) فرمود:

 سجده بر تربت قبر حسین (ع) تا زمین هفتم را نور باران مى‏کند و کسى که تسبیحى از خاک مرقد حسین (ع) را با خود داشته باشد، تسبیح گوى حق محسوب مى‏شود، اگر چه با آن تسبیح هم نگوید.

 من لایحضره الفقیه، ج 1، ص 268

 وسائل الشیعه، ج 3 ص 608

 حدیث سى و نهم‏:تربت شفا بخش‏

 عن موسى بن جعفر (علیه السلام) قال:

 و لا تأخذوا من تربتى شیئا لتبرکوا به فأن کل تربة لنا محرمة الا تربة جدى الحسین بن على علیهما السلام فأن الله عزوجل جعلها شفاء لشیعتنا و أولیائنا.

 حضرت امام کاظم (ع) در ضمن حدیثى که از رحلت خویش خبرى مى‏داد فرمود:

 چیزى از خاک قبر من برندارید تا به آن تبرک جویید چراکه خودرن هر خاکى جز تربت جدم حسین (ع) بر ما حرام است، خداى متعال تنها تربت کربلا را براى شیعیان و دوستان ما شفا قرار داده است.

 جامع الاحادیث الشیعه، ج 12، ص .533

 حدیث چهلم: یکى از چهار نیاز

 قال الامام موسى الکاظم (ع)

 لا تستغنى شیعتنا عن أربع: خمرة یصلى علیها و خاتم یتختم به و سواک یستاک به و سبحة من طین قبر أبى عبد الله علیه السلام...

 حضرت امام موسى بن جعفر (علیه السلام) فرمود:

 پیروان ما از چهار چیز بى‏ نیاز نیستند:

1 ـ سجاده‏اى که بر روى آن نماز خوانده شود. 2 ـ انگشترى که در انگشت باشد.

 3 ـ مسواکى که با آن دندانها را مسواک کنند. 4 ـ تسبیحى از خاک مرقد

 امام حسین (ع) ....

 تهذیب الاحکام، ج 6، ص 75

 

                                   نرم افزار کعبه دلها

 


 
گلچین سخنان نورانی امام حسین(علیه السلام)
ساعت ٩:٠٦ ‎ب.ظ روز جمعه ٢٦ آبان ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: گلچین سخنان نورانی امام حسین(علیه السلام)

 بسم الله الرحمن الرحیم

گلچین سخنان نورانی امام حسین(علیه السلام)

1.  جهاد با نفس

 جِهادُ الرَّجُلِ نفسه عن معاصی اللهِ وهو مِن أعظم الجهادِ (تحف العقول، ص 175).

 مبارزه با هواهای نفسانی لازم است، تا آنکه مایل به معصیت خدا نشود و این مبارزه از مهمترین مجاهدتهاست.

 2.  مرگ با سعادت

 إنی لا أری الموت إلاّ سعادةً ولا الحیاةَ مع الظالمین إلا برماً (تحفالعقول، ص 276).

 به تحقیق من نمیبینم مرگ را مگر سعادت و نمیبینم زندگی در کنار ستمگران را مگرعار و ننگ

 3.  دینداری و امتحان

 النّاس عبید الدّنیا والدّین لعبٌ علی السنتهم یحوطونه ما دارت به معایشهم فإذا محصوا بالبلاء قلّ الدّیّانون (محجة البیضاء، ج 4، ص 328).

 مردم بنده دنیا هستند و مذهب بازیچه زبانشان شده است و برای امرار معاش خود دین را پذیرفتهاند، پس اگر بلائی (خطر مقام، جان، مال، فرزند، ...) به ایشان برسد، دینداران واقعی کمیاب میگردند.

 4. اشتباه مؤمن و اشتباه منافق

 إنّ المؤمنَ لایُسیءُ ولا یعتذر، والمنافِقُ کل یوم یُسیءُ ویعتذر (تحف العقول، ص 179).

 همانا مؤمن نه کار زشت انجام میدهد و نه عذرخواهی مینماید، ولی منافق هر روز اشتباه و کار زشت انجام میدهد و همیشه هم عذرخواهی میکند.

 5. بخل در سلام

 البَخیلُ مَن بخل بالسّلام (تحف العقول، ص 179).

 بخیل آن کسی است که از سلام کردن به دیگران بخل ورزد.

 6. عظمت قرآن

 القرآن ظاهره أنیقٌ، وباطنه عَمیقٌ (بلاغة الحسین(ع)، ص 305)

 قرآن ظاهرش بسیار زیبا و باطن و درونش بسیار عمیق میباشد.

 7. بهترین مال

 خَیرُ المالِ ما وَقی بِهِ العِرْضَ (بلاغة الحسین، ص 227).

 بهترین مال و ثروت آن است که ناموس و آبروی انسان را مصون و محفوظ دارد.

 8.  سرگرمی به دنیا

 عباد اللهِ لاتشتغلوا بالدُّنیا، فإنّ القبر بیتُ العمل، فاعملوا ولاتغفلوا (الشهاده، ص 47).

 ای بندگان خدا خود را مشغول و سرگرم دنیا نکنید که همانا قبر خانهای است که عمل (صالح) میخواهد، پس عمل و فعالیتی کنید (که در قبر مفید و نجات بخش باشد) و از آن غافل نشوید

 9. حق عبادت

 مَن عَبدالله حَقَّ عِبادتِهِ اتاهُ الله فوق أمانیهِ وکفایتهِ (بلاغة الحسین، ص 256).

 کسی که خدا را روی حقیقت عبادت نماید، خداوند بیش از آنچه آرزو داشته و بیش از حد کفایتش به او عطا خواهد نمود.

 10. صحبت درباره مؤمن

 لاتَقُولن فی أخیکَ المُؤمن إذا تواری عنک إلاّ مِثلَ ما تُحب أن یقولَ فیکَ إذا تواریتَ عَنهُ (بحارالانوار، ج 75، ص 262)

 زمانی که برادر مؤمنت غائب است، درباره او سخنی مگو مگر آنکه همان سخن را درباره خودت دوست داشته باشی.

 11.  پرهیز از ظلم به مظلوم

 إیاکَ وظُلمَ مَن لایَجِد علیک ناصراً إلاّ اللهَ (وسائل الشیعه، ج 11،ص39).

 مواظب باش از ظلم و آزار کسی که ناصر و یاوری غیر از خدا ندارد.

 12.  دوای گناهان

 لکل داءٍ دواءٌ ودواءُ الذُنوب الاستغفار (وسائل الشیعه، ج 11، ص 354).

 برای بهبودی هر دردی دوائی است و برای جبران گناهان طلب مغفرت میباشد.

 13.  آثار معصیت اللهی

 من حاول أمرا بمعصیة الله کان أفوت لما یرجو واسرع لمجییء مایحذر (وسائل الشیعه، ج 11، ص421).

 هر کس کاری را از روی معصیت و مخالفت خداوند انجام دهد، آنچه را آرزو دارد از دست میدهد و از آنچه میترسد برایش پیش میآید.

 14.  قرائت آیهای از قرآن در نماز

 من قَرءَ آیة من کتاب الله عزوجل فی صلاته قائماً یکتب له بکل حرف مأة حسنة (اصول کافی، ج 2، ص 611).

 کسی که آیهای از قرآن را در نماز بخواند، نوشته میشود برایش در مقابل هر حرفی صد حسنه.

 15.  ثواب گوش دادن به قرآن

 ... واستمع القرآن کتب الله له بکلّ حرفٍ حسنةٌ:

 و هر کس گوش به قرآن دهد خداوند در مقابل هر حرفی که شنیده است یک حسنه برایش ثبت میکند (اصول کافی،ج2،ص611).

 16.  مخلوقات بدون پدر و مادر

 وسبعةُ اشیاء لم تُخلق فی رحم فأولها آدم ثمّ حوّاءُ والغَرابُ وکبشُ إبراهیم(ع) وناقةُ الله وعصا موسی(ع) والطیر الذی خلقه عیسی بن مریم(ع) (تحف العقول، ص 174)

 امام حسین(ع) ضمن جواب به سئوالهای پادشاه روم فرمود:

 واما هفت موجودی که بدون خلقت در رحم مادر آفریده شدند حضرت آدم، حوّا، کلاغ، قوچ حضرت ابراهیم و ناقه حضرت صالح و عصای حضرت موسی و پرندهای که عیسی بن مریم آن را درست کرد.

17. ترس از خدا و شدائد آخرت

 لا یَأمَنُ مِن یوم القیامةِ إلاّ مَن قَدْ خافَ اللهَ فِی الدُّنیا (بــلاغــة الحسین، ص 285).

 کسی از اهوال و شدائد قیامت در أمان نمیباشد مگر آنکه در دنیا ترس از خدا داشته باشد

 18. مرگ با عزت

 مَوت فی عزّ خیرٌ من حیاة فی ذلّ (بلاغة الحسین، ص 282).

 مرگ با عزت بهتر از زندگی ننگین است

 19.  غیبت لقمه سگهای جهنم

 یاهذا کفّ عن الغیبة فإنها أدام کلاب النّار:

 امام حسین(ع) به شخصی که غیبت دیگری را میکرد فرمود (تحف العقول، 177).

 خود را از غیبت باز دار، و همانا آن لقمه سگهای آتش جهنم است.

20.  اقسام عبادت

 إنّ قوما عبدوا الله رغبة فتلک عبادة التّجار، و إن قوما عبدوا الله رهبة فتلک عبادة العبید، وإن قوما عبدوا الله شکرا فتلک عبادة الاحرار و هی افضل العبادة (تحفالعقول، ص 177).

 به تحقیق عدهای خدا را جهت طمع و آرزوی بهشت عبادت میکنند که یک نوع معامله و تجارت است، و عدّهای هم از روی ترس عبادت میکنند که عبادت عبد و نوکر باشد و طایفهای هم بعنوان شکر و سپاس عبادت میکنند که این عبادت آزادگان میباشد و بهترین نوع عبادت است

21.  اظهار حاجت به مردم

 لاترفع حاجتک إلاّ إلی أحد ثلاثة: إلی ذی دین، او مروّة، او حسبٍ (تحف العقول، ص 178).

 نیاز و حاجت خود را به کسی اظهار مکن مگر به یکی از سه نفر: یا دیندار، یا جوانمرد، یا با شرافت.

 22.  سبقت در آشتی

 أیّما إثنین جری بینهما کلامٌ فطلب أحدهما رضی الاخر کان سابقه إلی الجنّة (محجة البیضاء، ج 4، ص 228).

 چنانچه فیما بین دو نفر اختلافی پیدا شود و یکی از آن دو نفر از دیگری طلب رضایت نماید، سبقت گیرنده اهل بهشت خواهد بود

23.  عاقبت عمر سعد

 أما أنّه یقرّ بعینی إنّک لا تأکلُ بُرّ العراقِ بعدی الاّ قلیلاً (محجة البیضاء، ج 4، ص230).

 امام حسین(ع) خصاب به عمر سعد فرمود:

  در حقیقت میبینم که نمیخوری از گندم عراق بعد از من، مگر مقدار کمی (یعنی به آرزوی خود نمیرسی (که به حمدالله توسط مختار بدرک فرستاده شد)

24.  حوائج مردم، نعمت اللهی

 واعلموا أنّ حوائج النّاس إلیکم من نعم الله علیکم، فلا تمیلوا النّعم فتحوّل نقماً (الشهاده، ص 38).

 بدانید که احتیاج و مراجعه مردم به شما از نعمتهای الهی است، پس مواظب باشید که نعمتها حیف و میل نگردد و بیهوده تلف نشود که مبدّل به نقمت و بیچارگی خواهد شد.

 25.  سخاوتمندترین و با گذشتترین مردم

 إنّ أجْوَدَ النّاس من أعطی مَن لایرجوهُ، وإنّ أعفی النّاس من عفی عن قدرةٍ، وَإنّ اَوصل النّاس من وصل من قطعه (الشهاده، ص 39).

همانا سخاوتمندترین مردم کسی است که کمک نماید به کسی که امیدی به وی نداشته، و بخشندهترین افراد کسی خواهد بود که از روی توان و قدرت گذشت نماید، و بهترین کسی که صله انجام دهد آن فردی است که با کسانی رفت و آمد میکند که با او قطع رابطه کردهاند .

26.  همنشینی با افراد پست و معصیتکار

 مُجالسةُ أهلِ الدِّنائَةِ شر، و مجالسة اهل الفسق ریبة (الشهاده، صفحه 43).

 همنشینی با افراد پست و رذل موجب شر خواهد شد، و همنشینی با معصیتکاران موجب شکّ و تردید در درون انسان میگردد .

27.  یاد مرگ و حضور در قیامت

 یابن آدم اذکر مصرعک و مضجعک بین یدی الله تشهد جوارحک علیک یوم تزلّ فیه الاقدام(الشهاده، ص 59).

 ای فرزند آدم بیاد آور لحظات مرگ و جان دادن را، و سپس استراحت گاه خود را در قبر، و اینکه در پیشگاه خداوند قرار میگیری و اعضاء و جوارحت بر علیه تو شهادت میدهند در آن روزی که قدمها و پاها میلرزد و سست میشود.

 28.  یاد فنای گذشتگان

 یابن آدم اذکر مصارع ابائک وأبنائک کیف کانوا وحیث حلّوا و کأنّک عَن قلیلٍ حللت محلّهم (الشهاده، ص 60).

 ای فرزند آدم متذکر شو که پدران و فرزندانتان چگونه با مرگ گلاویز شدند و چه شدند، و کجا رفتند، و بزودی تو هم به ایشان خواهی پیوست (پس خود را آماده ساز).

 29. علی(ع) شهر هدایت

 سَمعتُ رسول الله(ص) یقول إنّ علیاً هو مدینة هدی، فمن دخلها نجی، و من تخلف عنها هلک (الشهاده، ص 72).

 شنیدم از رسول خدا(ص) که فرمود: همانا علی(ع) شهر هدایت است، که هر کس داخل آن گردد (و ولایت او را معتقد باشد) نجات یافته و هر کس از آن تخلف نماید به هلاکت خواهد رسید .

 30 . دنیا و اهل دنیا

 إنّ الله خلق الدّنیا للبلاء، وخلق أهلها للفناء (الشهاده، ص 196).

 همانا خداوند دنیا را محل آزمایش آفریده، و موجودات دنیا را برای فانی شدن و رفتن به عالم دیگری.

 31. رضایت خدا در رضایت اهل بیت(ع

 رضی الله رضانا أهل البیت (الشهاده، ص 229)

 رضایت و خشنودی خداوند در رضایت ما اهل بیت رسول الله(ص) خواهد بود .

 32.  آثار اطاعت از پیامبر(ص) و علی(ع)

 مَن عرف حقّ أبویه الافضلین محمدٍ و علیٍّ وَاَطاعهُما، قیل له تبحّج فی أیّ الجنان شئت (الشهاده، ص 293).

 هر کس حق والدینش محمد(ص) و علی(ع) را که با فضیلتترین انسانها هستند بشناسد و اطاعت شایسته کند در قیامت به او گفته میشود هر کجای بهشت را میخواهی انتخاب کن.

 33.  اکمال عقل

 لا یکمل العقل إلاّ باتّباع الحقّ (الشهاده، ص 356).

 عقل (و شعور و بینش) انسان تکمیل نمیگردد مگر با متابعت حقّ .

 34.  موجب رضایت و سخط خداوند

 من طلب رضی الله بسخط النّاس کفاه الله اُمور النّاس، و من طلب رضی النّاس بسخط الله وکله الله إلی النّاس (الشهاده، ص 260).

 کسی که رضایت خدا را میطلبد گرچه مردم از او رنجیده شوند خداوند او را کفایت خواهد کرد، و هر کس رضایت مردم را بخواهد گرچه به غضب خدا باشد خدا هم او را به مردم رها میکند

 35.  اصلاح امت, نه قدرت طلبى

 اللهم انک تعلم ما کان منا تنافسا فى سلطان و لا التماسا مـن فضول الحطام و لکـن لنرد المعالم من دینک و نظهر الاصلاح فى بلادک و یـامن المظلومون مـن عبادک و یعمل بفرائضک و سننک و احکامک. (تحف العقول, ص 243).

 در باره فلسفه قیامش فرمود:

 بار خدایا تـو مى دانى که آنچه از ما اظهار شده براى رقابت در قدرت و دستیابـى به کالاى دنیا نیست, بلکه هـدف ما ایـن است که نشـانه هاى دینت را به جـاى خـود برگردانیم و بلادت را اصلاح نماییـم تا ستمـدیگان از بندگانت امنیت یابنـد و به واجبـات و سنتها و دستـورهـاى دینت عمل شــود.

 36.  بهداشت جسم و خود سازى

 اوصیکم بتقوى الله و احذرکم ایامه... فبادروا بصحه الاجسام فى مده الاعمار... فایاک ان تکـون ممن یخاف على العباد من ذنوبهم... . (تحف العقول, ص 243).

 اى مردم! شما را به تقواى الهى سفارش مى کنم و از(گناه کردن)درایامش بر حذر مـى دارم... در مـدت عمر به سلامت و تنـدرستـى جسـم پیشـى گیرید... و از کسانـى مباشیـد که بـر گناه بندگان بیـم دارنـد و خـود از عقـوبت گناه خـویـش آسـوده خاطراند.

37.  تباهى دنیا

 ان هذه الـدنیا قد تغیرت و تنکرت و ادبـر معروفها, فلـم یبق منهاالا صبابه کصبابه الاناء و خسیـس عیـش کالمرعى الـوبیل , الا ترون ان الحق لا یعمل به و ان الباطل لایتناهى عنه , لیرغب المومـن فى لقاء الله محقا, فانى لا ارى المـوت الا سعاده و لاالحیاه مع الظالمین الا برما, ان الناس عبید الدنیا و الدین لعق علـى السنتهم یحـوطـونه مـادرت معائشهم فـاذا محصـوا بـالبلاء قل الـدیـانــون . (تحف العقول , ص 249ـ 250).

 امـام حسیـن (ع) در هنگـام سفـر به کـربلا فـرمـود:

 راستى ایـن دنیا دیگر گـونه و ناشناس شده و معروفـش پشت کرده, و از آن جز نمى که برکاسه نشیند و زندگـى اى پست, همچـون چراگاه تباه, چیزى باقـى نمانده است. آیا نمى بینید که به حق عمل نمى شود و از باطل نهى نمى گردد؟ در چنین وضعى مومـن به لقاى خدا سزاوار است.

 و مـن مرگ را جز سعادت, و زندگـى باظالمان را جز هلاکت نمى بینـم. به راستـى که مردم بنده دنیا هستنـد و دیـن بر سر زبان آنهاست و مادام که بـراى معیشت آنها بـاشـد پیـرامـون آن انـد, و وقتـى به بلا آزمـوده شـونـد دینـداران انـدک انـد.

 38.  نعمت ناخوش انجام

 الاستـدراج مـن الله سبحـانه لعبـده ان یسبغ علیه النعم و یسلبه الشکر (تحف العقول, ص 250)

 غافلگیر کردن بنده از جانب خداوند به این شکل است که به او نعمت فروان دهد و توفیق شکرگزارى را از او بگیرد.

 39. عبادت تـاجـران , عابـدان و آزادگان

 ان قوما عبدوا الله رغبه فتلک عباده التجار و ان قوما عبدوا الله رهبه فتلک عباده العبید,وان قوما عبدوا الله شکرا فتلک عباده الاحرار وهى افضل العباده (تحف العقول, ص 250).

 گـروهـى خـدا را از روى میل و رغبت(به بهشت) عبادت مى کنند که ایـن عبادت تاجـران است, و گروهـى خـدا را از روى تـرس (ازدوزخ) مـى پـرستنـد و ایـن عبادت بندگان است و گروهى خدا را از روى شکر(و شایستگى پرستـش) عبادت مـى کنند وایـن عبـادت آزادگـان است که بهتـریـن عبـادت است.

 40.  پرهیز از ستمکارى

 ایـاک و الظلـم من لایجـد علیک نـاصــرا الا الله عزوجل. (تحف العقول,ص 251.)

 بـرحذر بـاشیـد از ستـم کـردن به کسـى که یـاورى جز خـداوند عزوجل ندارد.

 41.  روى آوردن به دینـدارى , جـوانمـرد و اصیل

 لاتـرفع حــاجتک الا الـى احـد ثلاثه: الـى ذى دیـن, او مــروه او حسب (تحف العقول, ص 251).

 جز به یکى از سه نفر حاجت مبر: به دیندار, یا صاحب مروت, یا کسى که اصالت خانوادگى داشته باشد.

 42.  نشانه هاى مقبول و نامقبول انسانها

 مـن دلائل علامات القبـول: الجلـوس الى اهل العقول. و مـن علامات اسباب الجهل الممـاراه لغیـر اهل الکفـر. و من دلائل العالم انتقاده لحدیثه و علمه بحقـائق فنـون النظر. (تحف العقول, ص 252.)

 از دلائل نشــانه هـاى قبـول, همنشینـى بـا خـردمنــدان اسـت. و از نشانـه هاى مـوجبات نادانـى , مجادله با مسلمانان. و از نشانه هاى دانا ایـن است کـه سخـن خـود را نقـادى مـى کنـد وبه حقـایق فنـون نظر دانـاست.

 43.  نشانه هاى مومن

 ان المومن اتخذ الله عصمته و قوله مرآته , فمره ینظر فى نعت المومنین وتاره ینظر فى وصف المتجبریـن , فهو منه فى لطائف و من نفسه فى تعارف و من فطنته فى یقین و من قدسه على تمکین (تحف العقول, ص 253).

 به راستى که مومن خدا را نگهدار خود گرفته و گفتارش را آیینه خود,یک بار در وصف مـومنان مـى نگرد و بار دیگر در وصف زورگـویان, او از ایـن جهت نکته سنج و دقیق است و اندازه و قدر خود را مى شناسد واز هوش خود به مقام یقیـن مى رسد وبه پاکى خود استوار است.

 44.  نتیجه پیروى از گناهکار

 مـن حـاول امـرا بمعصیه الله کـان افـوت لمـا یـرجـو و اسرع لما یحذر. (تحف العقول,ص 253).

 کسى که با نافرمانى خدا گرد کسى گردد,آنچه را امید دارد از دست رفتنى تر است و از آنچه برحذر است زودتر دچارش گردد.

 45. احترام به ذریه زهرا(س)

 و الله لا اعطـى الـدنیه مـن نفسى ابدا و لتلقین فاطمه اباها شاکیه ما لقیت ذریتها امته و لا یـدخل الجنه احـد اذاهـا فـى ذریتها. (لهوف سید بن طاوس, ص 23).

 به خدا قسـم من هرگز زیر بار پستى و ذلت نخواهم رفت و در روز قیامت, فاطمه زهرا پـدرش را ملاقات خـواهـد کرد, در حالـى که از آزارى که فـرزنـدانـش ازامت پیامبر(ص) دیده اند به پدر خویـش شکایت خواهد برد و کسى که ذریه فاطمه را آزار دهد داخل بهشت نخواهد شد.

 46.  فلسفه قیام

انـى لم اخرج و لا بطرا و لا مفسدا و لا ظالما و انما خرجت لطلب الاصلاح فى امة جـدى (ص) اریـد ان آمـر بـالمعروف و انهى عن المنکـر و اسیـر بسیـره جــدى و ابى على بن ابیطالب. (مقتل خوارزمى, ج 1,ص 188).

 مـن از روى خود خواهى و خـوشگذارانى و یا براى فساد و ستمگرى قیام نکردم , بلکه قیام مـن بریا اصلاح در امت جدم مى باشد, مـى خـواهـم امربه معروف و نهى از منکر کنـم و به سیـره و روش جـدم وپـدرم علـى بـن ابیطـالب عمل کنــم.

 47. اهل بیت شـایسته حکـومت

 انـا احق بذلک احق المستحق علینـا ممـن تـولاه. (تاریخ طبرى, ج 7,ص 240).

 ما اهل بیت به حکـومت وزمامـدارى ـ نسبت به کسانـى که آن را تصـرف کرده اندـ سزاوارتریم.

 48. امام کیست ؟

 فلعمـرى ما الامام الا العامل بالکتاب والاخذ بالقسط و الدائن بالحق و الحابس نفسه على ذات الله. (کامل ابن اثیرج 3, ص 267).

 به جان خـودم سـوگند, امام و پیشـوا نیست, مگر کسـى که به قرآن عمل کند و راه قسط و عدل را در پیـش گیـرد و تابع حق بـاشـد و خـود را در راه رضاى خـدا وقف سازد.

 49. اهل بیت شایستگان حکومت

 ایها الناس فانکـم ان تتقـوا الله و تعرفـوا الحق لاهله یکن ارضى لله و نحن اهل بیت محمـد (ص) اولـى بـولایه هذا الامـر مـن هـولاء المـدعیـن ما لیـس لهم و السائرین بالجور والعدوان. (تاریخ طبرى, ج 7, ص 267و 298).

 اى مردم ! اگر شما از خدا بترسید و حق را براى اهلش بشناسید, این کار بهتر مـوجب خشنـودى خداوند خـواهد بـود و ما اهل بیت پیامبر, به ولایت و رهبرى , از ایـن مـدعیـان نـالایق و عاملان جـور و تجـاوز , شـایسته تـریـم.

 50.  قیام در مقابل ظالم

 ایها الناس ان رسول الله (ص) قـال : من راى سلطانا جائـرا مستحلا لحرم الله ناکثا لعهد الله مخالفا لسنه رسول الله یعمل فـى عباد الله بـالاثـم و العدوان فلـم یغیـر علیه بفعل و لا قـول کـان حقـا علـى الله ان یـدخله مدخله. (تاریخ طبری, ج 4, ص 304).

 هان اى مردم ! پیامبر خدا فرموده است: کسى که زمامـدارى ستمگر را بینـد که حرام خدا را حلال مى سازد و عهدش را مى شکند وبا سنت پیامبر(ص) مخالفت مـى ورزد و در میان بندگان خدا بر اساس گناه و تجاوز عمل مى کند, ولـى در مقابل او با عمل یا گفتار , اظهار مخالفت ننمایـد, بـر خـداونـد است که او را با همان ظالم در جهنم اندازد.

51. خشنودى خالق, ملاک رستگارى

 لاافلح قـوم اشتـروا مـرضـات المخلـوق بسخط الخـالق. (تاریخ طبری,ج 1,ص 239).

 رستگـار مبـاد مـردمـى که خشنـودى مخلـوق را در مقـابل غضب خـالق خریدنـد.

52. بهترین یاران

 انى لااعلم اصحابا اولى و لاخیرا من اصحابى و لا اهل بیت ابر و لا اوصل من اهل بیتى فجزاکم الله جمیعا خیرا. (تاریخ طبرى, ج 7,ص 322).

 در شب عاشورا فرمود:

 من اصحاب و یارانى بهتراز یاران خود ندیده ام و اهل بیت و خاندانـى بهتر و با وفاتـر از اهل بیت خـود سراغ ندارم, خـداونـدبه همه شما جزاى خیر دهاد.

 

53. آزمودگان استوار امام(ع)

 و الله لقد بلوتهم فما وجدت فیهم الا الاقعس یستانسـون بالمنیه دونـى استیناس الطفل الى محالب امه. (مقتل مقرم , ص 262).

 درباره اصحاب خود فرمود: به خدا قسـم آنان را آزمودم , دلاور و استوارشان دیدم, به کشته شدن در رکاب من چنـان مشتـاق انـد که طفل شیـرخـوار به پستـان مـادرش.!

 54. بهترین سخن تسلى بخش

 ان اهل الارض یموتون و اهل السماء لایبقون و ان کل شىء هالک الا وجه الله الذى خلق الارض بقـدرته و یبعث الخلق فیعودون و هـود فـرد وحــده. (مقتل خوارزمى, ج 1, ص 327).

 در مقام تسلى به خواهر بزرگوارش فرمود:

 اهل زمیـن مى میرند واهل آسمان باقـى نمـى مانند و همه چیز رو به فناست, جز ذات پروردگارى که زمیـن را به قدرتـش آفریده, و خلق را برانگیزاند وهمه به سوى او باز مى گردند, و او تنها یگانه است.

 55. شکیبایى, پل پیروزى

 صبرا یا بنى الکرام فما الموت الا قنطره تعبر بکـم عن البـوس و الضراء الـى الجنان الواسعه والنعم الدائمه. (بلاغه الحسین,ص 190).

 به اصحـاب رزمنـده خـود در روز عاشـورا فـرمـود:

اى بزرگ زادگان صبر و شکیبایى ورزید که مرگ چیزى جز یک پل نیست که شما را از سختـى و رنج عبـور داده و به بهشت پهنـاور و نعمتهاى همیشگـى آن مـى رسـانــد.

56. فرجام دنیا

 عباد الله اتقوا الله و کونوا من الدنیا على حذر فان الدنیا لو بقیت على احد او بقـى علیها لکانت الانبیاء احق بالبقاء و اولـى بالرضا و ارضـى بالقضاء غیر ان الله خلق الـدنیا للفناء فجـدیـدها بال و نعیمها مضمحل و سـرورهـا مکفهر و المنزل تلعه و الدار قلعه.فتزودوا فان خیر الزاد التقوى و اتقـوا الله لعلکـم تفلحـون. (مقتل خوارزمى , ج 1, ص 253).

بنـدگان خدا! از خـدا بترسید و از دنیا بر حذر باشیـد که اگربنا بـود همه دنیا به یک نفر داده شـود و یا یک فـرد بـراى همیشه در دنیا بمانـد, پیامبران براى بقا سزوارتر بـودند و جلب خشنـودى آنان بهتر و چنیـن حکمـى خـوش آیندتـر بـود, ولـى هـرگز ! زیـرا خـداوند دنیا را بـراى فانـى شــدن خلـق نمــوده که تازه هایش کهنه و نعمتهایـش زایل خواهد شد و سرور و شادىاش به غم و اندوه مبدل خواهـد گردیـد, منزلـى پست و خانه اى مـوقت است, پـس بـراى آخـرت خـود تـوشه اى برگیرید. و بهتریـن تـوشه آخرت تقـواست, از خدا بترسید, باشد که رستگار شوید.

57. مقاومت مردانه

 لا و الله لااعطیهم بیـدى اعطـاء الذلیل و لاافـر منهم فـرار العبید (انساب الاشراف, ج3، ص 188).

 نه به خـدا سـوگنـد, نه دست ذلت در دست آنان مـى گذارم و نه ماننـد بـردگان از صحنه جنگ در برابرشان فرار مى کنم.

 58. آثار غذاى حرام

 ویلکم ما علیکم ان تنصـوا الى فتسمعوا قولى و انما ادعوکم الى سبیل الرشاد فمن اطاعنى کان من المرشدین و من عصانى کان مـن المهلکین و کلکم عاص لامرى غیر مستمع لقـولـى قـد انخزلت عطیـاتکـم مـن الحـرام و ملئت بطـونکـم مـن الحـرام فطبع الله على قلوبکم. (سخنان حسیـن بـن علـى از مدینه تا کربلا, ص 232).

در روز عاشورا خطاب به سپاه ظلم فرمود :

 واى بر شما چرا ساکت نمى شـوید, تا گفتارم را بشنوید؟ همانا مـن شما را به راه هدایت و رستگارى فرا مى خوانـم, هر کس از مـن پیروى کند سعادتمند است و هر کـس نافرمانى ام کند از هلاک شدگان است, شما همگى نافرمانى ام مى کنید و به سخنـم گوش نمى دهید, آرى در اثر هدایاى حرامى که به شما رسیده و در اثر غذاهاى حرامـى که شکمهایتان از آنها انباشته شده, خـداوند این چنیـن بر دلهاى شما مهر زده است.

 59. هیهات که زیر بار ذلت روم

 الا ان الدعى بن الدعى قد رکز بین اثنتین بین السله والذله و هیهات منا الذله یابى الله لنا ذلک و رسـوله و المـومنون و حجـور طابت و طهرت و اءنـوف حمیه و نفـوس آبیه مـن ان نـوثـر طـاعه اللئام علـى مصـارع الکـرام. (سخنان حسین بن علی از مدینه تا کربلا, ص 236).

 آگاه باشیـد که فرومایه, فرزند فرومایه , مرا در بین دو راهـى شمشیر و ذلت قـرار داده است و هیهات که ما زیر بار ذلت بـرویـم , زیـرا خـدا و پیامبـرش و مـومنان از ایـن که ما ذلت را بپذیـریـم دریغ دارنـد, دامنهاى پـاک مـادران و مغزهاى با غیرت و نفوس با شرافت پدران , روا نمى دارند که اطاعت افراد لئیـم و پست را بـر قتلگـاه کـریمـان و نیک منشـان مقـدم بـداریـم.

60. خشـم الهى بـر یهود, مجـوس و دشمـن اهل بیت (ع)

 اشتـد غـضـب الله علـى الیهود اذجعلـوا له ولدا و اشتد غضبه على النصارى اذ جعلوه ثالث ثلاثه و اشتد غضبه على المجـوس اذ عبدوا الشمـس والقمر دونه و اشتد غضبه علـى قـوم اتفقت کلمتهم علـى قتل ابـن بنت نبیهم . (لهوف, ص 44).

 خشم خداوند بر یهود آن گاه شدت گرفت که براى او فرزندى قرار دادند, و خشمش برنصارى وقتـى شدت یافت که براى او قائل به خـدایان سه گانه شدند, و غضبـش بر مجـوس آن گاه سخت شـد که به جاى او آفتاب و ماه را پرستیدند, و خشمـش بر قـوم دیگرى آنگاه شـدت یافت که بر کشتـن پسـر دختـر پیامبـرشان هماهنگ گـردیـدنـد.

 61. آزاد مرد باشید

 یـا شیعه آل ابـى سفیان ان لم یکـن لکم دین و کنتم لا تخافون المعاد فکونوا احرارا فى دنیاکم و ارجعوا الـى احسـابکـم ان کنتـم عربـا کمـا تزعمــون. (مقتل خوارزمى, ج 2, ص 33).

 اى پیروان خاندان ابوسفیان اگر دین ندارید و از روز قیامت نمى ترسید لااقل در زندگـى دنیاتان آزاد مرد باشید, و اگـر خود را عرب مـى پندارید به نیاکان خـود بیندیشید.

62. پیشى گیرنده در آشتى

 ایما اثنین جرى بینهما کلام فطلب احدهما رضـى الاخر کان سابقه الى الجنه. (محجة البیصاء ج 4,ص 228).

 هر یک از دو نفـرى که میان آنها نزاعى واقع شـود و یکـى از آن دو رضایت دیگرى را بجـویـد , سبقت گیـرنـده ,اهل بهشت خـواهـد بــود.

 63. ثواب سلام

 للسلام سبعون حسنه تسع و ستـون للمبتـدء و واحـده للـراد. (تحف العقول , ص 253).

 سلام کردن هفتاد حسنه دارد, شخت ونه حسنه از آن سلام کننـده و یکـى از آن جـواب دهنده است.

 64 رضاى خدا نه هواى مردم

من طلب رضاءالله بسخط الناس کفاه الله امور الناس و مـن طلب رضا الناس بسخط الله و کله الله الى الناس. (مشکات الانوار طبرسى, ص 86).

 هرکـس رضاى خدا را به غضب مردم بجوید, خدا او را از کارهاى مردم کفایت مى کند, و هـر کـس خشنـودى مردم را به غضب خدا بجـویـد, خـدا او را به مـردم واگذارد.

 65 ویژگیهاى حضرت مهدى(عج)

 تعـرفون المـهدى بـالسکینه والـوقار و بمـعرفه الحلال و بحاجه الناس الیه و لایحتاج الى احد. (یوم الخلاص, ص 52).

 درباره حضرت مهدى (عج) فرموده:

 شما مردم, آن حضرت را به داشتـن آرامش و متانت و به شناخت حلال و حرام و به رو آوردن مـردم به او و بـى نیـازى او ازمـردم مـى شنـاسیـد.

66. رویاى دنیا

 و اعلمـوا ان الـدنیـا حلـوهـا ومـرهـا حلـم و الانتبـاه فـى الاخره. (نهج الشهاده, ص 169).

 بدانید که دنیا شیرینى و تلخى اش رویایى بیش نیست, و آگاهى و بیدارى واقعـى در آخرت است.

 67. پرهیز از کلام پست و سبک

 لاتقـولـوا بـالسنتکـم مـا ینقص عن قـدرکــم . (جلاء العیون ج 2, ص 205).

 چیزى به زبـانتـان نیـاوریـد که از ارزش شمـا بکـاهــد.

 68. جاودانگى در مرگ با عزت

 لیس الموت فى سبیل العز الا حیاه خالده و لیست الحیاه مع الذل الا الموت الذى لا حیاه معه. (ادب الحسین و حماسته, ص 159).

 مـرگ در راه عزت جز زنـدگى جاوید, و زنـدگـى بـا ذلت جز مـرگ بـى حیات نیست.

 69. حرمت حیله و نیرنگ

 و الخدع عندنا اهل البیت محرم. (نـاسخ التـواریخ, زنـدگـانـى امـام حسیـن, ج 2,ص 158).

 حیله و نیرنگ نزد مااهل بیت حرام است.

 70. مرگ, پدیده گریبانگیر

 خط الموت على ولـد آدم مخط القلاده على جیـد الفتاه و ما اولهنـى الى اسلافى اشتیاق یعقوب الى یوسف. (لهوف , ص 26).

 قبل از حـرکت از مکه به سـوى عراق در میـان جمعى از بنى هـاشـم فـرمود: مرگ گردنگیر فرزندان آدم است; همچون گردن بند بر گردن دختر جوان, و مـن مشتاق دیـدن گذشتگـانـم هستـم مـاننـد اشتیـاقـى که یعقـوب به دیـدن یـوسف داشت.

                                             نرم افزار کعبه دلها

 


 
(ولایت عشق )
ساعت ٩:٠٦ ‎ب.ظ روز جمعه ٢٦ آبان ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: (ولایت عشق )

در سال چهارم هجرت (2)، جامعه نوپاى اسلامى با ولادت امام حسین علیه السلام به وجود یکى از قدسیان الهى زینت یافت .

 فاطمه زهرا علیها السلام نوزاد فروزان را در قنداق زرد رنگى نزد سرور آفرینش (3)، پیغمبر اکرم صلى الله علیه و آله و سلم ، آورد و حضرت ضمن رهنمون دخت فروغمندش به استفاده از قنداق سفید، در گوش راست نو رسیده قدسى اذان و گوش چپ اقامه خواند و جبرییل علیه السلام فرود آمد و فرمود:

 خداوند متعال ترا سلام رسانده و مى فرماید: از آن جا که على براى تو چون هارون به موسى است ، نوزاد را حسین که معادل عربى نام شبیر، فرزند هارون ، است نامگذارى کن . (4)

 

پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله و سلم روز هفتم ولادت ، گوسفندى را عقیقه فرمود و بعد از تراشیدن موى سر معشوق الهى ، به وزن موى او نقره (5) صدقه داد.

 از آن جا که شیر فاطمه زهرا علیها السلام به جهت بیمارى خشک شده بود، حسین علیه السلام را نزد رسول اکرم صلى الله علیه و آله و سلم آورده و آن حضرت به مدت چهل روز با گذراندن انگشت مبارک ابهام و گاهى زبان مبارکش در دهان فرزند دلبندش و مکیدن او، حسین را سیر مى نمود و این سبب شد که گوشت و خون حسین علیه السلام از رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم بروید؛ از اینرو پیامبر خدا صلى الله علیه و آله و سلم فرمود که حسین از من است و من از حسینم . (6)

 

از بدو تولد، فرشتگان براى عرض تهنیت از یک سو و تسلیت از سوى دیگر به محضر رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم فرود مى آمدند. (7)

 پیامبر خدا صلى الله علیه و آله و سلم در یکى از سفرهاى خود، در بین راه ایستاد و آیه استرجاع (انا لله و انا الیه راجعون ) را تلاوت فرمود و اشک ریخت و یاران حضرت از سبب گریه پرسیدند و حضرت فرمود:

 جبرییل مرا از کربلا، کنار فرات که فرزندم حسین را آنجا مى کشند، خبر داد؛ گویا جایى را که به زمین مى افتد و دفن مى شود، مى بینم .

 رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم پس از برگشت از سفر، بالاى منبر رفت و بعد از سخنرانى ، دست راست بر سر حسن علیه السلام و دست چپ بر سر حسین علیه السلام نهاد و سر به آسمان بلند کرد و فرمود:

 بارالها! بى گمان محمد، بنده و پیامبر تست ؛ این دو پاک ترین و برترین خاندان و ذریه من هستند؛ جبرییل براى من خبر کشته و خوار شدن فرزندم ، حسین ، را بیان کرد. پروردگارا! شهادت او را مبارک گردان و او را سرور و سالار شهیدان قرار ده ؛ بارالها! قاتل و خوار کننده او را عاقبت به خیر مگردان .

 در اینجا مردم در مسجد ناله سر دادند و پیامبر خدا صلى الله علیه و آله و سلم فرمود:

 آیا براى او گریه کرده و یاریش نمى کنید! (8)

 حدیث ولادت عشق

 رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم در این راستا فرمود:

 هنگام ولادت حسین در شب جمعه ، جهت بزرگداشت او، خداوند متعال دستور داد تا فرشتگان ماءمور جهنم آتش آنرا بر اهل جهنم خاموش کنند و فرشتگان بهشتى بهشت را بیارایند و حورالعین خود را زینت داده و به دیدار هم روند و دیگر فرشتگان تسبیح و حمد و سپاس خداى را در صف هاى بهم پیوسته بپا دارند و جبرییل جهت تهنیت و شادباش گفتن به محضر پیامبر اکرم در هزار گروه که هر گروهى یک میلیون فرشته است ، فرود آید و به محمد صلى الله علیه و آله و سلم بگوید:

 من او را حسین نام نهادم . او را شرورترین شخص زمان او، که سوار بر بدترین چهارپاست به قتل مى رساند؛ واى بر قاتل حسین و پیشواى او که دستور قتل را صادر نمود؛ من از کشنده حسین بیزار و او نیز از من بیزار است ؛ زیرا در روز قیامت جرمى بالاتر از قتل حسین نیست که با مشرکان در آتش جهنم خواهد شد؛ آتش دوزخ به قاتل حسین مشتاق تر از بهشت به بهشتیان است .

 جبرییل را هنگام هبوط، یکى از فرشتگان الهى (9) دید و پرسید:

 امشب چه شده ؟ آیا قیامت اهل دنیا به پا شده است ؟

 جبرییل فرمود:

 براى محمد فرزندى به دنیا آمده که خداوند متعال مرا جهت اظهار تهنیت به محضرش ، فرستاد.

 آن فرشته گفت :

 اى جبرییل ! قسم به آفریننده مان ، وقتى به حضور محمد شرفیاب شدى ، اسلام مرا به او برسان و از قول من به او بگو که بحق کودک نو رسیده ات ، از پروردگارت بخواه تا از من خشنود شده و بالها و مقام و منزلت مرا در بین فرشتگان به من باز گرداند.

 پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله و سلم که ضمن دریافت تهنیت و تحیت الهى از جبرییل ، از شهادت حسین علیه السلام آگاهى یافته بود، فرمود:

 قاتل حسین از امت من نیست ؛ و من و خداوند متعال از ایشان بیزار هستیم .

 و به دنبال این ، حضرت نزد فاطمه زهراء علیها السلام آمد و خبر شهادت ریحانه خود را به دخت گرانقدرش داد و زهراء علیها السلام اشک ریخت و فرمود:

 اى کاش او را به دنیا نیاورده بودم . (10)

 در اینحال رسول اکرم صلى الله علیه و آله و سلم فرمود:

 امامان بعد از حسین ، از وى آفریده خواهند شد.

 حضرت نام یک یک ایشان را تا امام زمان ، مهدى عج الله تالى فرجه الشریف ، اظهار فرمود و گفت :

 عیسى بن مریم پشت سر او نماز خواهد خواند.

 در این لحظه ، فاطمه علیها السلام را آرامش فرا گرفت و سپس جبرییل تقاضا و درخواست آن فرشته را بیان فرمود و رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم حسین را به آغوش گرفت و به آسمان اشاره کرد و فرمود:

 بارالها! به حق این مولود بر تو بلکه به حق تو بر این مولود و بر جدش ، محمد، و ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب ، اگر حسین ، فرزند على و فاطمه ، را نزد تو قدر و منزلتى است ، از درداییل خشنود شود و بال ها و مقام و منزلتش را براى او برگردان . (11)

 روایت گهواره :

 خداوند متعال ولایت امیر المؤ منین على علیه السلام را براى فرشتگان اظهار نمود و همه ملائکه جز فطرس آنرا پذیرفتند و از اینرو خداوند متعال بال او را شکست . هنگام ولادت امام حسین علیه السلام ، وقتى جبرییل جهت عرض تهنیت و شادباش به محضر رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم مى آمد، فطرس به او گفت :

 مرا نزد محمد ببر و حاجت مرا به او بگو تا برایم دعا کند.

 وقتى جبرییل براى رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم حاجت فطرس را اظهار نمود، حضرت ، ولایت على علیه السلام را به او عرضه کرد و بعد از پذیرفتن او، پیامبر صلى الله علیه و آله و سلم فرمود:

 شاءنک بالمهد فتمسح به و تمرغ فیه .

 بر تو یاد آن گهواره ؛ خود را به آن بچسبان و او را در بر گیر.

 فطرس خود را در حالیکه رسول اکرم صلى الله علیه و آله و سلم براى او دعا مى کرد، به گهواره چسباند و خداوند متعال توبه اش را پذیرفت و بعد از بهبودیش به رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم گفت :

 در قبال این لطف و مرحمت ، زیارت و سلام و درود هر کسى را براى امام حسین علیه السلام ، به وى ابلاغ مى کنم . (12)

 الحسن و الحسین امامان قاما او قعدا . (13)

 حسن و حسین در همه احوال امام و پیشوایند؛ چه بایستند و چه بنشینند.

 پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله و سلم

1-بحار الانوار 43/297 و مناقب ابن شهر آشوب 4/73.

 2-در رابطه با تاریخ ولادت امام حسین علیه السلام بیش از هشت قول وجود دارد؛ برخى چون شیخ طوسى رحمه الله در تهذیب و شهید رحمه الله در دروس و کلینى رحمه الله در اصول کافى سال سوم ، آخر ربیع الاول و بعضى چون مفید رحمه الله در ارشاد و سید بن طاووس رحمه الله در لهوف و ابن صباغ مالکى در الفصول المهمه سال چهارم ، سوم شعبان مى دانند؛ کسانى که خواستار تحقیق در این زمینه هستند به مصادر این آراء در کتاب الصحیح عاملى 5/60 مراجعه کنند.

 3-برخى روایات دارد که اسماء، حسین علیه السلام را نزد پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله و سلم آورد؛ بحار الانوار 43/238.

 4-بحار الانوار 43/241 و 238.

 5-در برخى روایات طلا نقل شده است . احقاق الحق 11/264 - 260 و کشف الغمه 2/171 و نفس المهموم شعرانى رحمه الله /6 و چاپ ذوى القربى /21 و بحار الانوار 43/243.

 6-مناقب ابن شهر آشوب 4/50 و تفسیر الصافى ذیل آیه 16 سوره احقاف و تفسیر البرهان 4/172 ذیل همان آیه .

 7-لهوف سید بن طاووس ص 17.

 8-اللهوف /18.

 9-نام این فرشته بنابر نقل احقاق الحق 11/286 و بحار الانوار 43/248 درداییل نقل کرده اند.

 10-آیه شریفه 15 سوره احقاف در این باره است که مى فرماید:

 و وصینا الانسان بوالدیه احسانا حملته امه کرها و وضعته کرها و حمله و فصاله ثلاثون شهرا... .

11-احقاق الحق 11/286 - 284 و بحار الانوار 43/248 - 245.

 12-بحار الانوار 101/367.

 13-بحار الانوار 43/291 و 44/2.

 

 


 
چهل حدیث عزاداری
ساعت ٩:٠٦ ‎ب.ظ روز جمعه ٢٦ آبان ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: چهل حدیث عزاداری

1. آتش عشقِ حسینى

 قالَ رَسُولُ اللّهِ صلّى اللّه علیه و آله :

 اِنَّ لِقَتْلِ الْحُسَیْنِ علیه السّلام حَرارَةً فى قُلُوبِ الْمُؤ منینَ لا تَبْرَدُ اَبَداً.

  براى شهادت حسین علیه السلام ، حرارت و گرمایى در دلهاى مؤ منان است که هرگز سرد و خاموش نمى شود.

 جامع احادیث الشیعه ، ج 12، ص 556

 2.عاشورا، روز غم

 قال الامام الرّضا علیه السّلام :

 مَنْ کانَ یَوْمُ عاشورا یَوْمَ مُصیبَتِهِ وَ حُزْنِهِ وَ بُکائِهِ جَعَلَ اللّهُ عَزّوَجَلّ یَوْمَ القیامَةِ یَوْمَ فَرَحِهِ وَ سُرُورِهِ.

  هر کس که عاشورا، روز مصیبت و اندوه و گریه اش باشد، خداوند روز قیامت را براى او روزشادى و سرور قرار مى دهد.بحارالانوار، ج 44، ص 284

 3.محرّم ، ماه سوگوارى

 قال الامام الرّضا علیه السّلام :

 انَ اَبى اِذا دَخَلَ شَهْرُ الْمُحَرَّمِ لا یُرى ضاحِکاً وَ کانَتِ الْکِاَّبَةُ تَغْلِبُ عَلَیْهِ حَتّى یَمْضِىَ مِنْهُ عَشْرَةُ اَیّامٍ، فَاِذا کانَ الْیَوْمُ العْاشِرُ کانَ ذلِکَ الْیَوْمُ یَوْمَ مُصیبَتِهِ وَ حُزْنِهِ وَ بُکائِهِ ... .

 هرگاه ماه محرّم فرا مى رسید، پدرم (موسى بن جعفرعلیه السّلام ) دیگر خندان دیده نمى شد و غم و افسردگى بر او غلبه مى یافت تا آن که ده روز از محرّم مى گذشت ، روز دهم محرّم که مى شد، آن روز، روز مصیبت و اندوه و گریه پدرم بود.

 امالى صدوق ، ص 111

 4.دیده هاى خندان

 قالَ رسولُ اللّه صلّى اللّه علیه و آله :

 یا فاطِمَةُ! کُلُّ عَیْنٍ باکِیَهٌ یَوْمَ الْقیامَةِ اِلاّ عَیْنٌ بَکَتْ عَلى مُصابِ الْحُسَینِ فَاِنِّها ضاحِکَةٌ مُسْتَبْشِرَةٌ بِنَعیمِ الْجَنّةِ.

 فاطمه جان !روز قیامت هر چشمى گریان است ؛ مگر چشمى که در مصیبت و عزاى حسین گریسته باشد، که آن چشم در قیامت خندان است و به نعمتهاى بهشتى مژده داده مى شود.بحارالانوار، ج 44، ص 293

 5.سالگرد سوگ امام حسین علیه السّلام

 عَنِ الامام الصّادق علیه السّلام :

 نیحَ عَلَى الْحُسَینِ بْنِ عَلی سَنَةً فى کُلِّ یَوْمٍ وَ لَیْلَةٍ وَ ثلاثَ سِنینَ مِنَ الْیَوْمِ الَّذى اُصیبَ فیهِ.

 یک سال تمام ، هر شب و روز بر حسین بن على علیه السّلام نوحه خوانى شد و سه سال ، در روز شهادتش سوگوارى برپا گشت .بحارالانوار، ج 79، ص 102

 6.بودجه عزادارى

 قال الامام الصّادق علیه السّلام :

 قالَ لى اَبى : یا جَعْفَرُ! اَوْقِفْ لى مِنْ مالى کَذا وکذا النّوادِبَ تَنْدُبُنى عَشْرَ سِنینَ بِمنى اَیّامَ مِنى .

  پدرم امام باقر علیه السّلام به من فرمود:اى جعفر! از مال خودم فلان مقدار وقف نوحه خوانان کن که به مدّت ده سال در ((منا)) در ایام حجّ، بر من نوحه خوانى و سوگوارى کنند.بحارالانوار، ج 46، ص 220

 

7.نوحه خوانى سنّتى

 عَن اَبى هارونَ المکفوفِ قال :

 دَخَلْتُ عَلى ابى عَبْدِاللّه علیه السّلام فَقالَ لى : اَنْشِدْنى ، فَاءَنْشَدْتُهُ فَقالَ: لا، کَما تُنْشِدوُنَ وَ کَما تَرْثیهِ عِنْدَ قَبْرِه ...

 خدمت حضرت صادق علیه السّلام رسیدم . امام به من فرمود: ((برایم شعر بخوان )). پس برایش اشعارى خواندم . فرمود: اینطور نه ، همان طور که (براى خودتان ) شعرخوانى مى کنید و همانگونه که نزد قبر حضرت سیدالشهدا مرثیه مى خوانى .

 بحارالانوار، ج 44، ص 287

 8.پاداش شعر گفتن براى حسین علیه السّلام

 قال الامام الصّادق علیه السّلام :

 ما مِنْ اَحَدٍ قالَ فى الحُسَینِ شِعْراً فَبَکى وَ اَبکْى بِهِ اِلاّ اَوْجَبَ اللّهُ لَهُ الْجَنّةً وَ غَفَرَ لَهُ.

 هیچ کس نیست که درباره حسین علیه السّلام شعرى بسراید و بگرید و با آن بگریاند مگر آن که خداوند، بهشت را بر او واجب مى کند و او را مى آمرزد.رجال شیخ طوسى ، ص 289

 9.سرودن براى اهل بیت علیهم السّلام

 قال الامام الصّادق علیه السّلام :

 مَنْ قالَ فینا بَیْتَ شِعْرٍ بَنَى اللّهُ لَهُ بَیْتاً فىِ الْجَنَّةِ.

 هرکس در راه ما و براى ما یک بیت شعر بسراید، خداوند براى او خانه اى در بهشت ، بنا مى کند.وسائل الشیعه ، ج 10، ص 467

 10.اصحاب مدح و مرثیه

 قال الامام الصّادق علیه السّلام :

 اَلْحَمْدُ لِلّهِ الَّذى جَعَلَ فىِ النّاسِ مَنْ یَفِدُ اِلَیْنا وَ یَمْدَحُنا وَ یَرْثى لَنا.

 خدا را سپاس که در میان مردم ، کسانى را قرار داد که به سوى ما مى آیند و بر ما وارد مى شوند و ما را مدح و مرثیه مى گویند.وسائل الشیعه ، ج 10، ص 469

 11.شعر خوانى در ایّام عزا

 قالَ الامام الرّضا علیه السّلام :

 یا دِعْبِلُ! اُحِبُّ اَنْ تُنْشِدَنى شِعْراً فَاِنَّ هذِهِ الایّامَ اَیّامُ حُزْنٍ کانتْ عَلَینا اَهْلِ الْبَیْتِ علیهم السّلام .

 اى دعبل ! دوست دارم که برایم شعرى بسرایى و بخوانى ، چرا که این روزها (ایام عاشورا) روز اندوه و غمى است که بر ما خاندان رفته است .جامع احادیث الشیعه ، ج 12، ص 567

 12.مرثیه ، نصرت اهل بیت علیهم السّلام

 عَن الامام الرّضا علیه السّلام :

 یا دِعبِلُ! اِرْثِ الحُسَیْنَعلیه السّلام فَاَنْتَ ناصِرُنا وَ مادِحُنا ما دُمْتَ حَیّاً فَلا تُقصِرْ عَنْ نَصْرِنا مَا اسْتَطَعْتَ.

 اى دعبل ! براى حسین بن على علیه السّلام مرثیه بگو، تو تا زنده اى ، یاور و ستایشگر مایى ، پى تا مى توانى ، از یارى ما کوتاهى مکن .جامع احادیث الشیعه ، ج 12، ص 567

 13.قال الامام علىُّ علیه السّلام :

 اِنَّ اللّهَ ... اِخْتارَ لَنا شیعَةً یَنْصُرُونَنا وَ یَفْرَحُونَ بِفَرَحِنا وَ یَحْزَنُونَ لِحُزْنِنا.

  خداوند براى ما، شیعیان و پیروانى برگزیده است که ما را یارى مى کنند، با خوشحالى ما خوشحال مى شوند و در اندوه و غم ما، محزون مى گردند.غررالحکم ، ج 1، ص 235

 14.کُشته اشک

 قال الامام الحسینُ علیه السّلام :

 اَنا قَتیلُ الْعَبْرَةِ لا یَذْکُرُنى مؤ مِنٌ اِلاّ بَکى .

 من کُشته اشکم ، هیچ مؤ منى مرا یاد نمى کند مگر آنکه (بخاطر مصیبت هایم ) گریه مى کند.بحارالانوار، ج 44، ص 279

 15.یک قطره اشک

 قالَ الامام الحسینُ علیه السّلام :

 مَنْ دَمِعَتْ عَیناهُ فینا قَطْرَةً بَوَّاءهُ اللّهُ عَزَّوَجَلّ الجَنَّةَ.

  چشمان هر کس که در مصیبتهاى ما قطره اى اشک بریزد، خداوند او را در بهشت جاى مى دهد.احقاق الحق ، ج 5، ص 523

 16.بهشت ، پاداش عزادارى

 قال الامام السجّاد علیه السّلام :

 اَیُّما مُؤ مِنٍ دَمِعَتْ عَیْناهُ لِقَتْلِ الْحُسَیْنِ وَ مَنْ مَعَه حَتّى یَسیلَ عَلى خَدَّیْهِ بَوَّاءَهُ اللّهُ فىِ الْجَنَّةِ غُرَفاً.

 هر مؤ منى که چشمانش براى کشته شدن حسین بن على علیه السّلام و همراهانش اشکبار شود و اشک بر صورتش جارى گردد، خداوند او را در غرفه هاى بهشتى جاى مى دهد.ینابیع الموده ، ص 429

 17.به یاد فرزندان فاطمه علیها السّلام

 قالَ الامام السجّادُ علیه السّلام :

 اِنّى لَمْ اَذْکُرْ مَصْرَعَ بَنى فاطِمَةَ اِلاّ خَنَقَتْنى لِذلِکَ عَبْرَةٌ.

 من هرگز شهادتِ فرزندان فاطمه علیها السّلام را به یاد نیاوردم ، مگر آنکه بخاطر آن ، چشمانم اشکبار گشت .بحارالانوار، ج 46، ص 109

 18.سوگوارى در خانه ها

 قال الامام الباقرُ علیه السّلام :

 ... وَ یَاءْمُرُ مَنْ فى دارِهِ بِالْبُکاءِ عَلَیْهِ وَ یُقیمُ فى دارِهِ مُصیبَتَهُ بِاِظْهارِ الْجَزَعِ عَلَیْهِ وَ یَتَلاقُونَ بِالبُکاءِ بَعضُهُمْ بَعْضاً فِى البُیُوتِ وَ لِیُعَزِّ بَعْضُهُمْ بَعْضاً بِمُصابِ الْحُسَیْنِ علیه السّلام .

 (امام باقر علیه السّلام نسبت به کسانى که در روز عاشورا نمى توانند به زیارت آن حضرت بروند، اینگونه دستور عزادارى دادند و فرمودند:)

 ... ندبه و عزادارى و گریه کند و به اهل خانه خود دستور دهد که بر او بگریند و در خانه اش با اظهار گریه و ناله بر حسین علیه السّلام ، مراسم عزادارى برپا کند و یکدیگر را با گریه و تعزیت و تسلیت گویى در سوگ حسین علیه السّلام در خانه هایشان ملاقات کنند.کامل الزیارات ، ص 175

 19.اشک على علیه السّلام در سوگ شهداى کربلا

 قالَ الامام الباقر علیه السّلام :

 بَلا فى اِثْنَیْنِ مِنْ اَصْحابِهِ قالَ: فَلمّا مَرَّبِها تَرَقْرَقَتْ عَیْناهُ لِلْبُکاءِ ثُمَّ قالَ: هذا مَناخُ رِکابِهِمْ وَ هذا مُلْقى رِحالِهِمْ وَهیهُنا تُهْراقُ دِماؤُهُمْ، طوبى لَکِ مِنْ تُرْبَةٍ عَلَیْکِ تُهْراقُ دِماءُ الا حِبَّةِ.

 امیرالمؤمنین علیه السّلام با دو تن از یارانش از ((کربلا)) گذر کردند، حضرت ، هنگام عبور از آنجا، چشمهایش اشک آلود شد، سپس فرمود:

 اینجا مرکبهایشان بر زمین مى خوابد، اینجا محلّ بارافکندنشان است و اینجا خونهایشان ریخته مى شود، خوشا به حال تو اى خاکى که خون دوستان برروى تو ریخته مى شود.بحارالانوار، ج 44، ص 258

 20.اشک ، حجاب دوزخ

 قال الامام الباقر علیه السّلام :

 ما مِنْ رَجُلٍ ذکَرَنا اَوْ ذُکِرْنا عِنْدَهُ یَخْرُجُ مِنْ عَیْنَیْهِ ماءٌ ولَوْ مِثْلَ جَناحِ الْبَعوضَةِ اِلاّ بَنَى اللّهُ لَهُ بَیْتاً فى الْجَنَّةِ وَ جَعَلَ ذلِکَ الدَّمْعَ حِجاباً بَیْنَهُ وَ بَیْنَ النّارِ.

 (امام باقر علیه السّلام پس از شنیدن سروده هاى ((کمیت )) درباره اهل بیت ، گریست و سپس فرمود:)هیچ کس نیست که ما را یاد کند، یا نزد او از ما یاد شود و از چشمانش هر چند به اندازه بال پشه اى اشک آید، مگر آنکه خداوند برایش در بهشت ، خانه اى بنا کند و آن اشک را حجاب میان او و آتش دوزخ قرار دهد.الغدیر، ج 2، ص 202

 21.بیست سال گریه

 قالَ الامام الصّادقُ علیه السّلام :

بَکى عَلى ابْنُ الحُسَینِ علیه السّلام عِشْرینَ سَنَةً وَ ما وُضِعَ بَیْنَ یَدَیْهِ طَعامٌ اِلاّبَکى .

  امام زین العابدین علیه السّلام بیست ساله (به یاد عاشورا) گریست و هرگز طعامى پیش روى او نمى گذاشتند مگر اینکه گریه مى کرد.بحارالانوار، ج 46، ص 108

 22.ادب سوگوارى

 قالَ الامام الصّادقُ علیه السّلام :

 لَمّا ماتَ اِبراهیمُ بْنُ رَسُولِاللّهِ صلّى اللّه علیه و آله حَمَلَتْ عَیْنُ رَسُولِاللّهِ بِالدُّمُوعِ ثُمَّقالَ النّبىُّصلّى اللّه علیه و آله :

تَدْمَعُ الْعَیْنُ وَ یَحْزَنُ الْقَلْبُ وَ لا نَقُولُ ما یُسْخِطُ الرَّبَّ وَ اِنّا بِکَ یا اِبراهیمُ لَمَحْزُونُونَ.

  چون ابراهیم - پسر رسول خدا - از دنیا رفت ، چشم پیامبر پر از اشک شد. سپس پیامبر فرمود:

 چشم ، اشکبار مى شود و دل غمگین مى گردد، ولى چیزى نمى گوییم که خدا را به خشم آورد، و ما در سوگ تو - اى ابراهیم - اندوهناکیم .بحارالانوار، ج 22، ص 157

24.چشمهاى اشکبار

 قالَ الامام الصّادقُ علیه السّلام :

 مَنْ ذُکِرْنا عِنْدَهُ فَفاضَتْ عَیْناهُ حَرَّمَ اللّهُ وَجْهَهُ عَلَى النّارِ.

 نزد هر کس که از ما (و مظلومیت ما) یاد شود و چشمانش پر از اشک گردد، خداوند چهره اش را بر آتش دوزخ حرام مى کند.بحارالانوار، ج 44، ص 285

 

 24.احیاء خط اهل بیت علیهم السّلام

 قال الامام الصّادق علیه السّلام :

 تَزاوَرُوا وَ تَلاقُوا وَ تَذاکَرُوا و اَحْیُوا اَمْرَنا.

 به زیارت و دیدار یکدیگر بروید، با هم به سخن و مذاکره بنشینید و امر ما را (:کنایه از حکومت و رهبرى ) زنده کنید.

 بحارالانوار، ج 71، ص 352

 25.مجالس حسینى

 قال الامام الصّادق علیه السّلام لِلفُضَیل :

 تَجْلِسُونَ وَ تُحَدِّثُونَ؟ فَقالَ: نَعَمْ، قالَ: اِنَّ تِلْکَ الْمَجالِسَ اُحِبُّها فاءَحْیُوا اَمْرَنا، فَرَحِمَ اللّهُ مَنْ اَحْیى اَمْرَنا.

 آیا (دور هم ) مى نشینید و حدیث و سخن مى گویید؟

 گفت : آرى

 فرمود: اینگونه مجالس را دوست دارم ، پس امرِ (امامت ) ما را زنده بدارید. خداى رحمت کند کسى را که امر و راه ما را احیا کند.وسائل الشیعه ، ج 10، ص 392

 26.اشکهاى ارزشمند

 قال الصّادق علیه السّلام :

 ... رَحِمَ اللّهُ دَمْعَتَکَ، اَما اِنَّکَ مِنَ الَّذینَ یُعَدُّوَنَ مِنْ اَهْلِ الْجَزَعِ لَنا وَالَّذینَ یَفْرَحُونَ لِفَرَحِنا و یَحْزَنُونَ لِحُزْنِنا، اَما اِنّکَ سَتَرى عِنْدَ مَوْتِکَ حُضُورَ آبائى لَکَ... .

 خداى ، اشک تو را مورد رحمت قرار دهد. آگاه باش ، تو از آنانى که از دلسوختگان ما به شمار مى آیند، و از آنانى که با شادى ما شاد مى شوند و با اندوه ما غمگین مى گردند.آگاه باش ! تو هنگام مرگ ، شاهد حضور پدرانم بر بالین خویش خواهى بود.وسائل الشیعه ، ج 10، ص 397

 27.دلهاى سوخته

 قال الامام الصّادق علیه السّلام :

 اَللّهم ... وَ ارْحَمْ تِلْکَ الاَعْیُنَ الَّتى جَرَتْ دُمُوعُها رَحْمَةً لَنا وَ ارْحَمْ تِلْکَ الْقُلُوبَ الَّتى جَزَعَتْ وَ احْتَرَقَتْ لَنا وَ ارْحَمِ الّصَرْخَةَ الّتى کانَتْ لَنا.

  خدایا ... آن دیدگان را که اشکهایش در راه ترحّم و عاطفه بر ما جارى شده و دلهایى را که بخاطر ما نالان گشته و سوخته و آن فریادها و ناله هایى را که در راه ما بوده است ، مورد رحمت قرار بده .بحارالانوار، ج 98، ص 8

 28.گریه برمظلومیّت شیعه

 قالَ الامام الصّادقُ علیه السّلام :

 مَنْ دَمِعَتْ عَیْنُهُ فینَا دَمْعَةً لِدَمٍ سُفِکَ لَنا اَوْ حَقٍّ لَنا نُقِصْناهُ اَوْ عِرْضٍ اُنْتُهِکَ لَنا اَوْلاَِحَدٍ مِنْ شیعَتِنا بَوَّاءهُ اللّهُ تَعالى بِها فِى الْجَنَّةِ حُقُباً.

  هر کس که چشمش در راه ما گریان شود، بخاطر خونى که از ما ریخته شده است ، یا حقى که از ما گرفته اند، یا آبرویى که از ما یا یکى از شیعیان ما برده و هتک حرمت کرده اند، خداى متعال به همین سبب ، او را در بهشت جاودان ، براى ابد جاى مى دهد.امالى شیخ مفید، ص 175

 29.ثواب بى حساب

 قالَ الامام الصّادقُ علیه السّلام :

 لِکُلّ شَیْئٍ ثَوابٌ اِلا الدَمْعَةٌ فینا.

  هر چیزى پاداش و مزدى دارد، مگر اشکى که براى ما ریخته شود (که چیزى با آن برابرى نمى کند و مزد بى اندازه دارد).

 جامع احادیث الشیعه ، ج 12، ص 548

 30 .کوثر و اشک

 قال الامام الصّادقُ علیه السّلام :

 ما مِنْ عَیْنٍ بَکَتْ لَنا اِلاّ نُعِّمَتْ بَالنَّظَرِ اِلَى الْکَوْثَرِ وَ سُقِیَتْ مِنْهُ.

  هیچ چشمى نیست که براى ما بگرید، مگر اینکه برخوردار از نعمتِ نگاه به ((کوثر)) مى شود و از آن سیرابش مى کنند.

 جامع احادیث الشیعه ، ج 12، ص 554

 31.گریه آسمان

 قال الامام الصّادقُ علیه السّلام :

 یا زُرارَةُ! اِنَّ السَّماءَ بَکَتْ عَلَى الْحُسَیْنِ اَرْبَعینَ صَباحاً.

  اى زراره ! آسمان چهل روز، در سوگ حسین بن على علیه السّلام گریه کرد.جامع احادیث الشیعه ، ج 12، ص 552

 

32.گریه و اندوه مطلوب

 قالَ الامام الصّادقُ علیه السّلام :

 کُلُّ الْجَزَعِ وَ الْبُکاءِ مَکْرُوهٌ سِوَى الْجَزَعُ وَ الْبُکاءُ عَلَى الحُسَینِ علیه السّلام.

هر نالیدن و گریه اى مکروه است ، مگر ناله و گریه بر حسین علیه السّلام .بحارالانوار، ج 45، ص 313

 

 33.پیامبر صلّى اللّه علیه و آله و گریه بر شهید

 قال الامام الصّادقُ علیه السّلام :

 اِنَّ النَّبىَّ لَمّا جائَتْهُ وَفاةُ جَعْفَرِ بنِ اَبى طالبٍ وَ زَیْدِ بنِ حارِثَةَ کانَ اَذا دَخَلَ بَیْتَهُ کَثُرَ بُکائُهُ عَلَیْهِما جِدّاً وَ یَقولُ: کانا یُحَدِّثانى وَ یُؤ انِسانى فَذَهَبا جَمیعاً.

 وقتى خبر شهادت جعفر بن ابى طالب و زید بن حارثه به پیامبر خدا رسید، از آن پس هرگاه وارد خانه مى شد، بر آن دو شهید بشدّت مى گریست و مى فرمود:آن دو شهید، با من هم سخن و همدم و انیس بودند، و هر دو رفتند! ...

 من لایحضره الفقیه ، ج 1، ص 177

 34.نَفَسهاى تسبیح

 قال الامام الصّادقُ علیه السّلام :

 نَفَسُ الْمَهْمُومِ لِظُلْمِنا تَسْبیحٌ وَ هَمُّهُ لَنا عِبادَةٌ وَ کِتْمانُ سِرّنا جِهادٌ فى سَبیلِ اللّهِ. ثَمَّ قالَ اَبُو عَبدِاللّهِ علیه السّلام :یَجِبُ اَنْ یُکْتَبَ هذا الْحَدیثُ بِالذَّهَبِ.

 نَفَس کسى که بخاطر مظلومیّت ما اندوهگین شود، تسبیح است و اندوهش براى ما، عبادت است و پوشاندن راز ما جهاد در راه خداست .سپس امام صادق علیه السّلام افزود:این حدیث را باید با طلا نوشت.امالى شیخ مفید، ص 338

 

 35.فرشتگان سوگوار

 قالَ الامام الصّادقُ علیه السّلام :

 اَرْبَعَةُ الا فِ مَلَکٍ عِنْدَ قَبْرِ الْحُسَیْنِ علیه السّلام شُعْثٌ غُبْرٌیَبْکُونَهُ اِلى یَوْمِ القِیامَةِ.

 چهار هزار فرشته نزد قبر سیدالشهدا علیه السّلام ژولیده و غبارآلود، تا روز قیامت بر آن حضرت مى گریند.

 کامل الزیارات ، ص 119

 36.گریه بر حسین علیه السّلام

 قالَ الامام الرّضا علیه السّلام :

 یَا ابنَ شَبیبٍ! اِنْ کُنْتَ باکِیاً لِشَئٍ فَاْبکِ لِلْحُسَیْنِ بْنِ عَلىّ بْنِ اَبى طالبٍ علیه السّلام فَاِنَّهُ ذُبِحَ کَما یُذْبَحُ الْکَبْشُ.

 اى پسر شبیب ! اگر بر چیزى گریه مى کنى ، بر حسین بن على بن ابى طالب علیه السّلام گریه کن ، چرا که او را مانند گوسفند سر بریدند.بحارالانوار، ج 44، ص 286

 37.مجالسى به یاد اَئمّه علیهم السّلام

 قالَ الامام الرّضا علیه السّلام :

 مَنْ جَلَسَ مَجْلِساً یُحْیى فیهِ اَمْرُنالَمْ یَمُتْ قَلْبُهُ یَوْمَ تَمُوتُ الْقُلُوبُ.

 هر کس در مجلسى بنشیند که در آن ، امر (و خطّ و مرام ما) احیا مى شود، دلش در روزى که دلها مى میرند، نمى میرد.

 بحارالانوار، ج 44، ص 278

 38.آثار گریستن بر حسین علیه السّلام

 قالَ الامام الرّضا علیه السّلام :

 فَعَلى مِثْلِ الْحُسَینِ فَلْیَبْکِ الْباکُونَفَاِنَّ البُکاءَ عَلَیهِ یَحُطُّ الذُّنُوبَ الْعِظامَ.

  گریه کنندگان باید بر کسى همچون حسین علیه السّلام گریه کنند، چرا که گریستن براى او، گناهان بزرگ را فرو مى ریزد.

 بحارالانوار، ج 44، ص 284

 39.اشگ و آمرزش گناه

 قالَ الامام الرّضا علیه السّلام :

 یَا بْنَ شَبیبٍ! اِنْ بَکَیْتَ عَلَى الحُسَینِ علیه السّلام حَتّى تَصیرَ دُمُوعُکَ عَلى خَدَّیْکَ غَفَرَ اللّهُ لَکَ کُلَّ ذَنْبٍ اَذْنَبْتَهُ صَغیرا کانَ اَوْ کَبیراً قَلیلا کانَ اَوْ کثیراً.

 اى پسر شبیب ! اگر بر حسین علیه السّلام آن قدر گریه کنى که اشگهایت بر چهره ات جارى شود، خداوند همه گناهانت را که مرتکب شده اى مى آمرزد؛ کوچک باشد یا بزرگ ، کم باشد یا زیاد.امالى صدوق ، ص 112

 40.همدلى با عترت

 قالَ الامام الرّضا علیه السّلام :

 اِنْ سَرَّکَ اَنْ تَکُونَ مَعَنا فىِ الدَّرَجاتِ الْعُلى مِنَ الجِنانِ فَاحْزَنْ لِحُزْنِنا وَ افْرَحْ لِفَرَحِنا.

 اگر تو را خوشحال مى کند که در درجات والاى بهشت با ما باشى ، پس در اندوه ما غمگین باش و در شادى ما خوشحال باش.جامع احادیث الشیعه ، ج 12، ص 54

 

                                                               نرم افزار کعبه دلها

 


 
نهضت امام حسین (ع ) از نظر مهاتما گاندی
ساعت ٩:٠٦ ‎ب.ظ روز جمعه ٢٦ آبان ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: نهضت امام حسین (ع ) از نظر مهاتما گاندی

من زندگی امام حسین علیه السلام آن شهید بزرگ اسلام را به دقت خوانده ام و توجه کافی به صفحات کربلا نموده ام و بر من روشن است که اگر هندوستان بخواهد یک کشور پیروز گردد، بایستی از سرمشق امام حسین علیه السلام پیروی کند.(1)

 1- مجله نور دانش، شماره 3، سال 1341 شمسی .

 


 
امام حسین ( ع ) از نظر مسیو ماربین آلمانی
ساعت ٩:٠٦ ‎ب.ظ روز جمعه ٢٦ آبان ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: امام حسین ( ع ) از نظر مسیو ماربین آلمانی

 مسیو ماربین آلمانی درباره امام حسین علیه السلام و علل قیام آن حضرت و نتایج حاصله از آن چنین می نویسد:" حسین بن علی سلام الله علیه نبیره محمد سلام الله علیها که از دختر محبوبه اش فاطمه سلام الله علیها متولد شده، تنها کسی است که در چهارده قرن در برابر حکومت جور و ظلم قد علم کرد، اخلاق و صفاتی که در دوران حکومت عرب پسندیده و قابل احترام بود، در فرزند مولای متقیان مشاهده می شد. حسین شجاعت و دلاوری را از پدر خود به ارث برده بود، به دستورات و احکام اسلام تسلط کاملی داشت، درسخاوت و نیکوکاری نظیر نداشت، در نطق و بیان زبردست بود و همه را مجذوب بیانات خود می ساخت، مسلمانان جهان عقیده و ارادت زائدالوصفی به حسین علیه السلام دارند و هر ساله در ماه معینی( منظور ماه محرم است) برای او عزاداری می کنند. کتب بسیاری از فضائل و مناقب حسین علیه السلام توسط مسلمانان نوشته شده و از ملکات حسنه و سجایای پسندیده او گفتگو می شود، موضوعی را که نمی توان نادیده گرفت، این است که حسین علیه السلام اول شخص سیاستمداری بود که تا به امروز احدی چنین سیاست مؤثری اختیار ننموده است. برای اثبات این نکته باید توجه نمود به تاریخ قبل از اسلام. بنی امیه و بنی هاشم دو طایفه ای بودند که با هم قرابت و خویشاوندی داشتند زیرا امیه و هاشم پسران عبدمناف بودند و قبل از اسلام بین این پسرعموها نقار و کدورت برقرار بود و مکرر با یکدیگر نزاع می نمودند و به اصطلاح اعراب خونخواه یکدیگر بودند، درعرب طایفه قریش و در قریش بنی هاشم و بنی امیه عزیز و محترم بودند.

 بنی امیه از لحاظ ثروت و ریاست و بنی هاشم از لحاظ علم و معنویت. در صدر اسلام کدورت بنی هاشم و بنی امیه بالا گرفت تا وقتی که محمد صلی الله علیه و آله مکه را فتح نمود و طایفه قریش را در دست گرفت، بدین لحاظ بنی هاشم تفوق و برتری پیدا کردند و بنی امیه مجبور شدند از بنی هاشم اطاعت نمایند.

 این پیش آمد آتش حسد را در سینه بنی امیه شعله ور ساخت و درصدد کشیدن انتقام از بنی هاشم برآمدند تا پس از رحلت حضرت محمد صلی الله علیه و آله موقع را مغتنم شمرده با کمال قوا کوشیدند که جانشینی محمد صلی الله علیه و آله با اصول ولایتعهدی(1) صورت نگیرد. بالاخره برای تعیین جانشین اکثریت آراء مردم را انتخاب کردند و چون بنی امیه از لحاظ ثروت و ریاست در بین مردم نفوذ کاملی داشتند، بنی هاشم غلبه پیدا نمودند و عثمان به خلافت رسید. به مناسبت همین خلیفه تراشی بنی امیه مقام بلندی حاصل کرده جاده را برای آینده خویش هموار کردند، هر روز این جانشینان به ناحق محمد صلی الله علیه و آله بر جاه و جلال خود افزودند و در امور اسلام مداخلات ناروائی می نمودند. عثمان که مردی بی اطلاع و جاه طلب بود، هر روز ابزار دست دیگران قرار می گرفت.

 بنی امیه از موقعیت استفاده کرده و برای آینده خود جایگاه محکم و استواری به وجود آوردند و بنابر عادت دیرین خود که دشمن بنی هاشم بودند کمتر خلوص عقیده و نیت پاک به اسلام ابراز می داشتند و در باطن ننگ می دانستند که پیرو دین اسلام باشند، زیرا دین اسلام از فداکاری ها و جانبازی های بنی هاشم پابرجا مانده بود، ولی چون مسلمین نفوذ کاملی داشتند، بنی امیه صلاح را در این دیدند که در سایه پیروی از اسلام مقاصد خویش را عملی سازند، همین که در دستگاه حکومت و خلافت وارد شدند و پایه جاه و جلال خویش را محکم نمودند، علناً به مخالفت با اسلام برخاستند و اسلام را به باد سخریه گرفتند.

 بنی هاشم که کار را بدین منوال دیدند و از خیالات بنی امیه واقف شدند، سکوت را جایز ندانسته و حرکت عثمان را به مردم نشان دادند و مسلمانان که این حرکات را مشاهده کردند بر عثمان شوریدند و او را به قتل رسانیدند و اکثریت آراء، خلافت علی علیه السلام را تصویب کرد و علی به خلافت رسید، پس از این واقعه بنی امیه یقین کردند که باز بنی هاشم دارای سیادت و عظمت اولیه می شوند، این بود که دوباره حکومت های سابق بنی امیه که موقعیت خود را در خطر دیدند دست به تظاهرات شدیدی زدند و حاکم شام( معاویه) که یک جرثومه شیطنت بود به بهانه قتل عثمان و به ادعای اینکه کشته شدن عثمان با اشاره علی بوده، علم مخالفت را برافراشت و اختلاف شدیدی بین مسلمانان بروز کرد و مانند عهد جاهلیت شمشیرها بین اعراب به کار افتاد و جنگ های متعددی به وقوع پیوست تا اینکه علی علیه السلام را در محراب مسجد شهید کردند. از آن به بعد کاملاً معاویه غالب و حسن فرزند علی علیه السلام و برادر بزرگ حسین علیه السلام با وی صلح کرد و جانشینی محمد صلی الله علیه و آله دوباره به دست بنی امیه افتاد.

 معاویه از یک طرف اقتدار می یافت و از طرف دیگر با تدابیر عملی در نابودی بنی هاشم می کوشید و در نابودی و محو ابدی آنان دقیقه ای فروگذار نمی نمود.

 حسین علیه السلام به شعار همیشگی خود می گفت من در راه حق و حقیقت کشته می شوم و دست به ناحق نخواهم داد. بنی امیه از این شعار حق و حقیقت می ترسیدند، این جنگ و جدال باقی بود تا اینکه امام حسن و معاویه درگذشتند و یزید جانشین معاویه گردید، حسین علیه السلام دید از یک طرف حرکات بنی امیه که( قدرت) مطلقه داشتند و دستورات اسلام را پایمال می کردند، نزدیک است یکباره پایه های استوار و مستحکم اسلام را در هم ریزد و از طرف دیگر می دانستند که به فرض اینکه از یزید اطاعت بکند یا با او مخالفت ورزد، بنی امیه نظر به عداوت و دشمنی دیرینه خود از محو و نابودی بنی هاشم دست بردار نیستند و اگر بیش از این مسامحه کند، نام و نشانی از اسلام و مسلمانان باقی نخواهد ماند. این بود که تصمیم گرفت در برابر حکومت جور و ظلم قدعلم کند و برای پایدارداشتن پرچم اسلام، پرچمی که بافداکاری و از خودگذشتگی های جدش و با ایثار خون پاک صدها مسلمان غیرتمند برافراشته شده بود، جان و مال و خانواده و دوستان خود را فدا نماید.

 این سرباز رشید عالم اسلام به مردم دنیا نشان داد که ظلم و بیداد و ستمگری پایدار نیست و بنای ستم هر چند ظاهراً عظیم و استوار باشد، در برابر حق و حقیقت چون پرکاهی برباد خواهد رفت.

 پیروان وجدان اگر با نظر دقیق اوضاع و احوال آن دوره و پیشرفت مقاصد بنی امیه و وضع( حکومت) و دشمنی و عداوت آنها را با حق و حقیقت بنگرند، بدون تأمل تصدیق خواهند کرد که حسین علیه السلام با قربانی کردن عزیزترین افراد خود و با اثبات مظلومیت و حقانیت خود به دنیا درس فداکاری و جانبازی آموخت و نام اسلام و اسلامیان را در تاریخ ثبت و در عالم بلندآوازه ساخت. اگر چنین حادثه جانگدازی پیش نیامده بود، قطعاً اسلام به حالت کنونی خود باقی نمی ماند و ممکن بود یکباره اسلام و اسلامیان محو و نابود گردند.

 حسین بن علی علیهما السلام که بعد از پدر مصمم در اجرای این مقصود عالی بود، بعد از برقراری یزید به جای معاویه از مدینه بدین قصد حرکت کرد که در مراکز مهم اسلام مانند مکه و عراق این خیال بزرگ و ایده آل مهم خویش را منتشر سازد و به جهان و جهانیان بگوید: باید در راه دفاع از حق و حریت جانبازی کرد و مرگ را به اسارت ترجیح داد. در هر کجا که حسین علیه السلام قدم می گذارد و حقانیت اسلام را آشکار می ساخت در قلوب مردم یک نفرت و انزجار شدیدی نسبت به بنی امیه تولید می شد. یزید هم که از این نکات باریک بی خبر نبود، دانست که اگر در یک نقطه از کشورش صحبت از حق و حقیقت به میان آید و حسین در برابر او پرچم مخالفت را برافرازد با آن همه نفرتی که مسلمانان از وضع سلوک و حکومت بنی امیه پیدا نموده بودند و آن همه مهر و محبتی که نسبت به حسین علیه السلام ابراز می داشتند زوال( حکومت) او در خواهد رسید، این بود که پس از نشستن بر اریکه" قدرت" قبل از هر اقدام مصمم قتل حسین علیه السلام گردید و این بزرگترین خبطهای سیاسی بنی امیه بود و به واسطه یک خطای سیاسی نام و نشان خود را از صفحه عالم محو کردند.

 حسین علیه السلام از شهید شدن خود قبل از مرگش خبر می داد و از آن ساعتی که از مدینه حرکت کرد، بدون پروا و وحشتی با صدای رسا می گفت که من برای کشته شدن می روم و به همراهان خود محض اتمام حجت چنین گفت:" هر کس به طمع جاه و جلال همراه من است، ترک همراهی کند، زیرا من برای مبارزه با ظلم و جور حرکت می کنم و کشته شدن من در راه حق و حقانیت مسلم است."

 اگر منظور حسین علیه السلام این موضوع نبود به کشته شدن تن نمی داد و در جمع نمودن لشکر کوشش می کرد نه اینکه جماعتی را که همراه داشت متفرق سازد، چون قصدی جز کشته شدن که مقدمه یک نهضت عظیم و عالی بود، نداشت. بزرگترین وسیله را بی کسی و مظلومی می دانسته و آن را اختیار کرد تا مصائب وی در قلوب عالم مؤثر واقع گردد. حسین علیه السلام به هفتاد و دو تن از یاران خود چنین گفت:" من ننگ دارم که پسر معاویه شراب می خورد و اشعار هوس آلود می سازد و قبایل بیمناک اسلام را با زر و زور می ترساند و پایه حکومت بیداد را استوار می کند و دین خدا بی پناه باشد، من باید قیام کنم و با خون خود دین اسلام را آبیاری نمایم. اگر شما از این راه پرخطر می ترسید، فوراً برگردید و مرا به حال خود گذارید. ولی یارانش کشته شدن و فداکاری را بر زندگی ترجیح دادند.

 حسین علیه السلام می دانست که بعد از کشته شدن، زنان و اطفال بنی هاشم( که آل محمد بودند) اسیر خواهند شد و این واقعه در مسلمانان خاصه درعرب بیش از آنچه به تصور آید، مؤثر است. چنانچه حرکات و رفتار ظالمانه بنی امیه و سلوک بی رحمانه آنان نسبت به اهل بیت حسین علیه السلام به اندازه ای در قلوب مسلمانان مؤثر افتاد که اثرش از کشته شدن حسین علیه السلام و همراهانش کمتر نبود و عداوت بنی امیه را با خاندان محمد صلی الله علیه و آله و عقاید آنها را با اسلام و رفتارشان را با مسلمانان آشکار ساخت. این بود که حسین به دوستان خود که او را ممانعت از این سفر می نمودند، می گفت:" من برای کشته شدن می روم" دوستان حسین چون خیالاتشان محدود و از مقاصد عالیه حسین علیه السلام بی اطلاع بودند در منع مسافرت او اصرار می کردند، حسین به آنها گفت:" خدا چنین خواسته و جدم چنین امر فرموده."

 یاران حسین چون چنین دیدند، به حسین علیه السلام پیشنهاد کردند و گفتند : حال که برای کشته شدن می روی زنان و بچه ها را همراه مبر. حسین در پاسخ آنها فرمود): خدا عیال مرا اسیر خواسته) و این سخنان چون مسلم شد، آنها فهمیدند که حسین علیه السلام جز اجرای اوامر خداوند مقصد یگری به خاطر ندارد. این بود که فرمود: چون قیام من به واسطه جلوگیری از ظلم و جور است، بعد از کشته شدن من و تحمل مصائب جانکاه، خداوند جماعتی را برانگیزاند که حق را از باطل جدا می سازد و قبول ما را زیارت می کنند و بر مصائب ما گریه می نمایند و دمار از روزگار دشمنان آل محمد صلی الله علیه و آله برمی دارند. درست اگر در کلمات و گفتار حسین علیه السلام دقت شود، معلوم خواهد شد که هدف و ایده آل حسین علیه السلام جلوگیری از ظلم و ستم بوده و این همه قوت قلب و از خودگذشتگی را در راه مقصود عالی خویش به خرج داده است.

 حتی در آخرین دقایق زندگی، طفل شیرخوار خود را قربانی حق و حقانیت نمود و با این عمل اندیشه فلاسفه  بزرگان عالم را متحیر ساخت، که چگونه در این دم آخر با آن همه مصائب جانکاه و افکار متراکم و عطش و کثرت جراحات باز هم از مقصد عالی خود دست برنداشت و با اینکه می دانست بنی امیه ستمگر، بر فرزند صغیرش رحم نخواهند کرد، محض بزرگ نمودن مصائب خود، او را هم بر سر دست گرفت و به ظاهر تمنای آب برای طفلش نمود، ولی با تیر جواب شنید، گویا حسین علیه السلام از این حرکت قصدش این بود که جهانیان بدانند عداوت بنی امیه با بنی هاشم تا چه حد است، و مردم گمان نبرند که یزید برای دفاع از خود ناچار به این اقدامات سبعانه دست زده، زیرا کشتن طفل شیرخواره در چنین حال با آن وضع دهشتناک جز عداوت سبعانه که منافی با قواعد هر دین و مذهبی است، چیز دیگری نبود و همین نکته می تواند پرده از روی قبایح اعمال و نیات فاسده و عقاید بنی امیه بردارد و بر جهانیان، خاصه مسلمانان ظاهر شود که بنی امیه نه تنها بر خلاف احکام اسلام حرکاتی می کردند، بلکه از روی عصبیت جاهلانه می خواستند که از بنی هاشم خاصه بازماندگان محمد صلی الله علیه و آله حتی یک طفل شیرخواره باقی نماند.

 با این خیالات عالی که حسین علیه السلام در نظر داشت و با آن همه دانش و سیاستی که در او بود، تا موقعی که شهید گردید مرتکب امری نگردید که بهانه ای به دست بنی امیه بیاید و آن را دلیل بر کشتن حسین  بدانند. حسین بن علی علیه السلام با آن عظمت و اقتدار و نفوذ کلمه ای که داشت شهری از شهرهای اسلام را مسخر نکرد و بر حکومتی از حکومت های یزید حمله ننمود، با این وصف وی را به دستور یزید در بیابان لم یزرعی محاصره کردند.

 حسین علیه السلام فقط فجایع بنی امیه و نابودی اسلام را از رویه آنان گفته و از قتل خود خبر می داد و از مظلومیت خود دلشاد بود، همین نکته است که سلامت نفس حسین علیه السلام را می رساند و منتهی درجه اثر را در قلوب مسلمانان بر علیه بنی امیه می بخشید.

 تاریخ عاشورا کاملاً نشان می دهد که هیچ یک از شهیدان کربلا عمداً خود را به کشتن نداده اند، یعنی هر یک از کشته شدگان را دشمنان بر سر آنان تاخته و مظلومانه از پای درآورده اند و به اندازه مظلومیتشان بر عظمت و بزرگی اسلام افزوده شده، ولی شهادت حسین علیه السلام از همه مهمتر و از روی دانش و بصیرت و سیاست انجام گرفت و این شهادت و شهامت در تاریخ بشریت نظیر ندارد.

 حسین علیه السلام مدتها بود که خود را آماده پیکار کرد و در انتظار چنین روزی دقیقه شماری می کرد و می دانست که زنده ماندن نام جاویدان اسلام و قرآن مستلزم آن است که او را شهید کنند و با خون مقدسش درخت اسلام آبیاری شود.

 مصائبی که حسین علیه السلام در راه احیای دین جدش بر خود وارد ساخت، او را بر شهیدان پیش از او برتری داد و بر احدی از گذشتگان چنین مصائبی وارد نیامده، اگر چه گفته می شود که دیگران هم در راه دیانت اسلام جان دادند، ولی به وضع حسین که جان شیرین خود و فرزندان عزیز و برادران و برادرزادگان و دوستان و خویشاوندان و مال و عیال خود را در راه دیانت اسلام داده، نبوده و این مصائب به طور ناگهانی و غیرمنتظره به وقوع نپیوسته که در حکم واقعه غیرمنتظره بوده باشد، بلکه به مرور زمان و یکی بعد از دیگری این مصائب به وقوع پیوست.

 در تاریخ دنیا، هجوم این گونه مصائب پی در پی مخصوص حسین علیه السلام است، این است که به مجرد اینکه حسین شهید گردید و زن و فرزند او را اسیر کردند و آن واقعات دردانگیز پیش آمد، یک مرتبه قبایح و فجایع اعمال بنی امیه ظاهر شد و یک مرتبه جنبش و نهضت عظیمی در مسلمانان پیدا و علیه ( حکومت) یزید و آل امیه قیام کردند. و بنی امیه را مخرب اسلام دانستند و آنها را ظالم و غاصب نامیدند و برعکس بنی هاشم را مظلوم و شایسته خلافت دانسته و حقیقت اسلام را رونقی تازه دادند، مسلمانانی که جنبه روحانیت اسلام را به یکباره فراموش نموده بودند با یک جنبش روشنی به دنبال حق و حقیقت رفتند و نهضتهای عظیم اسلامی شروع شد و دنباله آن تا به امروز امتداد یافت و روز به روز واقعه بزرگ کربلا اهمیت و درخشندگی بیشتری یافت.

 مهم ترین اثر این نهضت این بود که ریاست روحانی که در عوالم سیاست اهمیت  شایانی داشت، مجدداً به دست بنی هاشم افتاد و به ویژه در بازماندگان حسین علیه السلام مسلم گردید. چندی طول نکشید که ( حکومت) ظلم و جور معاویه و جانشینان او منهدم شد و در کمتر از یک قرن قدرت از بنی امیه سلب گردید. منهدم شدن( قدرت) از بنی امیه به قسمی شد که امروز نام و نشانی از آنها نمودار نیست و اگر در متن کتب تاریخی نامی از این قوم ذکر شده  در تعقیب آن هزاران نفرین و ناسزا هم نوشته شده و این نیست، مگر به واسطه قیام حسین و یاران با وفای او.

 می توان ادعا نمود که تا به امروز تاریخ بشریت نظیر چنین شخص مالاندیش و فداکار به خود ندیده و نخواهد دید. هنوز اسرای حسین علیه السلام نزد یزید نرسیده بودند که علم خون خواهی حسین علیه السلام  برافراشته شد و نهضت عظیمی علیه یزید آغاز شد، مظلومیت حسین علیه السلام بر همه ثابت شد و پرده از روی نیات و جنایات بنی امیه برداشته شد و کار به جایی رسید که خاندان و حرمسرایان یزید زبان شماتت بر او دراز کردند و با اینکه ممکن نبود نام حسین و خاندان علی علیه السلام در اطراف و جوانب یزید به نیکوئی برده شود. پس از این واقعه در " پایتخت" یزید، همه جا صحبت از مظلومیت حسین و یاران او بود و خاندان علی علیه السلام را به تقدیس و عظمت یاد می کردند و با اینکه یزید یارای شنیدن چنین کلماتی را نداشت، جز سکوت چاره ای ندید و برای تبرئه نمودن خود قصور و گناه را به امرای خود نسبت داد و گفت: خدا لعنت کند پسر مرجانه را زیرا من به او دستور دادم که اگر می تواند از حسین علیه السلام بیعت بگیرد  نه اینکه او را شهید نماید و از بس مدح و ثنای حسین علیه السلام را پس از واقعه کربلا شنید، روزی گفت:"( حکومت) وسیع بنی امیه منقرض گردید و به قسمی آنها را از میان برداشتند که حتی نام و نشانی از آنها باقی نماند. فقط چند نفری از آنها یکی بعد از دیگری در آندلس حکومت می کردند.

 امروزه از آن ( قدرت) و جاه و غرور یک نفر ولو اینکه گمنام باشد، پیدا نمی شود و اگر پیدا شود از بس مورد سرزنش مردم می باشند، ننگ دارند که خود را معرفی نمایند.(1)­

 

 1- قیام حسین و یارانش، صص 2 تا 17، به نقل از ریدرز دایجست، چاپ نیویورک.


 
عاشورا از نظر دکتر ژوزف مورخ معروف فرانسوی
ساعت ٩:٠٦ ‎ب.ظ روز جمعه ٢٦ آبان ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: عاشورا از نظر دکتر ژوزف مورخ معروف فرانسوی

 دکتر ژوزف مورخ معروف فرانسوی در کتاب " اسلام و اسلامیان" می نویسد: بعد از رحلت بنیان گذار اسلام یعنی محمدبن عبدالله صلی الله علیه و آله اختلاف کلمه و عقیده در تابعین و جانشینان وی پیدا شد. دسته ای به خلافت دامادش علی بن ابی طالب قائل و دسته دیگری خلافت پدرزن او ابوبکر را قبول نمودند، دسته اول را شیعه و دسته دوم را سنی نامیدند. وقتی علی علیه السلام به خلافت رسید و عایشه زوجه حضرت محمد صلی الله علیه و آله و دختر ابوبکر بر مخالفت او برخاست و معاویه برادرزن دیگر محمد صلی الله علیه و آله در شام پرچم پادشاهی را برافراشت. در این موقع سه دستگی به وجود آمد و جنگهای شدیدی برپا شد و عده زیادی مقتول و مجروح گردیدند. زمانی که زمامدار شام( معاویه) به قتل و غارت پیروان علی علیه السلام پرداخت و دستور داد که نام علی علیه السلام را به زشتی یاد کنند در منابر و مساجد نسبت به علی  علیه السلام اهانت نمایند. عداوت و دشمنی بین دو دسته شیعه و سنی بیش از پیش شد و شیعیان از زیربار اطاعت بزرگان سنت بیرون آمده و تنفر و انزجار خود را از آنها ابراز داشتند. ولی حکومت و اقتدار در دست تسنن بود. از بعد از زمان خلافت، شیعیان از ترس حکومت های جابر هیچگونه ابراز عقیده ای نمی نمودند و این شیوه برقرار بود تا واقعه عاشورا که در این روز به دستور حاکم شام( یزید بدن معاویه) حسین علیه السلام و یارانش را در حوالی کوفه به قتل رسانیدند و این واقعه حائز اهمیت شایانی گردید و پیروان علی علیه السلام برآشفته و موقع را مغتنم شمرده مشغول پیکار شدند و جنگها نموده و خونها ریخته شد و عزاداری برپا گردید و کار بجائی رسید که شیعیان، عزاداری نوه محمد یعنی حسین بن علی علیه السلام را جزو مذهب خود قرار دادند و از آن روز تاکنون به پیروی از بزرگان دین خود که آنها را دوازده نفر از اولاد علی و فاطمه علیها السلام می دانند و گفتار و رفتار و کردار هر یک از آنها را در مرتبه گفتار و کردار خدا و رسول و تالی قرآن می شمارند، در عزاداری حسین علیه السلام شرکت کرده و رفته رفته این عزاداری از ارکان مذهب شیعه قرار گرفت. با ترقیات سریع السیری که شیعیان در اندک مدتی کردند می توان گفت در دو قرن دیگر عدد آنها بر سایر فرق مسلمانان بیشتر خواهد شد و علت این امر به واسطه سوگواری حسین علیه السلام است.

 

امروز در هیچ نقطه ای از جهان نیست که برای نمونه دو الی سه نفر شیعه یافت شوند و اقامه عزاداری ننمایند.

 

" در بندر مارسیل، عربی را دیدم که پیرو مذهب تشیع بود و گویا تبعیت بحرین را اختیار نموده بود. در مهمانخانه جنب اتاق من مسکن داشت در روز عاشورای حسین علیه السلام به تنهایی احوالات حسین را می خواند و گریه می کرد و سپس مقداری آش که با شکر و برنج تهیه نموده بود بین فقرا تقسیم می نمود."

 

شیعیان عقیده دارند که در روزهای عاشورا و تاسوعا بایستی فقرا را اطعام نمود از این جهت همه ساله از اموال خود به قدر استطاعت خویش به فقرا کمک می نمایند و بعضی اوقات این کمک ها از میلیونها دلار هم می گذرد. دسته دیگری از شیعیان برای اقامه مجلس سوگواری وقفیاتی نموده اند که ارزش آن بالغ بر میلیونها دلار می گردد. باید اعتراف نمود که شیعیان از بذل جان و مال خود در راه مذهب و سوگواری حسین علیه السلام دریغ ندارند.

 

امروز در هر نقطه از عالم مسلمانان شایسته ترین افرادی می باشند که به معرفت علم واقف شده و به خصوص فرقه شیعه بر سایر فرق اسلام مزیت و برتری دارند.

                                                                              نرم افزار کعبه دلها


 
راه حلی برای جلوگیری از خنده و شادی زیاد در ایام سوگواری
ساعت ۱:۱٧ ‎ب.ظ روز جمعه ٢٦ آبان ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: راه حلی برای جلوگیری از خنده و شادی زیاد در ایام س

انسان دارای ابعاد مختلفی است که یکی از آنها بُعد عاطفی میباشد، برخورداری انسان از این ویژگی، موجب می‌شود در مواردی خوشحال و شاد باشد و در جاهایی نیز محزون و غمگین. از این جهت شادی و غم به خودی خود نه بار ارزشی مثبت دارد و نه منفی. به این معنا که نمی‌شود کسی را به خاطر غمگینی و یا شادی، تحسین و یا مذمت کرد، بلکه شرایط مختلف و عوامل گوناگون فردی و اجتماعی، اعتقادی، ‌اخلاقی و غیره باعث می‌شود که برخی از شادی‌ها را مورد ملامت و سرزنش قرار دهیم،‌ مثل شادی در برابر کسی که مصیبت دیده است، و یا برخی از شادی‌ها را تحسین و تشویق نماییم مثل این که در ایام ولادت پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ جشن می‌گیریم و شادی می‌کنیم. همین طور هم در مورد بعضی از غم و اندوه‌ها، باید گفت که مورد مذمت قرار می‌گیرد. مثل این که کسی در مراسم ازدواج برادرش به گوشه‌ای برود و ماتم گرفته و از خوشحالی بقیه هم ناراحت باشد. و به عکس اگر در مراسم عزاداری، انسان محزون باشد، ظاهر و باطنش نشان از غم و اندوه داشته باشد، سزاوار و شایسته است. چه این که گفته شده است در قبرستان، خنده نکنید.(1)
ما به عنوان افراد مذهبی لازم است که همة افکار، گفتار و کردارمان را به گونه‌ای جهت دهیم که در مسیر قرب الهی قرار گیرد. در این صورت، هم به جای خودش، غم و شادی داریم و هم این که غم و شادی را وسیلة تقرب به خداوند متعال قرار داده‌ایم. اولین شرط برای رسیدن به این هدف، اخلاص در نیت است. باید نگاه کرد که این رفتار من (از جمله خنده) مورد رضایت خداوند و اهل بیت ـ علیهم السّلام ـ هست یا خیر؟ از این رو ممکن است که یک تبسم حتی در ایام محرم برتر و با فضیلت‌تر از گریه باشد. باید توجه کرد که این خنده و یا گریه به چه نیت و هدفی انجام می‌شود.
با این که قرار دادن خنده و شادی در مسیر رضایت الهی و اهل بیت ـ علیهم السّلام ـ یکی از راه‌های کاستن از خنده به حساب می‌آید. در این جا به موارد دیگری که می‌تواند کارساز باشد اشاره می‌کنم.
1. توجه به این که، مصیبت امام حسین ـ علیه السّلام ـ و اهل بیتش ـ علیهم السّلام ـ برای ما، اگر بیشتر از مصیبت یکی از خویشاوندان ما نیست، حداقل این که کمتر نباشد. مگر نه این است که آن حضرت همه چیز خود را برای ما مردم فدا کرد. مگر نه این است که ما حسینی هستیم، پس باید بیشتر مواظبت کرد که رفتارمان، ما را از آنها جدا نکند.
2. خواندن زیارت عاشورا و توجه به معنای آن، از جمله این فراز که «یا ابا عبدالله لقد عظم مصابی بک»: ای حسین! به خاطر تو، مصیبت بزرگی به من رسیده، من مصیبت زده توام.
3. توجه و یادآوری مصیبت اهل بیت ـ علیهم السّلام ـ در کربلا و سفر اسارت حضرت زینب ـ سلام الله علیها ـ و امام سجاد ـ علیه السّلام ـ .
4. توسل به اهل بیت ـ علیهم السّلام ـ و کمک خواستن از آنها.
5. زیاد یاد خدا کردن و ذکر گفتن.
6. هم نشینی با دوستان و افرادی که از دوستداران اهل بیت ـ علیهم السّلام ـ هستند و رعایت غم و شادی آنان را می‌نمایند. و دوری از افرادی که چنین نیستند. افرادی که محرم و شعبان بر ایشان یکسان است و در عالم غیر دینی و غیر مذهبی تنفس می کنند حرمت های مذهبی را رعایت نمی‌کنند و دوستی و همنشینی با آنان موجب همرنگ شدن با ایشان است.
7. شرکت در مجالس سخنرانی، روضه و عزاداری در ایام محرم.
8. عدم حضور در مجالسی که با کارهای مختلف، ‌حرمت شکن هستند.
9. استفاده از امکانات مختلف سمعی و بصری مناسب با ایام عزاداری.
10. توجه به این که هر چه خود را با غم و شادی اهل بیت ـ علیهم السّلام ـ (در این زمان امام زمان ـ علیه السّلام ـ) همراه و همدل کنیم، آنان هم جبران می‌کنند و اگر همراهی نکنیم، در دنیا و آخرت شرمنده خواهیم شد.
11. توجه به این که هر چه در ایام عزاداری اهل بیت ـ علیهم السّلام ـ ، رنج و سختی تحمل کنیم، با مزد فراوان روبرو خواهیم شد. حتی اگر به اندازه یک نفس کشیدن همراه با حزن باشد.
پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ فرمود: خداوند به زمین نگاه کرد و از میان همه، ما را انتخاب کرد و از میان همه، شیعیان را برای ما برگزید. آنان ما را یاری می‌کنند، به خاطر خوشحالی ما خوشحال می‌شوند و به خاطر اندوه ما ناراحت می‌شوند. جان و مال خود را در راه ما می‌بخشند. آنان از ما هستند و به ما منسوب می‌باشند.(2) خوب است با یک مقداری مراقبت بیشتر در ایام محرم و همسان شدن با امام زمان ـ علیه السّلام ـ که شب و روز در مصیبت جدشان گریه می‌کنند، این افتخار انتساب به اهل بیت ـ علیهم السّلام ـ را از دست ندهیم.
12. با توجه به این که هر روز از هفته به نام برخی از معصومین ـ علیهم السّلام ـ نام گذاری شده است. و در آن روز ما میهمان آنان هستیم، به عنوان میهمان، رعایت حال میزبان و صاحب خانه را نماییم و برای این کار خوب است همه کارهایمان را به آنان امانت دهیم، این امانت گذاری باعث می‌شود که دقت بیشتری داشته باشیم که کارهای بهتری انجام دهیم. برای آگاهی از این زیارت نامه، به مفاتیح الجنان، قسمت زیارت معصومین ـ علیهم السّلام ـ در روزهای مخصوص مراجعه شود.

 


پاورقی:

1. در رابطه با ایام محرم که شیعیان در ماتم سید و سالار شهیدان عزادار هستند، برای هر شیعه لازم است که خود را صاحب عزا بداند و از هر آن چه با سوگوار بودن منافات دارد و جور در نمی‌آید، دوری نماید.
2. مجلسی، محمد تقی، بحار الانوار، ج44، ص287، ح26 و ج10، ص114، ح1.


 
موجب پیدایش خشونت در واقعه عاشورا ................
ساعت ۸:٤٧ ‎ق.ظ روز جمعه ٢٦ آبان ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: آیا نتیجه خشونت نبوی، موجب ،موجب پیدایش خشونت در واقعه عاشورا

آیا نتیجه خشونت نبوی، موجب پیدایش خشونت در واقعه عاشورا از سوی دشمنان پیامبر نبود؟

پاسخ:

بحث مدارا و خشونت سابقه طولانی در تاریخ انسان دارد و اینکه حادثه عاشورا نتیجه خشونت نبوی است یا از آثار حسد و کینه دیرینه بنی امیه نسبت به فرزندان هاشم است، جای تأمل و بحث دارد. به نظر می رسد حادثه عاشورا ریشه در اختلافات دامنه دار بنی امیه با بنی هاشم دارد، به شهادت تاریخ، امیه، فرزند عبدالشمس، برادرزاده هاشم، همواره بر عظمت و بزرگی عموی خود حسد می ورزید، چون هاشم از نظر اصول انسانی و معنوی پیشگام بوده و امیه که توانایی این مهم را نداشت به افتخارهای مادی و دنیوی بسنده نموده و از طرق گوناگون و بذل و بخشش تلاش کرد قلوب مردم را به سوی خود جلب کند، ولی علی رغم کوششها و کارشکنی های زیاد نتوانست روش (هاشم) را تعقیب کند و بدرفتاری های وی روز به روز بر عزت و عظمت هاشم افزود.
آثار حسد در درون (امیه) زبانه می کشید، سرانجام عموی خود را وادار کرد تا پیش بعضی از دانایان عرب (کاهن) برود و هر کدام مورد تصدیق و گواهی او قرار گرفت، زمام امور را بدست گیرد. عظمت (هاشم) مانع از این بود که با برادرزاده خود به نزاع برخیزد، ولی اصرار (امیه) وی را مجبور کرد که با دو شرط به این کار اقدام کند: اول هر کدام از این دو نفر که محکوم شود، صد شتر سیاه چشم در روزهای حج قربانی کند، دوم شخص محکوم باید ده سال از مکه بیرون برود، از حسن اتفاق دانای عرب (کاهن عسفان) تا چشمش به هاشم افتاد، زبان به مدح وی گشود و طبق قرار داد (امیه) مجبور شد، مدت ده سال در شام اقامت گزیند. (1)
آثار این حسد و کینه دیرینه و موروثی حدود 130 سال پس از اسلام نیز ادامه داشت و جنایاتی به بار آورد که در تاریخ بشرّیت بی سابقه است. یکی از آنها حادثه خونین عاشورا است، این داستان علاوه بر اینکه آغاز عداوت دو طایفه را روشن می کند، علل نفوذ امویان را در محیط شام نیز واضح می سازد و معلوم می شود که روابط کهن امویان با اهالی این مرز و بوم ،مقدمات حکومت امویان را در این مناطق فراهم ساخته بود اصولا امویان با اسلام مبارزه جدی داشتند و این هم دو علت داشت یکی رقابت نژادی که در چند نسل متوالی متراکم شده بود، دوم تباین قوانین اسلام با نظام زندگی اجتماعی رؤسای قریش مخصوصا امویها که اسلام بر هم زننده آن زندگانی بود.(2)
اما در خصوص رفتار پیامبر گرامی اسلام -صلی الله علیه وآله- دوست و دشمن بر رفتار ملایم و انسانی ایشان با دشمنان اعتراف دارند. دانشمندانی که در مسأله گسترش سریع اسلام که خود یکی از پدیده های مهم جهانی است، بحث کردند، پس از تاثیر و جاذبه معنوی قرآن، عامل دوم، توسعه معجزه آسای اسلام را، شخصیت، خلق و خوی و طرز رفتار و نوع رهبری و مدیریت پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ می دانند.(3) حتی فتوحاتی که در زمان خلفا انجام شده است، به گونه ای بازتاب رفتار عالی و مدبرانه آن حضرت به شمار می آید.
قرآن کریم نیز روی این عامل تأکید ورزیده است: فبما رحمة من الله لنت لهم و لو کنت فظا غلیظ القلب لانفضوا من حولک.(4) به(برکت) رحمت الهی در برابر آنان (مردم) نرم و (مهربان) شدی، اگر خشن و سنگدل بودی از اطراف تو پراکنده می شدند.»
در جای دیگر دارد: و ما ارسلناک الا رحمة للعالین(5) ما تو را جز برای رحمت جهانیان نفرستادیم.
بهترین دلیل تاریخی بر اینکه پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه وآله ـ جنگ طلب و خشونت خواه نبوده، این است که با کمال بردباری تمامی رنجها، آزار، اذیت کفار، مشرکان مکه و مدینه را تحمل کرد، تا آنجا که از سوی خداوند اذن دفاع نازل شد. اذن للذین یقاتلون بانهم ظلموا ...(6). به کسانی که جنگ بر آنان تحمیل گردیده، اجازه جهاد داده شده است، زیرا مورد ستم قرار گرفته اند». یعنی آنچه به عنوان جهاد علیه کفار اتفاق افتاد، خشونت طلبی نبود، بلکه از باب دفاع و عکس العمل طبیعی درمقابل کفار و مشرکان بود، پیامبر در رفتارهای فردی و اجتماعی خود چنان توفیق داشت که قرآن مجید او را به عنوان اسوه و الگوی حسنه معرفی می نماید.(7)
پیامبر اکرم – صلی الله علیه و آله – در مدت 23 سال تمام توان خود را به کار برد تا در تار و پود جامعه، معنویت یعنی بینش ها و ارزش های الهی را جایگزین سازد، او شالوده کار خویش را بر اعتقادات گذاشت و در پی آن به «انقلاب در ارزشها» پرداخت و انسان ها را با این باور پرورانید و در این باره موفق شد. انسانهایی که جلوه های ایثار و معنویت شدند را تربیت کند و به جامعه تحویل دهد.
اما پس از مدت نه چندان طولانی، ارتجاعی در این حرکت رخ داد، که مایه عبرت گشت. عوامل متعددی در این زمینه دخالت داشت، از جمله نادیده گرفتن وصایای پیامبر اکرم – صلی الله علیه وآله – در مسأله رهبری، کم رنگ شدن معنویت در جامعه آنروز، افول غیرت دینی و نفوذ نا اهلان و نا محرمان،برگشتن تبعیدیان وزخم خوردگان از اسلام به مدینه. همه این عوامل دست به دست هم داد، در نهایت کار جامعه اسلامی به آنجا رسید که فردی، مانند یزید از تبار بنی امیه به قدرت رسید و در یک چنین اوضاع و شرایطی امام حسین – علیه السلام – چاره ای جز فداکاری نداشت، آن هم چنان فداکاری خونین و با عظمتی که موجب بقای اسلام گشت.
«مکتبی که می رفت با کجروی های تفاله جاهلیت و برنامه های حساب شده احیای ملی گرایی با شعار، لا خبر جاء و لا وحی نزل»(8) محو و نابود شود، و از حکومت عدل الهی یک رژیم دیکتاتوری سلطنتی بسازد و اسلام و وحی را به انزوا بکشاند،که ناگهان شخصیت عظیمی که از عصاره وحی الهی تغذیه و در خاندان سید رسل محمد مصطفی و سید اولیاء علی مرتضی تربیت و در دامن صدیقه طاهره بزرگ شده بود قیام کرد و با فداکاری بی نظیر و نهضت الهی خود، واقعه بزرگی را به وجود آورد».(9)
امام حسین ـ علیه السّلام ـ در آن دوران می دید که بنی امیه قصد دارند اسلام را از بین ببرند. لذا قیام می کند. در پستی و رسوایی یزید همین بس که امام حسین ـ علیه السّلام ـ فرمود: «و علی الاسلام السلام، اذ قدبلیت الامة براع مثل یزید»(10) هر گاه امت اسلامی گرفتار فردی مانند یزید شود، فاتحه اسلام را باید خواند» به گفته شهید مطهری اصلاً وجود این شخص، تبلیغ علیه اسلام بود.(11) امام حسین ـ علیه السّلام ـ در این مبارزه به حدی قاطع و مصمم بود که فرمود: من از جدم رسول الله ـ صلی الله علیه و آله ـ شنیدم که فرمود: « الخلافة محرمة علی آل ابی سفیان، خلافت بر فرزندان ابو سفیان حرام است».(12)
حتی در روز عاشورا، نیز بر موضع جدی خود اصرار کرد: «لا و الله لا اعطیکم بیدی اعطاء الذلیل و لا افرّ فرار العبید، به خدا قسم هرگز دستم را،ذلیلانه، بدست شما نخواهم داد، و عرصه کارزار را،همچون بندگان، ترک نخواهم گفت. چرا امام تا این اندازه قاطعیت از خود نشان داد؟ پاسخ روشن است، بقای اسلام بستگی به قیام و فداکاری آن حضرت داشت.
با توجه به آنچه گفته شد،قطعا می توان گفت: حادثه عاشورا نه تنها جنبه شخصی و انتقام گیری ندارد، بلکه مسأله بالاتر از این هاست، مسأله اسلام و ارزش ها است، لذا امام حسین(ع) در تمامی لحظات حساس از شروع نهضت تا روز شهادت، وپس از آن کاروان اهلبیت، بر اهداف والای نهضت تأکید و آن را تبلیغ نمودند.

 


پاورقی:

1. عزالدین ابن اثیر ،تاریخ کامل، ترجمه محمد حسین روحانی، ایرانشهر، انتشارات اساطیر،چاپ دوم، 1374، ج2، ص822-823.
2. روحانی، سید سعید، تاریخ اسلام در آثار شهید مطهری، قم، نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها، 1378، ص35.
3. مطهری، مرتضی، سیره نبوی، تهران، انتشارات صدرا، 1374، ص231 به بعد. ویل دورانت، تاریخ تمدن (عصر ایمان)، ترجمه گروهی، تهران، انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، چاپ دوم، 1379، ص 219 به بعد، بخش اول.
4. آل عمران:159.
5. ‌انبیاء:107.
6. حج:39.
7. ر.ک: خاتمی، سید احمد، عبرتهای عاشورا، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1379، ص 82 – 88.
8. پاره ای است از این بیت شعر عبدالله بن زیعری، لعبت هاشم بالملک فلا، خبر جاء ولا وحی نزل «قبیله بنی هاشم با حکومنت بازی کرد، نه خبری آمد و نه وحی ای نازل گشت» وقتی یزید علیه اللعنة با چوب بر دندان های مطهر امام حسین(ع) می زد، این شعر را زمزمه می کرد. موسوی خمینی، سید روح الله، تبیان، دفتر سوم، (قیام عاشورا در کلام و پیام امام خمینی) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، 1373، ص 30.
9. همان.
10. مطهری، مرتضی، حماسه حسینی، تهران، انتشارات صدرا، 1364، ج 2، ص 22.
11. همان.
12. سید بن طاووس، لهوف، ترجمه سید محمد صحفی، قم، انتشارات اهل بیت، 1361، ص 14.


 
آیا «کل یوم عاشورا و...» حدیث است؟ و قائل آن کیست؟..............
ساعت ۸:٤٧ ‎ق.ظ روز جمعه ٢٦ آبان ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: آیا «کل یوم عاشورا و» حدیث است؟ و قائل

الف ) آیا «کل یوم عاشورا و...» حدیث است؟ و قائل آن کیست؟ ب) «آیا می‌شود گفت هر روزی که یک شهید در جنگ تحمیلی به درجة رفیع شهادت نائل می‌شد آن روز عاشورای آن شهید است و آن مکان کربلای او»؟!

پاسخ:

از آن‌جا که این کلام «کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا» دارای معنایی والا و عالی می‌باشد، برخی پنداشته‌اند این عبارت حدیث می‌باشد. ولی تتبّع دقیق اهل حدیث این مطلب را روشن ساخته که این کلام حدیث نیست. هم چنین بارها و بارها پژوهشگرانی با ابزار پیشرفته کامپیوتری و نرم افزاری جستجو کرده و در هیچ یک از منابع اصلی روایی آن‌را نیافته‌اند و حدیث نبودن آن تقریباً قطعی و مسجل شده است واما این‌که گوینده آن کیست، ظاهراً این کلام با اندکی تفاوت اولین بار در شعر یکی از شاعران ارادتمند به ابا عبدالله الحسین ـ علیه السّلام ـ به نام «عبدالحسین اعصم» که «سید جواد شبّر» در کتاب «ادب الطف» (شعراء الحسین) نام ایشان را ذکر کرده. می‌باشد. البتّه در این کتاب این قصیده از ایشان آورده نشده امّا مرحوم سید محسن امین در کتاب «الدر النفید» در قصیدة رائیه این شعر را در ضمن قصیده‌ای طولانی بدین صورت آورده است:
«کان کل مکان کربلا لدنی عینی زمان یوم عاشورا»
این کلام درخشان، برای شیعه پیامی بزرگ دارد که باید در هر جا و هر مکان و زمان از کربلا و عاشورا الگو بگیرد، همه جا و همیشه الگوی او کربلا و عاشورا باشد. «امام خمینی قدس سره» نیز این مطلب را چنین بیان می‌فرمایند: «این کلمه کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا، یک کلمة بزرگی است که اشتباهی از او می‌فهمند. آن‌ها خیال می‌کنند که یعنی هر روز باید گریه کرد لکن این محتوایش غیر از این است. کربلا چه کرد و ارض کربلا در روز عاشورا چه نقشی را بازی کرد عده ای معدود آمدند کربلا و ایستادند و در مقابل ظلم یزید و در مقابل دولت جبّآر در مقابل امپراطور زمان ایستادند و فداکاری کردند و کشته شدند ولکن ظلم را قبول نکردند و شکست دادند یزید را، همه جا باید این‌طور باشد و همه روز هم باید این‌طور باشد همه روز باید ملت ما این معنا را دانسته باشد که امروز عاشورا است و ما باید مقابل ظلم بایستیم و همین جا هم کربلاست و باید نقش کربلا را ما پیاده کنیم انحصار به یک زمین ندارد منحصر به یک افراد خاص نمی‌شود قضیه کربلا منحصر به یک جمعیت هفتاد و چند نفری و یک زمین کربلا نبود. همه زمین‌ها باید این نقش را ایفا کنند و همه روزها.»(1)
و امّا راجع به قسمت پایانی سوال شما باید گفت: عاشورا به معنای تمام آن، همان یک روز خاص و جاودان می‌باشد و هم‌چنان‌که در روایات داریم «لایوم کیوم الحسین» یا «لا یوم کیومک یا اباعبدالله» هیچ روزی مانند عاشورا نمی‌باشد و نیز روشن است که کربلا بر مکان معین دلالت دارد. تنها می‌توان گفت ما هر روز در جنگ تحمیلی الهام از عاشورا گرفته‌ایم و چون هدف ما هم مانند امام حسین ـ علیه السّلام ـ و یارانش قیام برای حق بود امیدواریم که شهدای ما نیز با شهدای کربلا محشور گردند. اَلله عالم.

 


پاورقی:

1. موسوی خمینی، روح الله، صحیفة نور، ج9، ص202.


 
آیا درست است که در روز عاشورا آسمان کربلا سرخ رنگ .......
ساعت ۸:٤٧ ‎ق.ظ روز جمعه ٢٦ آبان ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: آیا درست است که در روز عاشورا آسمان کربلا سرخ رنگ ،چاه‌های کربلا خون

آیا درست است که در روز عاشورا آسمان کربلا سرخ رنگ شده و از چاه‌های کربلا خون بیرون آمده؟

پاسخ:

براساس آنچه در روایات معتبر از معصومین روایت شده«لولا الحجة لساخت الارض علی اهلها»(1)وجود امام در روی زمین مایه ی آرامش تمام موجودات است. و بر اساس همین روایات اگر حجت الهی و خلیفه الهی بر روی زمین نباشد زمین اهلش را فرو می‌بلعد و دریاها طغیان می‌کنند و امنیت تکوینی هستی و توازن و تعادل به هم می‌خورد. قرآن به صراحت می‌فرماید: فَمَا بَکتْ عَلَیْهِمُ السَّمَاء وَالْأَرْضُ وَمَا کانُوا مُنظَرِینَ (2). آنهایی که در برابر فرامین الهی گردن ننهادند و طغیان نمودند طومارشان پیچیده شد و از آنچه داشتند محروم شدند و میراث آنها به دیگران رسید و دست خالی دنیا را ترک کردند و آسمان و زمین نیز برای آنها نگریست و به آنها مهلت بقا در دنیا داده نشد. از این آیه ی کریمه استنباط می‌شود که آسمان و زمین در ماتم بندگان مؤمن و اولیاء‌ خویش که در رأس آنها انبیاء هستند گریه می‌کنند . از دیدگاه قرآن تمام موجودات اعم از جمادات و حیوانات دارای شعور هستند.(3) شعور آنها فوق درک انسانهای عادی است.
در منابع معتبر حدیثی و تاریخی درباره ی شهادت امام حسین ـ علیه السلام ـ گزارش شده است که پس از شهادت آن حضرت آسمان‌ها و زمین گریست و تمام موجودات گریستند و در کربلا از سنگها ناله بر خاست و خون چکید.(4)
مرحوم مجلسی از امام رضا ـ علیه السلام ـ نقل می‌کند که هفت آسمان و زمین بر آن حضرت گریست.(5)و جن و ملک در فراقش ناله سر دادند.(6)
امیرمؤمنان ـ علیه السلام ـ می‌فرماید: حیوانات وحشی، ماهیان دریا، پرندگان آسمان و خورشید و ماه و ستارگان، زمین و آسمان ومؤمنین از جن و انسانها و تمام ملائکه الهی ... در رثای حسین گریه می‌کنند.(7)
بنابراین در فقدان حجت الهی آسمان و زمین عزادار می‌شود در کامل الزیارات آمده است که در فقدان و کشته شدن تمام اولیاء الهی چنین تب و تابی بر آسمان و زمین مستولی می‌شود.(8)
براساس روایات معتبر در سال 61 هجری ظهر عاشورا آسمان و زمین سرخ شد و چهل روز از گریه آسمان و زمین آرامش نبود.(9)
پس از شهادت امام حسین ـ علیه السلام ـ امام زین العابدین ـ علیه السلام ـ که از نزدیک شاهد این جنایات بنی امیه بود، بسیار گریست و خاندان نبوت عزادار بودند بر اساس وابستگی کامل موجودات به حجت الهی گریه و ناله آنها طبیعی است.
بنابراین سرخ شدن آسمان که همان گریه آن است صحت دارد ولی خون شدن چاهها در هیچ منبعی ذکر نشده است.

 


پاورقی:

1. صدوق، اکمال‌الدین، تصحیح غفاری، قم، مدرسین، 1416، چاپ سوم، ج1، ص10 ـ 5.
2. دخان:29.
3. سبح لله ما فی السموات و ما فی الارض.
4. مجلسی، بحارالانوار، تهران، اسلامیه، 69، چاپ دوم، ج 45، ص 201.
5. همان، ص 201.
6. همان، ص 220.
7. همان، ص 202.
8. ابن قولویه، کامل الزیارات، ص 75.
9. همان، ص 211، حدیث، 22، و 18 و 38 ـ 45.


 
معنی دقیق عاشورا، تاسوعا را با بیان دلیل
ساعت ۸:٤٧ ‎ق.ظ روز جمعه ٢٦ آبان ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: معنی دقیق عاشورا، تاسوعا را با بیان دلیل

پاسخ:

کتاب العین از خلیل بن احمد می‌گوید «عاشورا الیوم العاشر من المحرم. و یقال بل التاسع. کان المسلمون یصومونه قبل فرض شهر رمضان».(1) یعنی عاشورا روز دهم از ماه محرم است و بعضی قائل هستند که روز نهم محرم می‌باشد و قبل از اینکه روزه ماه رمضان واجب شود مسلمانان آن روز را روزه می‌گرفتند.
ابن دریددر جمهرةاللغهمی‌نویسد:‌عاشورا روزی است که در زمان اسلام نام‌گذاری شده و در جاهلیت روزی به این نام نبوده است.(2)
خلاصه از تتبع در بیش از بیست کتاب معتبر لغت نتایجی حاصل گردید که به طور خلاصه بیان می‌گردد:
1 . در عربی واژه‌ای که بر وزن «عاشورا» باشد بسیار کم است.(3)
2 . این واژه به چهار وزن دیگر هم استعمال شده است:‌ عاشورا، عاشوری، عشوراء، معشوری.
3 . بعضی گفته‌اند که این کلمه معرفه است و الف و لام بر سر آن در نمی‌آید و صفت یوم قرار نمی‌گیرد بلکه یوم به آن اضافه می‌شود.(4)
4 . صاحب جمهرة اللغه و صاحب النهایه و صاحب مجمع البحرین گفته‌اند: «این واژه اسمی اسلامی است و قبل از اسلام نبوده است». اما ظاهراً این مطلب درست نیست زیرا در نقلهای متعدد از عاشوراء قبل از اسلام سخن رفته است که به بعضی آنها اشاره خواهیم کرد.(5)
5 . با اینکه در تاریخ حادثه کربلا و مطالب مربوط به آن هر جا واژه عاشوراء به کار برده شده و می‌شود مقصود دهم محرم است اما در موارد دیگر احتمال داده شده که مقصود از عاشوراء نهم محرم باشد و با تاسوعاء فرقی نداشته باشد.
اما ظاهراًُ این احتمال ناشی از استفاده نادرست از برخی روایات باشد زیرا معنی روایت «لاصومن التاسع» یعنی افزودن روزه روز نهم به دهم است، نه اینکه مقصود از نهم ماه، عاشورا باشد. علاوه بر این مفهوم ماده «ع ش ر» بر این مطلب گواهی می‌دهد.(6)
6 . جوهری در صحاح‌اللغه گوید: «التاسوعاء قبل یوم العاشوراء و اظنه مولداً» یعنی تاسوعا قبل از عاشورا است و گمان می‌کنم تاسوعا عربی اصیل نباشد.(7)
7 . در میان روایاتی که از رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله ـ و امیرالمؤمنین و امام مجتبی ـ علیهماالسلام ـ درباره ی اخبار از شهادت امام حسین ـ علیه السلام ـ در عراق و کربلا نقل شده روایتی که لفظ «عاشورا» در آن باشد یعنی خبر داده باشند که شهادت امام حسین ـ علیه السلام ـ روز عاشورا واقع می‌شود دیده نشده بلکه فقط خبر از اصل شهادت و مکان شهادت داده‌اند نه زمان آن.
فقط از میثم تمارمطلبی نقل شده که در آن خبر از شهادت امام حسین ـ علیه السلام ـ در دهم محرم داده است.(8) بسیار موجب شگفتی است که در غالب کتابهای اهل تسنن اعم از لغت و حدیث و غیره هنگامی که واژه عاشوراءو معنی و مقصود از آن را بیان کردند اشاره‌ای به وقوع حادثه شهادت امام حسین ـ علیه السلام ـ در این روز نکرده‌اند که این نهایت کم‌لطفی ودر راستای کتمان حقایق می‌باشد.
واژه »عاشورا»‌بعد از شهادت حضرت امام حسین ـ علیه السلام ـ با همین واژه قبل از حادثه کربلا در مکتب تشیع و نیز نزد آگاهان از اهل تسنن تفاوت چشمگیری دارد.زیرا قبل از شهادت امام حسین ـ علیه السلام ـ مقصود از عاشورا دهم محرم‌الحرام بود، اما پس از واقعه کربلا‌ )عاشورا( به عنوان یک شعار بسیار پرمحتوا و یک تابلوی گویا از حقایق تاریخی اسلام و یک مفهوم سازنده و آموزنده و آگاهی‌دهنده است.
در علت نام‌گذاری این روز به این نام هم گفته‌اند: چون که ده نفر از پیامبران با ده کرامت در این روز مورد تکریم الهی قرار گرفتند به این روز عاشورا می‌گفتند.(9) در فرهنگ شیعی به خاطر واقعه شهادت امام حسین ـ علیه السلام ـ این روز عظیم ترین روز سوگواری و ماتم به حساب می‌آید.(10)

 


پاورقی:

1. خلیل بن احمد، العین، انتشارات هجرت، ج 1، ص 249.
2. همان.
3. همان.
4. احمد بن فارس، مقائیس، چاپ مصر، ج 3، ص 400.
5. ابن اثیر، النهایه، ج 1، ص 190، ج 3، ص 24.
6. فیومی،مصباح المنیر، ص 104.
7. جوهری، صحاح‌اللغة، ج 2، ص 89.
8. شفاء الصدور، چاپ سنگی، ص 259، به نقل از علل الشرایع صدوق.
9. شریف قریشی، باقر، حیاة الامام الحسین، انتشارات مدرسة الایروانی، ج 3، ص 179.
10. محدثی، جواد، فرهنگ عاشورا، نشر معروف، ص 276.


 
چرا اهل تسنن روز عاشورا را روزه می گیرند؟
ساعت ۸:٤٧ ‎ق.ظ روز جمعه ٢٦ آبان ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: چرا اهل تسنن روز عاشورا را روزه می گیرند؟

چرا اهل تسنن روز عاشورا را روزه می گیرند؟ آیا از مدارک اهل تسنن چنین چیزی استفاده می شود؟

پاسخ:

اهل لغت در تعریف عاشورا گفته اند: عاشورا روز دهم محرم است بلکه روز نهم نیز گفته شده است.(1) به تعبیر دیگر: عاشورا و عشوراء با همزه روز دهم محرم است، بنا به قولی نهم محرم است.(2)
اما مشهور نزد شیعه این است که عاشورا روز دهم محرم است، چنان چه علامه حلی در منتهی المطلب ج 2 ص 611 و محقق قمی در غنایم الایام ج 6 ص 78 و علامه مجلسی در مرآت العقول ج 16 ص 362 به این مطلب تصریح کرده اند، و اکثر اهل سنت نیز همانند شیعه همین روز را عاشورا می دانند، ابن حجر عسقلانی می گوید: اهل شرع در تعیین روز عاشورا اختلاف کرده اند ولی اکثرا قائلند که روز دهم محرم، روز عاشورا است.(3) شوکانی از نووی نقل می کند که جماهیر سلف و خلف عقیده دارند که عاشورا روز دهم محرم است.(4)
به هر صورت قبل از نزول روزه ماه رمضان و تشریع آن، روزه گرفتن در روز عاشورا متداول بوده است به همین دلیل علمای شیعه مانند محقق نجفی در جواهر الکلام ج 17 ص 107 و محقق قمی در غنایم الایام ج 6 ص 78 قائل به وجوب شده اند، سید طباطبایی در مدارک ج 6، ص 264، نیز تمایل به وجوب نشان داده است، اما محقق سبزواری در ذخیره و علامه در تذکره و منتهی به نقل خلاف بسنده کرده اند.
فقهاء اهل سنت مانند ابو حنیفه روزه عاشورا را واجب دانسته است، شافعی در یک قولش آن را واجب و در قول دیگرش آن را مستحب دانسته و می گوید بعد از نزول روزه رمضان، استحباب پیدا کرده است(5) صنعانی می گوید: روزه روز عاشورا که نزد جمهور روز دهم محرم است، قبل از وجوب روزه رمضان واجب بوده و بعد از تشریع روزه رمضان مستحب گردید.(6)
اهل سنت در مورد روز عاشورا دو باور و دیدگاه مختلف دارند:
1. یک دسته کسانی هستند که روز عاشورا را روز عید و زینت و سرور و شادمانی می دانند، و به قصد تبرک و شکرانه کشتن امام حسین ـ علیه السلام ـ نور چشم رسول خدا و سید جوانان اهل بهشت آن روز را روزه می گیرند. روایت عمرو بن ابی یوسف می گوید: من شنیدم که معاویه روی منبر گفت روز عاشورا روز عید است، هر کس دوست دارد روزه بگیرد و هر کس نمی خواهد روزه بگیرد حرجی بر او نیست.(7) (با توجه به این که معاویه بن ابی سفیان قبل از حادثه کربلا فوت نموده پس مراد از معاویه بای غیر از او باشد )
شریف رضی در این رابطه می گوید: مأتم فی العراق تعد ها امویه بالشام اعیاد ها(8) عزا و ماتمی که در عراق (بخاطر شهادت امام حسین ـ علیه السلام ـ در روز عاشورا) بر پا می شود امویان شام آن را عید خود می شمارند.
مقریزی می گوید: در دوران حکومت فاطمیون در مصر، در روز عاشورا به خاطر شهادت حسین ـ علیه السلام ـ ماتم و سوگواری بر پا می شد، ولی هنگامی که بنی ایوب به حکومت رسیدند، آن ها در روز عاشورا با ریخت و پاش کردن غذا سرور و شادمانی بر پا می کردند، هم چنین به حمام رفته و تنظیف نموده و به چشم سرمه می کشیدند آنان این اعمال را در پیروی از روش و عادت اهل شام که حجاج بن یوسف ثقفی در زمان عبد الملک بن مروان، در مخالفت با شـیـعیان علی بن ابی طالب ـ علیه السلام ـ که روز عاشورا را روز اندوه و ماتم می دانند پیریزی کرده بود، انـجـام مـی دادنند(9). سقاف می گوید: این اخبار زیاد و کثیر العدد را برای دفن قضیه کربلا آوردند، لیکن قضیه کربلا به عظمت خود باقی ماند و آن ها بیچاره و فشل شدند.(10)
بنابر این عید گرفتن، سرمه کشیدن، زینت کردن و برگزاری مراسم شادمانی و سرور، ازبدعت های پلید شجره خبثیه اموی بوده است، حجاج که از عدم حضورش در کربلا و سهیم نبودنش در ریختن خون سید جوانان اهل بهشت تأسف می خورد(11) در احیای سنت سیئه اموی، جدیت و تلاش فراوان نشان داد و خوش خدمتی خود را به ارباب و دشمنی شدید و بی حسابش نسبت به خاندان رسول خدا، به اثبات رساند.
روایت جعفر بن عیسی به خوبی بر صحت مطالب فوق اشاره دارد، وی می گوید: از امام رضا ـ علیه السلام ـ از روزه روز عاشورا و آن چه مردم درباره آن می گفتند سئوال کردم، حضرت فرمود: ازروزه ابن مرجانه از من سئوال می کنی؟ روز عاشورا را آل زیاد به شکرانه کشتن امام حسین ـ علیه السلام ـ روزه می گیرند، آن روز برای خاندان محمد ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ و اهل اسلام شوم و نامیمون است، در روز شوم برای اهل اسلام روزه جایز و مبارک نیست، روز دوشنبه روز نحسی است که خداوند جان رسولش را در آن روز گرفت، ولی دشمنان ما به روز دوشنبه و عاشورا تبرک می جویند. روی این اساس وقتی زراره از امام صادق ـ علیه السلام ـ از روزه عاشورا سئوال کرد حضرت فرمود: هر کس ان روز را روزه بگیرد، نصیب و بهره او از روزه آن روز، نصیب و بهره ابن مرجانه و آل زیاد خواهد بود، گفتم نصیب آن ها از این روز چیست. فرمود: نصیب آن ها آتش است.(12)
2. دسته دیگر که اکثریت اهل سنت را تشکیل می دهند، روز عاشورا را بخاطر فضیلت ماه محرم بخصوص نهم و دهم آن، و ثواب زیادی که برای روزه آن روز، در روایاتی منسوب به رسول خدا در مجامع روائی آن ها، بیان شده است، روزه می گیرند، سخن جزیری که می گوید: از جمله روزه های مستحب روزه ماه محرم است که افضل روز های آن،روز نهم و دهم آن است و حنفی ها و حنبلی ها و مالکی ها و شافعی ها روزه آن را مستحب می دانند.(13)
برای این که مطلب بهتر روشن شود به فتاوای فقهای آن ها اشاره می شود. علی بن سلیمان مرداوی حنبلی روزه روز عاشورا را دومین مستحب از روزه های مستحبی شمرده می گوید: روزه عاشورا کفاره سنه و سال است(14) محی الدین بن شرف نووی شافعی نیز روزه روز عاشورا را دومین مستحب از روزه های مستحبی شمرده می گوید: مستحب است که روز عاشورا را به دلیل روایت ابی قتاده (روزه عاشورا کفاره سال است) روزه گرفت(15) محمد بن احمد بن رشد مالکی: روزه عاشورا را در ردیف روزه های مستحبی ذکر کرده می گوید: از روز های متفق علیه روزه روز عاشورا است، زیرا ثابت شده است که رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ خودش این روز را روزه گرفته و به روزه گرفتن آن امر نموده است، چون در مورد روزه عاشورا فرموده است: هر کس روز عاشورا را از صبح روزه گرفته است روزه خود را تمام کند، هر کس از صبح روزه نبوده است باید بقیه روز را روزه بگیرد.(16)
نتیجه پاسخ: عده کمی که دشمنی عمیق و شدیدی با اهل بیت رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ دارند و خودشان را اهل سنت معرفی می کنند هر چند اهل سنت از آن ها بیزارند، روز عاشورا را به شکرانه کشتن امام حسین ـ علیه السلام ـ نور چشم پیامبر و سید جوانان اهل بهشت، روزه می گیرند، اما اکثر اهل سنت روز عاشورا را به خاطر این که روزه آن ثواب و آثار زیادی دارد و پیامبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ به روزه گرفتن آن امر نموده است، روزه می گیرندو ربطی به مسئله عاشورا ندارد.

 


پاورقی:

1. فراهیدی خلیل بن احمد، العین، ج1، ص 249، موسسه دار الهجره، 1409.
2. ابن منظور محمد بن مکرم، لسان العرب، ج ص 218.
3. طبسی، نجم الدین، صوم عاشوراء بین السنه النبویه و البدعه الامویه، ص 16، منشورات عهد، به نقل از فتح الباری، ج 4، ص 288.
4. الشوکانی، محمد بن علی، نیل الاوطار، ج 4، ص 331، دار الجبل بیروت.
5. همان، ص 326.
6. صنعانی محمد بن اسماعیل، سبل السلام، ج 2، ص 166، شرکه مکتبه المصطفی البابی المجلسی و اولاده بمصر 1379.
7. صنعانی، عبد الرزاق، مصنف عبدالرزاق، ج 4، ص 29، ح 7850، منشورات المجلس العلمی.
8. طبسی نجم الدین، صوم عاشورا بین السنه الامویه و البدعه الامویه، ص 139، منشورات عهد.
9. طبسی، نجم الدین، صوم یوم عاشورا، بین السنه النبویه و البدعه الامویه، ص 137، منشورات عهد به نقل از سیر اعلام النبلاء ج 4، ص 343.
10. نجم الدین طبسی، صوم عاشورا بین السنه النبویه و البدعه الامویه، ص 139، منشورات عهد.
11. شیخ طوسی محمد بن حسن، استبصار، ج2، ص 135، دار الکتب الاسلامیه، تهران.
12. شیخ طوسی، محمد بن حسن، استبصار، ج 2، ص 135، دار الکتب الاسلامیه، تهران.
13. جزیری عبد الرحمن، الفقه علی المذاهب الاربعه، ج 1، ص 721، دار الثقلین، بیروت 1419.
14. مرداوی علی بن سلیمان، الانصاف، ج 3، ص 344، دار احیاء التراث العربی، بیروت.
15. نووی، محی الدین، المجموع، ج 6، ص 406، دار الفکر للطباعه و النسر و التوزیع بیروت 1417.
16. ابن رشد، محمد بن احمد، بدایه المجتهد و نهایه المقتصد، ج1، ص 308، دار المعرفه، بیروت، 1401 هـ .


 
روزه در روز عاشورا و تاسوعا در بین مذاهب اسلامی؟
ساعت ۸:٤٧ ‎ق.ظ روز جمعه ٢٦ آبان ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: روزه در روز عاشورا و تاسوعا در بین مذاهب اسلامی؟

پاسخ:

روزة روز عاشورا قبل از واجب شدن روزة ماه مبارک رمضان، واجب بوده است.(1) در بین فرق و مذاهب اسلامی از این جهت اختلافی نیست، تنها شافعی ها اعتقاد دارند که روزه روز عاشورا قبل از روزه ماه رمضان واجب نبوده است.(2)
علمای شیعه نیز قبل از ماه مبارک رمضان، روزة عاشورا را واجب دانسته، ولی در نحوة وجوب آن اختلاف دارند، عده ای اعتقاد به وجوب تطوّعی دارند. به این معنا که فقط روزة روز عاشورا واجب نبوده بلکه در هر ماه دو سه روز روزه واجب بوده است، و عده ای هم اعتقاد به وجوب عینی آن داشته و می گویند روزة روز عاشورا اختیاری بین فدیه و روزه بوده، و روزه افضل بوده است.(3)
پس علماء بر واجب بودن روزة عاشورا قبل از واجب شدن روزة ماه مبارک رمضان اجماع دارند. امّا بعد از واجب شدن روزة ماه رمضان،‌روزة عاشورا حکم استحباب را گرفته است. چون عاشورا یکی از روزهای مهم در طول تاریخ بوده است. عرب این روز را روز جشن ملی دانسته و در آن، به جشن می پرداختند،(4)و قبل از آن هم اتّفاقات مهمّی در این روز افتاده است. تولد حضرت عیسی و ابراهیم ـ علیه السلام ـ در این روز بوده و شکافته شدن دریا در مقابل حضرت موسی و هلاکت فرعون،‌قبولی توبه حضرت آدم و به کوه جودی نشستن کشتی حضرت نوح،در این روز بوده است. از این رو، روزة این روز مستحبّ بوده و در روایات آمده است که پیامبر در این روز روزه می گرفته و به دیگران هم سفارش می کرده است علی ـ علیه السلام ـ روزة این روز را موجب آمرزش گناهان سال می دانستند.(5)روز تاسوعا را هم روزه به خاطر اینکه متصل به عاشورا بوده روزه می گرفتند. ثانیاً به خاطر اینکه یهود روزه را فقط در روز دهم یعنی عاشورا تعیین کرده بودند، به جهت مخالفت و عدم مشابهت به آنها، مسلمانان تاسوعا را هم روزه گرفته و از طرفی به جهت احتیاط در رویت هلال و جهات دیگر، تاسوعا هم روزه گرفته می شد.(6)
این وضع ادامه داشت و مسلمین روز تاسوعا و عاشورا را روزه می گرفتند تا اینکه واقعه غم بار و مصیبت بار عاشورا و حادثه جانسوز شهادت مظلومانه امام حسین ـ علیه السلام ـ در روز عاشورا اتفاق افتاد.
بنی امیه به جهت پیروزی ظاهری بر امام ـ علیه السلام ـ این روز را، روز مبارکی دانسته و در آن روز به جشن پرداخته و آذوقه سال را به خانه آورده و این روز را روزه گرفته(7) و جشن و سرور را هر سال تکرار می کردند.
از این رو ائمه ـ علیهم السلام ـ و به طبع آنها فقهاء دوراندیش، از روزه این روز نهی کرده و روزه این روز مکروه شد. امام صادق ـ علیه السلام ـ در این خصوص می فرمایند:
«روز عاشورا و تاسوعا را روزه نگیرید، چون این روز مصیبت اسلام و اهل بیت ـ علیهم السلام ـ است. و اگر کسی در این روز، روزه بگیرد، با آل زیاد محشور می شود. و اگر کسی آذوقه به خانه ببرد، برکت از مال او و اهل بیت او برداشته شده شیطان در آن شریک می شود...»(8)
از امام رضا ـ علیه السلام ـ نیز حدیثی درین مورد نقل شده که مضمونش چنین است:
«این روز، روزی است که بنی امیه در آن روز، روزه می گیرند و در این روز اسلام و مسلمین عزادار شدند، پس در این روز، روزه نگیرید. هر کس در این روز، روزه بگیرد، همچون آل امیه، آتش جهنم نصیبش خواهد شد.»(9).
بنابراین قبل از واقعه عاشورا، اختلاف بین فرق و مذاهب اسلامی در روزة روز عاشورا نبوده است. و بعد از واقعه عاشورا هم تنها اختلاف با بنی امیه می باشد. که آنها هم به علت دشمنی با اسلام و اهل بیت، آن را شعار خود قرار داده اند و آتش ابدی، را به جان خریده اند.(10)
روزة روز تاسوعا هم بجهت روز عاشورا مطرح می باشد. و تنها در یک حدیث از امام صادق ـ علیه السلام ـ از روزة روز تاسوعا هم نهی شده است.(11) که متن حدیث در بالا ذکر شد.

 


پاورقی:

1. صفاتی، زهره، زیارت در پرتو ولایت، آیات بیّنات، دوّم، 1383ش، ص156.
2. نووی، محیی الدین، المجموع، بیروت، دارالفکر، بی تا، ج6، ص212.
3. حلّی، منتهی المطلب فی تحقیق المذهب، چاپ قدیم، ج2، ص556.
4. حسینی اصفهانی، عاشورا چه روز است، شرکت سهامی طبع کتاب، اوّل، 1348ش، ص208.
5. خوانساری، حسین، مشارق الشموس فی شرح الدروس، بیروت، مؤسسة ال البیت الاحیاء التراث. بی تا، ج2، ص457.
6. المجموع، ج6، ص216.
7. زیارت در پرتو ولایت، ص152ـ زیارت عاشورا،‌ یوم تبرکت به بنوامیه.
8. مشارق الشموس، ج2، ص458.
9. سبزواری، محمد باقر، ذخیرة العباد، بیروت، مؤسسة ال البیت، بی تا، ج3، ص520.
10. زیارت در پرتو ولایت، ص60.
11. حرّ عاملی، وسائل شیعه، بیروت، دارالاحیاء التراث العربی، اوّل، بی تا، ج7، ص34، باب21.


 
جادو و شب بخت دختران و پسران ..............اره یا نه ؟
ساعت ۸:٤٧ ‎ق.ظ روز جمعه ٢٦ آبان ۱۳٩۱   کلمات کلیدی:

پرسش:

1 . آیا در قرآن کریم و روایات نبوی و امامان ـ علیهم السّلام ـ و احکام اسلامی چیزی به نام جادو وجود دارد؟ 2 . شب بخت دختران و پسران و از این قبیل مسایل چه؟ 3 . در صورت وجود چنین مسایلی، راه پرهیز از جادو چیست و با کسانی که اهل این کارها هستند، چگونه باید برخورد نمود؟

پاسخ:

در واقع سؤال از سه بخش تشکیل شده است و برای روشن شدن بحث، به صورت جدا بدان پرداخته می‌شود.

1 . جادو در قرآن کریم، روایات و احکام اسلامی:جادو در لغت به معنای افسون کننده، افسونگر، سحر، ساحری، دل ‌فریب محیل، مکّار، شعبده و تردستی نیز‌ آمده است.(1)
در تعریف سحر نیز گفته‌اند: سحر نوعی اعمال خارق العاده است که آثاری از خود در وجود انسان‌ها به جا می‌گذارد و گاهی یک نوع چشم‌بندی و تردستی است و گاه تنها جنبة روانی و خیالی دارد.(2)
اما بیان حکم شرعی: 1 . اما کتب عهدین: سحر و جادوگری از نظر کتب عهد قدیم (تورات و کتب ملحق به‌ آن) نیز ناروا و ناپسند است، زیرا در تورات آمده است: به صاحبان جن توجه نکنید و جادوگران را مورد توجه قرار ندهید. تا (مبادا) از آنها پاک شوید و خداوند خدای شما است.
در جای دیگر آمده: و کسی که به صاحبان جن و جادوگران توجه می‌نماید تا آن که از راه زنا پیروی ایشان نماید، روی عتاب خود را به سوی او گردانیده او را از میان قومش منقطع خواهم ساخت.(3)
قاموس کتاب مقدس، در این رابطه می‌نویسد: سحر و جادو در شریعت موسوی راه نداشت، بلکه در شریعت، اشخاصی را که سحر مشورت‌طلبی می‌نمودند، به شدیدترین قصاص‌ها ممانعت می‌نمود. ولی با وجود این، این ماده فاسده در میان قوم یهود داخل گردید و این قوم به آن معتقد شدند و در وقت حاجت بدان پناه می‌برند.(4)
2. قرآن شریف: قرآن کریم به شدت این عمل را مورد نکوهش و سرزنش قرار داده است و آنها را سوداگرانی می‌داند که خود را به بدترین بها یا مفت فروخته‌اند.(5)
در سوره بقره آمده است:
وَ اتّبِعوُا ما تَتلوُا الشّیاطینَ مُلکِ سُلیمانَ و ما کَفَرَ سُلیمانُ و لکنّ الشَّیاطینَ کَفروا یُعَلِّموُنَ الناسَ السّحرَ (6) « و آنچه که شیاطین در روزگار فرمانروایی سلیمان می‌خواندند، پیروی کردند. و سلیمان (به سحر نپرداخت) و کفر نورزید، ولی شیاطین کفر ورزیدند، آنان به مردم سحر می‌آموختند...»
در عصر موسی ـ علیه السّلام ـ به شدت با سحر و جادو مبارزه شده است و قرآن کریم نیز آن را نقل کرده است، در این راستا آمده: وقتی (ساحران معجزة موسی را دیدند که چگونه همة اژدهای بافته‌هایشان را بلعید، تمام) ساحران به سجده افتادند و گفتند: ما به پروردگار هارون و موسی ایمان آوردیم.(7)
وقتی ساحران فهمیدند کار موسی ـ علیه السّلام ـ سحر و جادو نیست، بی‌اختیار به سجده افتادند، در حالی که صبح از کافران به شمار می‌آمدند، غروب به جمع شهداء راه خدا پیوستند.(8)
در جای جای قرآن کریم سخن از سحر و ساحری به میان آمده و با این پدیده پلید و منفی، به شدت مبارزه شده است. تنها یادگرفتن سحر و جادو را برای کسانی که در صدد ابطال سحر ساحران برآیند بدون اشکال می‌داند، بلکه گاهی به عنوان واجب کفایی، می‌بایست عدّه‌ای سحر را بیاموزند تا اگر دروغ‌گویان خواستند از این طریق مردم را اغفال یا گمراه نمایند، سحر و جادوی آنها را ابطال کنند و دروغ و مدعای آنها را فاش نمایند، و این خود مبارزه جدی و همه جانبه با سحر و ساحران است.(9)
3 . روایات: از منظر روایات نیز، سحر و جادوگری به شدت سرکوب شد. امام علی ـ علیه السّلام ـ می‌فرماید:
«مَنْ تَعلّم شَیْئاً مِن السِحر قَلیلاً او کثیراً فقد کفر و کان آخر عهده بربّه...»(10) کسی که سحر بیاموزد، کم یا زیاد کافر شده است، و رابطه او با خدا به کلی قطع می‌شود. در حدیث دیگر آمده است که امام صادق ـ علیه السّلام ـ فرموده‌: «السّاحرُ ملعوُنٌ.... وَ السّاحِرُ کالکافر، وَ الکافر فی النار».(11) ساحر ملعون است و ساحر همانند کافر است و کافر در آتش است (پس ساحر هم در آتش است).
در این راستا، روایات بسیار نقل شده است، ولی بیان آنها در این مختصر مقدور نیست.
4 . اما فقها: فقها نیز به اتفاق سحر و ساحری را حرام می‌دانند و یادگرفتن آن را حرام می‌دانند.(12) مگر برای خنثی کردن آن و مبارزه کردن با ساحران که استثناء شده است.

2 . اما شب بخت دختران و پسران:ازدواج از منظر اسلام، یک امر پسندیده و با برکت است. روایات زیادی در این مورد تشویق به ازدواج می‌کنند. گاهی هم ممکن است به علت نیاز افراد و موقعیت افراد خاص، ازدواج واجب شود. آن چه در این مورد مهم است، توجه به شرایط ازدواج است. از آنجایی که امر ازدواج بسیار مهم است، و زن و مرد در دامن یکدیگر به معراج می‌رسند، لذا باید از نظر بزرگان، کارشناسان و افراد خبره استفاده کرد. از نظر اهل فنّ استفاده نمود و با آنها مشورت نمود. مطالعه و تحقیق در این راستا خیلی به انسان کمک می‌کند و راه حلّ‌های خوبی به انسان نشان می‌دهد. در مورد شب بخت و شب عروسی هم یکسری اعمال مستحب و پسندیده وجود دارد که فراگرفتن آنها آسان است و می‌توانید آن را از کتابهای دینی و یا کتاب بسیار زیبای مفاتیح الجنان بیابید.
به هر تقدیر بحث ازدواج یک امرکارشناسی را طلب می‌کند و در این راستا هم باید مطالعه نمود و هم باید مشورت کرد.
سحر و جادو به هیچ وجه در مسأله ازدواج راه ندارد و با دلیل عقلی و قرآنی و روایی، چنین کاری ممنوع است. همان‌طوری که واقف هستند به طور معمول، آدم‌های سبک مغز و کم فکر و یا وسواس و بی‌فرهنگ و بی‌سواد، دنبال چنین کارهایی هستند وگرنه انسان‌های خردورز، تحصیل‌کرده، بافرهنگ و باورمند، هیچ وقت دنبال جادو و سحر و شعبده و حیله‌های شیطانی نمی‌روند و از آن فرار می‌کنند.

3 . راه پرهیز از جادو و ارتباط با جادوگران:بهترین راه پرهیز از جادو و سحر، آن است که انسان باورمند باشد و به اصول اسلام پایبند باشد و برای اینکه انسان باورمند و دیندار خوبی، باشد، به شدت نیاز دارد که با منابع دینی همانند قرآن کریم، روایات ناب امامان ـ علیه السّلام ـ و دعاهای زیبا و معروف همانند دعای کمیل، دعای ندبه، دعای توسل، دعای جوشن کبیر، و... آشنا باشد و به‌ آنها مراجعه نماید.
امروزه، که عصر ماهواره و اینترنت است، زندگی ظاهری زیبا به خود گرفته ولی درون آن به سیاهی مبدّل گشته است، سردمداران حکومت جهانی انسانیت انسان‌های جهان را به بازیچه گرفته‌اند، غیرت و شرف انسان‌ها را زیر سؤال برده‌اند. به نام دفاع از حقوق زنان و دفاع از جوانان، از آنان به عنوان کالا استفاده می‌کنند. از زیباترین زنان و دختران در آگهی‌های اقتصادی خود استفاده می‌کنند... لذا شرافت انسان‌ها رو به پستی گراییده شد و برای جبران این هجمه‌های خانمان‌سوز، روان‌شناسان بزرگ بحث، دعا درمانی، قرآن درمانی، مسجد درمانی، روزه درمانی و... را مطرح کرده‌اند تا انسان‌ها با پشتوانة باورهای دین بتواند خود را نجات دهند و دنبال هر جادوگری حرکت نکنند...
جوانانی که از تجربة‌ کافی برخوردار نیستند، به شدت در این راستا باید مواظبت بکنند و با هر امر مشکوکی ارتباط برقرار نکنند و اگر با ساحران و جادوگران خاصی مواجه شده‌اند، حتماً و هر چه سریعتر فاصله بگیرند. لحظه‌ای غفلت شایسته نیست و بهترین راه و عاقلانه‌ترین روش آن است، از افرادی که اهل چنین کاری هستند فاصله بگیرند و هیچ نیازی نیست که انسان عاقل و تحصیل‌کرده، با این تیپ‌ها در ارتباط باشد...
آنچه به طور خلاصه قابل بیان است، این است که:
1 . با دلیل قرآنی، روایی‌ و فقهی، سحر و جادوگری، حرام است و به شدت از آن منع شده است.
2 . دلیل عقلی هم سحر و جادوگری را پسند نمی‌کند و عقل هم که پیامبر درونی هر انسان است و به عنوان یک منبع دینی، سحر و جادوگری، شعبده‌ بازی و حیله‌های شیطانی را رد می‌کند و پرهیز از آن را به انسان گوشزد می‌کند. در پایان باید گفت: انتخاب همسر، انتخاب دوست و انتخاب زندگی سالم، بسیار مهم است و برای رسیدن به آن،‌ هم باید اهل مطالعه بود، هم باید از نظرات کارشناسان استفاده کرد و هم از افراد بزرگ و دلسوزان مشورت نمود. و روی‌آوردن به سحر و جادو مطلقاً ممنوع است.

 


پاورقی:

1. معین، محمد، فرهنگ فارسی، ج 1، ص1201.
2. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتاب‌ الاسلامیه، 1371، ج 1، ص 377.
3. همان.
4. همان، ص 380 و 381.
5. همان.
6. بقره:102.
7. طه:20.
8. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن، چاپ دوم، 1380، ج7، ص 363.
9. تفسیرنمونه، همان.
10. حر عاملی، محمد بن حسن، وسایل‌الشیعه، ج 12، ص 107، از ابواب مایکتسب به، باب 25، ح 7.
11. همان، باب 24، ح7 و 8.
12. تفسیر نمونه، همان.

 


 
آیا سحر و جادو و بستن بخت دختران و بستن راه کار...
ساعت ٦:٥۱ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢۱ آبان ۱۳٩۱   کلمات کلیدی:

پرسش:

آیا سحر و جادو و بستن بخت دختران و بستن راه کار... واقعیت دارد؟ اگر واقعیت دارد از طرف خدا است یا افرادی که در این دنیا زندگی می کنند؟ آیا دعای دعا نویس ها درست است؟ راه باز شدن بخت... چیست؟

پاسخ:

در قرآن بیش از 50 مورد کلمه سحر به کار رفته که از مجموع آن می توان استفاده کرد که سحر به دو قسم تقسیم می شود:
1ـ سحری که مقصود از آن فریفتن و تردستی و شعبده بازی و چشم بندی است و حقیقتی ندارد، چنانکه می خوانیم: « پس ناگهان ریسمانها و چوبدستی هایشان (جادوگران زمان موسی ـ علیه السلام ـ ) بر اثر سحرشان در خیال او{چنین}می نمود که آنها به شتاب می خزند.»(1)
2ـ قسم دوّم سحری است که واقعاً اثرگذار است مثل اینکه باعث جدائی زن و شوهر و یا مریض شدن انسان و... می شود، در قرآن می خوانیم «آنها مطالبی را می آموختند که بتوانند به وسیله آن میان مرد و همسرش جدایی بیفکنند... آنها قسمتهایی را فرا می گرفتند که برای آنان زیان داشت و نفعی به آنها نمی رساند.»(2)
قسم سوّمی هم ادّعا شده که ممکن است بر اثر سحر، شکل اشخاص تغییر کند، مثلا انسان بر اثر سحر تبدیل به حیوان شود که این واقعیت ندارد.(3) امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمود: «سحر، انواعی دارد:
1ـ یک نوع آن مانند طبابت است، چنانکه پزشکان برای هر دردی دوا و دارو دارند، ساحران هم برای هر سلامتی آفتی و برای هر عافیتی بلایی دارند.
2ـ تردستی و چشم بندی 3ـ تسخیر نمودن جنّ و شیاطین.(4)
پس جواب سؤال اول این است که اصل وجود سحر و تأثیر گذاری آن فی الجمله، واقعیت دارد.
اما قسمت دیگر سوال، اگر مراد این باشد که کسی به واسطه سحر بین زن و شوهری دشمنی ایجاد کند و یا خواستگاری را نسبت به دختری بدبین کند و یا شخصی را نسبت به کار و شغل خاصش بدبین کند این ممکن است، و اما اینکه بتواند کاملا جلو بخت دختری را بگیرد، این واقعیّت ندارد. فقط صرف تخیّل است. و همچنین است نسبت به شغل و کارهای انسان به طوری که همه راهها را بر انسان ببندد، امکان ندارد و این مسئله نیاز به بیانی طولانی دارد که در این مختصر نمی گنجد.(5)
اما دعای دعانویس ها و این کارها اگر به صورت ابطال سحر باشد می تواند درست باشد و واقعیّت داشته باشد(البته به صرف ادعا نمی توان به هر کس اعتماد کرد )، چرا که از آنجایی که سحر واقعیت دارد نیاز به افرادی است که بتوانند سحرها را ابطال کنند و لذا یاد گرفتن آن به منظور ابطال سحر ساحران اشکالی ندارد، بلکه گاهی به عنوان واجب کفایی میبایست عدهای سحر را بیاموزند تا اگر مدعی دروغگویی خواست از این طریق مردم را اغفال یا گمراه کند سحر و جادوی او را ابطال نمایند، و دروغ مدعی را فاش سازند.
شاهد این سخن که اگر سحر برای ابطال سحر و حل و گشودن آن باشد بی مانع است و واقعیت دارد ، حدیثی است که از امام صادق نقل شده، در این حدیث میخوانیم:
یکی از ساحران و جادوگران که در برابر انجام عمل سحر مزد میگرفت خدمت امام صادق (ع) رسید و عرض کرد: حرفه من سحر بوده است و در برابر آن مزد میگرفتم، خرج زندگی من نیز از همین راه تامین میشد، و با همان در آمد، حج خانه خدا را انجام دادهام، ولی اکنون آن را ترک و توبه کردهام، آیا برای من راه نجاتی هست؟
امام صادق ع در پاسخ فرمود:" عقده سحر را بگشا، ولی گره جادوگری مزن"(6)
از این حدیث استفاده میشود که برای گشودن گره سحر، آموختن و عمل آن بی اشکال است و همچنین اگر به صورت استفاده از اثرات بعضی سوره ها و یا آیات قرآن باشد.(7) و یا آثار بعضی دعاها و ختم هایی که مدرک صحیح دارند، باز هم قابل قبول است،(8) چون دعا اثر دارد، چنانکه پیامبر اسلام ـ صلی الله علیه وآله ـ فرمود: «دعا می تواند قضای الهی را تغییر دهد.»(9) اما نوع دعا نویسان فعلی، (مخصوصاً آنهایی که سواد کافی نسبت به قرآن و روایات و دعاها ندارند) و این کار را شغل و وسیله درآمد قرار داده اند و با انواع حیله ها می خواهند از مردم پولی به دست آورند، قابل اعتماد نیستند و به حرف آنها نباید توجه شود.
اگر واقعاً ثابت شود که شخصی مورد سحر قرار گرفته، باید دنبال کسی برود که می تواند سحر را باطل کند، اما مسأله مهم این است که اعمال و رفتار خود انسان در سرنوشت انسان سهم بسزایی دارد، قرآن می فرماید: و هر مصیبتی به شما برسد، به سبب دستاورد خودتان است و{خدا} از بسیاری می گذرد.»(10)
حضرت علی ـ علیه السلام ـ در تفسیر این آیه فرموده اند: «از گناهان اجتناب کنید که تمام بلاها و کمبود روزی به واسطه گناه است حتّی خراش برداشتن بدن و زمین خوردن و مصیبت دیدن»(11) شاید گاهی گناهان انسان مانند بی حرمتی به پدر و مادر و امثال آن باعث شود مسائل ازدواج به مشکلات برخورد کند، و یا نسبت به کار و زندگی و یا به رزق و روزی لطمه وارد شود.
بهترین راه برای باز شدن بخت و... توجه به مسائل زیر است:
1ـ از گناهان، شدیداً دوری کنید، در این صورت قطعاً خداوند زمینه ازدواج مناسب و یافتن کارهای مفید و... را برای انسان فراهم می کند.(12)
2ـ به واجبات مخصوصاً نماز و روزه اهمیّت داده شود.
3ـ خدمت به دیگران مخصوصاً پدر و مادر و بستگان نزدیک در بهتر شدن وضع زندگی انسان بسیارمؤثر است.
4ـ از همه مهمتر، سرمایه بسیار بزرگی در اختیار داریم و آن وجود اهلبیت عصمت و طهارت ـ علیهم السلام ـ است که دعا و توسل به آنها داشته باشیم، مخصوصاً توسل به امام زمان (عج) روحی و ارواح العالمین له الفداء، بسیار مؤثراست.
5ـ دعای خالصانه نمودن و حاجات را از خداوند خواستن، امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمود: «دعا (برای حل مشکلات) از نیزه نفوذ کننده تر است.»(13) و پیامبر ـ صلی الله علیه وآله ـ فرمود: «دعا اسلحه مؤمن است»(14) در حدیث دیگر آمده اگر بنده به درگاه خداوند دست به دعا بردارد، خداوند حیا می کند از اینکه او را دست خالی رد کند.(15) البته باید توجه داشت که در دعاها باید امید به اجابت داشته باشیم چنانکه در حدیثی آمده است : که هرگاه دعا نمودید، امید داشته باشید که حاجت شما بر آورده شود.(16)
6ـ اندیشه نمودن در جوانب کار و از عقل خود بهره بردن. علی ـ علیه السلام ـ فرمود: کسی که قبل از انجام کاری اندیشه و تدبیر کند در آینده پشیمان نمی شود.(17) و آینده و جوانب هر کاری را در نظر گرفتن. پیامبر ـ صلی الله علیه وآله ـ فرمود: هرگاه خواستی کاری را انجام دهی در عاقبت آن اندیشه کن.(18)
7ـ مشورت نمودن و بهره برداری از عقل بزرگان، علی ـ علیه السلام ـ فرمود: قبل از هر کاری مشورت کن.(19) امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمود: کسی که مشورت کند به هلاکت نمی افتد.(20)



--------------------------------------------------------------------------------

پاورقی:

1. طه: 66.
2. بقره: 102.
3. ر.ک: تفسیر نمونه، ج 1، ص 378.
4. احتجاج طبرسی، ص 939 به نقل از نخبة التفاسیر، ص 325 ـ 319.
5. «و ما هُم بضارین به مِن احد الاّ باذن اللّه» . آیه 102 سوره بقره
6. شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، به نقل از: مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج 1، ص 380.
7. محمدی ری شهری، محمد، کیمیای محبّت، ص 196.
8. همان، ج 1، ص 258.
9. صابری، علیرضا، الحکم الزهراء، ص ج 1، ص 254.
10. شوری: 30.
11. خصال، ج1، ص616، و مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج73، ص35، ح47.
12. مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج 73، ص 47.
13. کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، ج 4، ص 214.
14. همان، ص 213.
15. همان، ص 218.
16. مطهری، مرتضی، بیست گفتار، ص 282.
17. صابری، علیرضا، الحکم الزاهرة، ج 2، ص 21.
18. همان، ص 21.
19. همان، ص 407.
20. همان، ص 405.


 
عید قربان چرا؟
ساعت ٧:۳٤ ‎ب.ظ روز جمعه ٥ آبان ۱۳٩۱   کلمات کلیدی:

پاسخ:

1ـ عید از عُود و برگشتن است، چون در این روز رحمت خدا شامل مردم می شود و با آمدن عید شادی به مردم بر می گردد.(1) و یا به معنای برگشتن به فطرت است.
2ـ در اسلام چهار عید داریم، عید فطر، عید قربان، جمعه و عید غدیر چنانکه در روایتی از امام صادق ـ علیه السلام ـ نقل شده است که فرمود: غیر از عید فطر و قربان و جمعه عید دیگری است به نام عید غدیر که از همه حرمتش بیشتر است.(2)
عید قربان روز دهم ذی الحجّه (از ماههای قمری) است در دعای قنوت نماز این روز می خوانیم که خدایا تو این روز را برای مسلمانان عید قرار دادی. این روز در روایات به نام عید اضحی از ریشه اضحیّه به معنای قربانی نمودن گرفته شده است.(3) چون در این روز بر حاجیان واجب است که در سرزمین مِنی قربانی کنند و برای آنهایی که در حج شرکت ندارند، مستحب است این قربانی را انجام دهند.
امّا نکته مهم فلسفه این قربانی است چون خداوند نیازی به گوشت قربانی ندارد چون او نه جسم است و نه نیازمند. او وجودی است کامل و بی انتها از هر جهت هدف این است که مردم با پیمودن مدارج تقوا روز به روز به خدا نزدیکتر شوند، قربانی درس ایثار و فداکاری وگذشت و آمادگی برای شهادت در دل خدا و کمک به نیازمندان و مستمندان را می آموزد.(4) در روایات هم اشاراتی به این جهات داریم از جمله امام صادق ـ علیه السلام ـ از علّت قربانی نمودن سؤال شد، حضرت فرمود: خداوند قربانی را قرار داد تا فقراء از آن استفاده و بهره ببرند.(5)
امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمود: خداوند در اوّلین قطره که از خون آن به زمین می ریزد صاحب آن را بیامرزد و تا خداوند بداند از که چه کسی در پنهانی ها تقوا را مراعات می کند (با نیّت خالص قربانی را انجام می دهد و... بعد فرمود: نگاه کن چگونه خداوند قربانی هابیل را قبول نمود و قربانی قابیل را رد نمود.(6)
ناگفته نماند که نام‌گذاری این روز به تناسب سرافرازی حضرت ابراهیم(ع) در امتحان الهی صورت گرفته است. چرا که خداوند به ایشان دستور داده بود که فرزندش حضرت اسماعیل را قربانی کند و وقتی حضرت اقدام به قربانی کردن نمود، به امر الهی کارد گلوی اسماعیل(ع) را نبرید و از سوی خداوند قوچی برای قربانی فرستاده شد. پس حاجیان خانه خدا نیز مأمور شدند به تأسی از قهرمان توحید، در چنین روزی حیوانی را قربانی کنند.

                                                                                                نرم افزار پاسخ

 


پاورقی:

1. لمعه دمشقیه، ج 1، ص 306.
2. قمی، شیخ عباس، مفاتیح الجنان، اعمال روز هجدهم ذی حجّه، ص 456.
3. شهید ثانی، زین الدین، شرح لمعه، کتاب الحج اعمال مِنی.
4. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج 14، ص 109.
5. صدوق، علل الشرائع، دارالبلاغه، ص 437.
6. همان، ص 438.


 
چرا نوزاد هنگام تولد فاقد عقل و قوه تشخیص است؟
ساعت ٩:٤٦ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۳ آبان ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: چرا نوزاد هنگام تولد فاقد عقل و قوه تشخیص است؟

پس امام علیه السّلام فرمود که: اگر فرزند، دانا و عاقل متولد مى‏شد، هر آینه دنیا در نظرش بسیار غریب مى‏نمود و حیران مى‏ماند به جهت آن که بناگاه امرى چند مى‏دید که نمى‏دانست، و وارد مى‏شد بر او غرایبى که مانند آنها مشاهده نکرده بود از اختلاف صور عالم و مرغان و چهار پایان و غیر آنها و ساعت به ساعت و روز به روز.

و عبرت بگیر براى این، از حال کسى که او را اسیر کنند و از شهرى به شهرى برند و او عاقل باشد مانند واله و حیران او را وحشتى مى‏باشد با آن که اوضاع شبیه به آنها را بسیار دیده است و کسى را که در کودکى و نادانى اسیر کنند سخن و ادب زودتر مى‏آموزد از کسى که در دانائى و بزرگى او را اسیر کنند.

و ایضا اگر عاقل متولد شود، مذلّتى در خود خواهد یافت از آن که نتواند به راه رفتن و او را بر دوش گیرند و در خرقه‏ها پیچند و در گهواره خوابانند و بر رویش جامه افکنند، و حال آن که ناچار است براى او این امور براى رقّت بدن و رطوبتى که در اعضاى او است در هنگام متولد شدن.

و ایضا اگر دانا و کامل متولد مى‏شد، آن شیرینى و وقعى که کودکان را در دلها مى‏باشد او را نخواهد بود لهذا اول که به دنیا مى‏آید نادان و غافل است از آنچه اهل دنیا در آن هستند و اشیاء را ملاقات مى‏کند با ذهن ضعیفى و معرفت ناقص و روز به روز اندک اندک در دیدن هر چیز و ورود هر حال معرفتش زیاد مى‏شود، و به امور غریبه الفت مى‏گیرد، و بر احوال مختلف معتاد مى‏شود، و به تدریج از حد تأمل و حیرت به مرتبه مى‏رسد که به عقل خود تصرّف و تدبیر و چاره امور معاش خود مى‏کند و عبرت مى‏گیرد از احوالى که مشاهده مى‏نماید و به سهو و غفلت مبتلا گردد و به طاعت و معصیت مکلّف مى‏شود.

و ایضا اگر در حین ولادت عقلش کامل و اعضایش قوى مى‏بود و در کار خود مستقل مى‏بود، حلاوت تربیت اولاد زایل مى‏شد و مصلحتى که پدر و مادر را در تربیت فرزندان هست به عمل نمى‏آمد.

و حکمتى که در این تربیت است که بعد از احتیاج پدر و مادر به تربیت ایشان مکافات حقوق آباء و امّهات بکنند برطرف مى‏شد، و پدران و فرزندان به یک دیگر الفت نمى‏گرفتند زیرا که فرزندان از تربیت و محافظت ایشان مستغنى مى‏بودند، پس در همان ساعت که از مادر متولد مى‏شدند از ایشان جدا مى‏شدند، و کسى پدر و مادر خود را نمى‏شناخت و نمى‏توانست احتراز کرد از نکاح و خواستگارى مادر و خواهر و محرمان خود و کمتر قباحتى بلکه شنیع‏تر و قبیح‏تر از همه‏ آنست که اگر با عقل از شکم مادر بیرون آید خواهد دید چیزى که حلال و نیکو نیست دیدن آن، یعنى عورت مادر. آیا نمى‏بینى چگونه هر امرى از امور خلقت را باز داشته با نهایت صواب و حکمت و خالى گردانیده خورد و بزرگ امور خود را از شوائب خطا و زلل.

                                                            ترجمه توحید المفضل، ص:64 -  65

 


 
در سراسر جهان چه ادیان و مذاهبی وجود دارد؟
ساعت ۸:٤٢ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۳ آبان ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: در سراسر جهان چه ادیان و مذاهبی وجود دارد؟

پاسخ:

ادیان جهان را تحت دو عنوان کلی «ادیان ابراهیمی و ادیان غیر ابراهیمی» برشمرده و در ذیل به هر کدام همراه با مذاهب آنان اشاره کوتاهی خواهیم داشت.

الف: ادیان ابراهیمی:به ادیانی، دین ابراهیمی اطلاق می شود که بعد از حضرت ابراهیم ـ علیه السّلام ـ توسط پیامبران الهی برای بشر، آورده شده است.

1. دین یهود:بر اساس گفته های تورات تولّد حضرت موسی در مصر به سال 1392 قبل از میلاد و رسالت او در صحرای سینا در سال 1312 ق م. و مرگ او پس از 120 سالگی در نزدیکی مرزهای فلسطین اتفاق افتاده(1) است و کتاب آسمانی وی، تورات است.
یهودیان با توجه به اینکه در دین حضرت موسی تحریف ایجاد نموده اند بر این باورند که شریعت یکی است و ابتداء و انتهای آن با حضرت موسی است. قبل از موسی شریعت و دینی نبوده و آنچه بوده، حدود عقلی و احکام مصلحتی بوده است. پس از موسی نیز شریعت و احکام دیگری نبوده و نخواهد بود. زیرا«نسخ» احکام و دستورات الهی نیز جایز نیست. یهود مدّعی است که حضرت موسی گفته است: آئین من هرگز منسوخ نخواهد شد.(2)
پس از وفات حضرت موسی ـ علیه السّلام ـ چنانچه خود آن حضرت پیش بینی می کرد، قومش به تفرقه دچار شدند که در اینجا به چند فرقه از آنها اشاره می کنیم.

1. فرقه فریسیان: به معنی جدا شوندگان.بخش بزرگ این فرقه را کاهنان یهود تشکیل می دادند.

2. فرقه صدوقیان: منسوب به یکی از روحانیون یهود به نام صدوق است. این فرقه منکر معاد و مخالف احکام و اصول و فروع عملی دین یهود بودند. آنان فقط به حضرت موسی اعتقاد داشته و انبیاء دیگر را قبول نداشتند.

3. فرقه اسنیان: این فرقه یهودی با گرایش عرفانی محصول دوران فقر و فلاکت و اسارت یهود است. این فرقه علیه مالکیت خصوصی شوریدند و اندوختن زر و سیم را حرام کردند و ...
در یهودیت فرقه های دیگری چون: هرودیان، زیلوت ها، قرائون، عنانیه، عیسویّه، نیز وجود داشته و یا دارند که در کتاب های تفصیلی به آنها اشاره شده است. (3)

2. دین مسیحیت:در قرآن کریم داستان حضرت عیسی ـ علیه السّلام ـ بسیار مفصل و روشن آمده است. قرآن داستان خلقت حضرت عیسی ـ علیه السّلام ـ را به قضیه خلقت حضرت آدم تشبیه کرده است. قرآن به نبوت و رسالت وی از آغاز تولد تصریح می کند.(4)
پس از عروج حضرت عیسی و مخفی شدن آنحضرت از دیدگان، در مسیحیت نیز همچون دین یهود تحریف و اختلاف به وجود آمده و بعدها به فرقه های بسیاری منشعب گردید که 3 فرقه. کاتولیک، ارتودوکس و پروتستان از فرقه های بزرگ و مشهور مسیحیت می باشند.

1.مذهب کاتولیک: «کاتولیک» در لغت یونانی به معنای «عمومی» است. روحانیون کاتولیک معتقدند: کلیسای آنها نماینده حقیقی کلیسای مسیح است و عیسای مسیح انجمن مرئی را که عبارت از همین کلیسا است، تأسیس کرده است و پاپ جانشین پطرس مقدس است.(5)

2. مذهب ارتدوکس: ارتدوکس در لغت یعنی سنّتی. پیروان کلیسای ارتدوکس عقایدی چون: برزخ، مفهوم بی آلایش، برائت از گمراهی و عدم امکان اشتباه پاپ را قبول ندارند، آنان می کوشند تا مراسم و شعائر خود را مانند مسیحیان اولیّه انجام دهند و عقاید سنتی و قدیمی خود را حفظ کنند.(6)

3. مذهب پروتستان: این مذهب نهضتی علیه ارتجاع کاتولیک است، لوتر رهبر این نهضت در سال 1488م علیه بازار روحانیت کاتولیک مبنی بر خرید و فروش گناه و بهشت و عفو نامه های پدران روحانی آشکارا به اعتراض برخواست و این مبنای نخستین مذهب پروتستان گردید.(7)

3. دین اسلام: پیامبر اسلام حضرت محمد ـ صلّی الله علیه و آله ـ در روز 27 رجب سال چهل از عام الفیل متولد گردیده و در چهل سالگی به فرمان الهی به پیامبری مبعوث گردید آن حضرت در طول 23 سال تلاش و کوشش توانست، اصول بنیادی اسلام را پی ریزی کند و اسلام را با عنوان آخرین دین برگزیده الهی به جهانیان بشناساند. پس از رحلت آن حضرت، در اثر اختلاف در مسئله امامت، امت اسلام به دو فرقه بزرگ اهل سنّت و تشیع تقسیم شدندو در طول تاریخ از آن دو نیز فرقه های متعددی منشعب گردید.

الف: اهل سنّت: کسانی هستند که به گفته خود، پیرو سنّت و رفتار پیامبر اسلام ـ صلّی الله علیه و آله ـ می باشند و از نظر کلامی به فرقه های، سلفی، ماتریدی، اشعری، معتزلی، ظاهری و... تقسیم می شوند و در فروع و احکام عملی و فقهی چهار فرقه معروف، هستند حنفی، مالکی، شافعی، حنبلی(8)

ب: امامیه (تشیع):امامیه، نام مذهبی است که به امامت بلافصل حضرت علی بن ابی طالب ـ علیه السّلام ـ و فرزندان او ـ علیه السّلام ـ معتقدند. امامت در شیعه به معنای ریاست عامة مسلمانان در امور دین و دنیا می باشد و آن نیابت از پیغمبر است. از نظر شیعه، امام باید اولاً معصوم باشد. ثانیاً از طرف خداوند برگزیده شود. ثالثاً افضل مردم زمان خود باشد.
شیعیان اثنی عشری معتقدند که امامان دارای «علم لدنی» که تمام علوم را در بر می گیرد، هستند.(9) و فرقه هایی که از تشیع انشعاب پیدا کرده اند عبارت اند از:

1. زیدیه: پیروان زید بن علی بن الحسین ـ علیه السّلام ـ که معروف به زید شهید است.

2. اسماعیلیه: این فرقه بعد از حضرت امام جعفر صادق ـ علیه السّلام ـ به امامت فرزند بزرگش اسماعیل و یا نواده اش محمد بن اسماعیل اعتقاد دارند و در بلاد مختلف با نام های باطنیه، تعلیمیه، سبعیه، حشیشیه، ملاحده، و قرامطه خوانده می شوند و فرقه های دیگری که از شیعه شیعه منشعب شده اند از بین رفته اند.(10)

ب: ادیان غیر ابراهیمی:
1) زرتشت: زرتشت در حدود سال 660 ق م دینی را تعلیم می داد که یک آئین اخلاقی و طریقة یگانه پرستی بود. این دین به اصلاحات اقتصادی و اجتماعی نیز توجه داشت دین زرتشت مذهبی است که در جهان از مسئله «قیامت» سخن به میان آورده و مسئله «آخر الزمان» را به مفهوم کامل خود طرح کرده است.(11) کتاب اوستا کتاب مقدس زرتشتیان است.

2) مانی: «مانی» یا «مانس» از پدر و مادری ایرانی در «بابل» به سال 215 میلادی متولد شد. پدر و مادر او با خاندان اشکانی خویشاوندی داشتند. مانی آئین زرتشت را مطالعه کرد و خود را مصلح آن شناخت. هند را سیاحت کرد و با عقاید بودائی آشنا شد، سپس به ایران بازگشت و به تبلیغ دین جدید پرداخت و آن را با ادیان زرتشتی و بودائی و مسیحی مطابقت داد. در دین مانی جهان ترکیبی از نیک و بد است. نیکی و نور و روح در یک طرف و بدی و تاریکی و جسم در طرف دیگر.(12)

3) مزدک: پایه گذار این آئین «مزدک» پسر «پوندس» است محققان زادگاه مزدک را شهر«فسا» در فارس می دانند. مزدک معتقد بود که خدای خیر با خدای شر نبرد کرده و او را مغلوب ساخته است.(13)

4) هندو: دین هندوئی که شاید متعلّق به 1500 سال پیش از میلاد مسیح باشد، قدیمی ترین دین زنده جهان بوده و نیز یکی از پرطرفدارترین ادیان جهان است. اعتقاد الهی اصلی دین هندویی به یک وجود الهی به نام «برهما» است که حضور مطلق دارد.(14)

5) جینیزم: آیین جین یکی از ادیان شرقی است که چندان شناخته شده نیست. با این همه در بین نظام های مذهبی و فلسفی سرزمین اصلی خود «هند» جایگاه خاصّ و قابل توجهی دارد.(15) مؤسس این دین فردی به نام «مهاویرا» است.

6) سیک: از نظر تاریخی دین سیک، در میان ادیان زنده جهان از همه متأخرتر است. این دین را فردی به نام«نانک» بنیان نهاد. از لحاظ تفکّر الهی،‌ هیچ نکته برجسته ای در دین سیک وجود ندارد. این دین به عنوان کوششی آگاهانه در زمینه هماهنگ کردن دو دین بسیار قوی و قدرتمند هند که رقیب یکدیگر بودند یعنی دین هندویی و دین اسلام، ظهور کرد.(16)

7) بودا: این دین منسوب به فردی به نام «بودا» است. وی نخستین مسئله ای که طرح کرد این بود که انسان چگونه باید زیست کند تا از آلام و رنجها در امان باشد و میل به حیات را در خود نابود کند و سعادت خلاصی و نجات نهایی را کسب نماید.(17)

8) تائو: در بین ادیان چین، دین تائو یکی از سه دین رسمی این کشور است و بینانگذار آن فردی به نام «لائوتسه» می باشد.(18)

9) کنفوسیوس: دین کنفوسیوس دین اصلی و قدیمی چین است. بنیانگذار این دین فردی به نام «کنفوسیوس» می باشد. این دین نه تنها وجود یک ذات متعال بلکه نظارت او بر جهان را تعلیم می داد.(19)

10) شینتو: دین شینتو از روزگاران بسیار قدیم دین ملّی ژاپن بوده است و از آن به عنوان سوّمین دین کهنسال جهان یاد می کنند. این دین در اصل عمدتاً مبتنی بر پرستش طبیعت است.(20)

 


پاورقی:

1. مبلغی آبادانی، تاریخ ادیان و مذاهب جهان، بنیاد پژوهش های فرهنگی مشهد، ج 2، ص 592.
2. همان، ج 2، ص 618 و 619.
3. همان، ج 2، ص 669 ـ 675.
4. مریم:27 ـ 32.
5. پیشین، ج 2، ص 785.
6. همان، ج 2، ص 789.
7. همان، ج 2، ص 791.
8. مشکور، محمد جواد، فرهنگ فرق اسلامی، بنیاد پژوهش های اسلامی،‌ اول،‌1372 ش، مشهد، ص 238.
9. همان، ص 67.
10. همان، صفحات 373 و 214 و 47.
11. تاریخ ادیان و مذاهب جهان، ج 1، ص 338.
12. همان، ج 2، ص 408.
13. همان، ج 2، ص 500.
14. هیوم، رابرت، ادیان زنده جهان، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ اول، 1369 هـ .ش، ص 37 و 38.
15. همان، ص 67.
16. همان، ص 127و128.
17. بی ناس، جان، تاریخ جامع ادیان، ترجمه علی اصغر حکمت، انتشارات و آموزشی انقلاب اسلامی، چاپ چهارم، 1370 هـ .ش، ص 194.
18. ادیان زنده جهان، همان، ص 184.
19. همان، ص 159.
20. همان، ص 212 و 218.


 
چرا دینهای متفاوت وجود دارد مگر هدف یکی نیست؟
ساعت ۸:٤٢ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۳ آبان ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: چرا دینهای متفاوت وجود دارد مگر هدف یکی نیست؟

خداوند تبارک و تعالی فقط یک دین را برای هدایت و راهنمائی بشر به سوی سعادت و خوشبختی دنیا و آخرت فرستاده است. اختلاف پیروان ادیان ناشی از اختلاف ادیان نیست، بلکه منشاء آن عوامل دیگری می باشد که خود جای بحث و بررسی دارد. برای توضیح بیشتر این مطلب به نکات ذیل توجه گردد:

1. مفهوم دین:دین واژه ای است عربی که در لغت به معنای اطاعت و جزاء آمده است و اصطلاحاً به معنای اعتقاد به آفریننده ای برای جهان و انسان و دستورات عملی متناسب با این اعتقاد، می باشد. از این رو، کسانی که مطلقاً معتقد به آفریننده ای نیستند و پیدایش پدیده های جهان را تصادفی و یا صرفاً معلول فعل و انفعالات مادی و طبیعی می دانند، بی دین نامیده می شوند. اما کسانی که معتقد به آفریننده ای برای جهان هستند، هر چند عقاید و مراسم دینی شان، توام با انحرافات و خرافات باشد، دیندار شمرده می شوند.(1)

2. اصول ادیان آسمانی:ادیان توحیدی که همان ادیان آسمانی و حقیقی هستند، دارای سه اصل کلی و مشترک می باشند:
الف) اعتقاد به خدای یگانه (توحید)
ب) اعتقاد به زندگی ابدی برای هر فردی از انسان در عالم آخرت و دریافت پاداش و کیفر اعمالی که در این جهان انجام می دهد. (معاد).
ج) اعتقاد به بعثت پیامبران از طرف خداوند متعال برای هدایت بشر به سوی کمال نهایی و سعادت دنیا و آخرت. (نبوت).
این اصول سه گانه در واقع پاسخ هایی است به اساسی ترین سوالاتی که برای هر انسان آگاه مطرح می شود، مبدأ هستی کیست، پایان زندگی چیست؟ از چه راهی می توان بهترین برنامة زیستن را شناخت؟(2)

3. دین رسمی و مورد قبول خدا:خداوند متعال در قرآن کریم می فرماید: «دین در نزد خدا اسلام است و کسانیکه کتاب آسمانی به آنان داده شد، اختلاف در آن ایجاد نکردند، مگر بعد از آگاهی و علم، آن هم به خاطر ظلم و ستم در میان خود و هر کس به آیات خدا کفر ورزد خداوند سریع الحساب است.»(3)
این آیه می فرماید: دین در نزد خداوند متعال یکی بیش نبوده و اختلافی در آن نیست و بندگانش را جز به آن مامور نساخته و در تمام کتابهائی که بر پیامبرانش فرستاده جز همان را بیان نکرده است. آن دین همانا اسلام است، اسلامی که عبارت از تسلیم شدن در برابر حق می باشد، پس همه ادیان توحیدی (مسیحیت، یهودی و اسلام) دارای یک پیام بوده و محتوای واحدی دارند، اختلافی جز از حیث کمال و نقص ندارند. و آنهم در اثر اختلافی است که در استعدادهای امتهای سابق و لاحق بوده است.(4)
در آیه دیگر می فرماید: «هر کس جز اسلام آیینی برای خود انتخاب کند از او پذیرفته نخواهد شد و او در آخرت از زیانکاران است.»(5)
از این آیه استفاده می شود که دین رسمی و مورد قبول خداوند، دین مقدس اسلام است. زیرا این دین از همه ادیان گذشته کاملتر بوده و هر چه در ادیان سابق خداوند به بشر لطف و عرضه داشته است در دین اسلام به طور اکمل وجود دارد.(6) و در عین احترام به همة‌ ادیان الهی گذشته برنامه امروز بشر، تبعیت از دین مقدس اسلام است.(7) همانگونه که دانشجویان دوره دکترا در عین احترام به تمام دروسی که در مقاطع مختلف تحصیلی، مانند ابتدائی، راهنمایی و دبیرستان و دوره لیسانس خوانده اند، تنها دروسی که باید در این مرحله دنبال کنند، دروسی است که برای سطح دکترا تدوین شده است. بدیهی است که پرداختن به غیر از آن یعنی مشغول شدن به کتابهای ابتدایی، راهنمایی، جز زیان و خسران چیزی در پی نخواهد داشت.
بنابراین اختلاف ادیان توحیدی مانند مسیحیت، یهود و اسلام اختلاف اساسی و بنیادی نیست، چون همانگونه که بیان شد،‌در اصول اساسی با هم مشترک می باشند. و هر کدام بر اساس مقتضیات زمان و رشد فکری و استعدادهای مردم ابلاغ شده و برای زمان معین و محدود، بر همگان حجت بوده است و پس از آمدن دین جدید و پیامبر جدید با برنامه های کاملتر و جامعتر، دین سابق منسوخ می گردد و بر همگان واجب و لازم است که از دین نو تبعیت و پیروی نماید.
به بیان دیگر، خداوند در یک زمان آیین یهود را با توجه به شرایط و استعدادات آن زمان برای هدایت انسان ها فرستاد و زمانهای بعد چون بشر مقداری پیشرفت نمود، حضرت مسیح ـ علیه السلام ـ را مامور هدایت انسان ها کرد و همه باید از او تبعیت می کردند و لکن برخی از پیروان آئین یهود از پذیرش دین جدید سرباز زدند و مقابله با آن پرداختند لذا دین یهود با آمدن حضرت مسیح ـ علیه السلام ـ که باید منسوخ می شد،‌ با لجاجت عده ای از یهودیان ادامه پیدا می کند و در عصر واحد دو دین در عرض هم قرار می گیرند. و همچنین با آمدن دین مقدس اسلام که کاملترین دین می باشد(8) و تا قیام قیامت جوابگوی نیازهای اساسی بشر است، عده ای از یهودیان و مسیحیان بر اساس خواسته های نفسانی از پذیرش دین مقدس اسلام خودداری نموده و به همان دین سابق باقی ماندند تا جاییکه دست به تحریف کتب مقدس خویش زدند و اسم مبارک پیامبر اسلام ـ صلی الله علیه و آله ـ را که در تورات و انجیل به آن بشارت داده شده بود(9) از آن حذف نمودند. و به این ترتیب سه دین (یهود، مسیحیت و اسلام) در عرض هم قرار می گیرد و به حیات خویش ادامه می دهد.
در نتیجه برخی از ادیان جعلی و بی اساس بوده و ریشه الهی و آسمانی ندارند و بر اساس خواسته های افراد سودجو و فرصت طلب در جوامع بشری بروز و ظهور پیدا نموده اند. برخی دیگر مانند ادیان توحیدی و آسمانی که از آنها تعبیر به ادیان حق می شود در اصول اساسی هیچگونه اختلافی با هم ندارند و تنها اختلاف آنها در نقص و کمال است پس دین خداوند واحد و یکی بیش نیست و آن دین اسلام است که تمام انبیای الهی به نحوی مامور به تبلیغ آن بوده اند.

                                                                                نرم افزار پاسخ

 


پاورقی:

1. مصباح یزدی، آموزش عقاید، تهران، مرکز انتشارات، سازمان تبلیغات،1373، ص 28.
2. همان.
3. آل عمران:19.
4. طباطبائی، محمد حسین، ترجمه تفسیر المیزان، تهران، رجاء،1364 هـ، ج1، ص229.
5. آل عمران:85.
6. انعام:95 (... و نه هیچ تر و خشکی وجود دارد جز اینکه در کتاب آشکار ثبت است.)
7. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه،1394ش،ج2، ص471.
8. همان، ج24، ص74.
9. صف:6.


 
دلایل و براهین اثبات وجود خدا
ساعت ۸:٤٢ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۳ آبان ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: دلایل و براهین اثبات وجود خدا

 

به طور کلی همة براهین اثبات وجود خدا را می توان در سه طریق و راه اصلی جمع کرد: 1. راههای روانی و یا فطری مثل برهان فطرت 2. راههای علمی و یا شبهه فلسفی مثل برهان نظم و برهان حدوث 3. راههای فلسفی مثل براهین صدیقین، امکان و حدوث و...

1. برهان فطرتیکی از راههای اثبات خدا از طریق روان و فطرت است به این بیان که از راه وجود خود انسان، خدا را اثبات کردهاند به این معنا که گفتهاند وجود خدا در انسان هست یعنی در فطرت و در خلقت هر کسی یک احساسی و یک تمایلی وجود دارد که این احساس و تمایل خود به خود انسان را به سوی خدا میکشاند. از این جهت مثل خدا و انسان مثل مغناطیس و آهن است. این راه فقط این را میگوید که یک چنین جاذبهای را من احساس میکنم (چون راه درونی و روانی است)، یک چنین جاذبهای میان انسان و میان آن حقیقتی که نامش خداست وجود دارد. به دلیل وجود چنین جاذبهای پس یک چنین حقیقتی است.(1)
بنابراین در فطرت و سرشت هر انسانی حس خداشناسی نهاده شده و سرشت او به گونهای است که بدون نیاز به برهان و دلیل بالفطره خداشناس است. همان طور که مقتضای طبیعت و نهاد موجود زنده احساس گرسنگی و تشنگی و یا گرایش به محبت است، همچنان هم مقتضای فطرت و سرشت انسان، علم به ذات پاک خداوند و گرایش به سوی او است. و همان طور که آن احساس برای وجود زنده بدیهی است و نیاز به توجیه و استدلال ندارد، این علم هم محتاج به استدلال و اثبات نیست. از آنجا که دلیل وجود باری تعالی بسیار ساده است و به واسطة یک مقدمة بدیهی، هر انسان وجود باری تعالی را بالفطره درک میکند، گاه برای بعضی درک این مساله مشکل میشود که آیا اصل ادراک وجود خدا فطری انسان است و بدون نیاز به مقدمهای حاصل میشود یا درک او به واسطة مقدمهای است که ادراک آن مقدمه (امتناع وجود معلول بدون علت) برای نفس انسان بدیهی است؟ ما شواهدی داریم مبنی بر اینکه خداشناسی بدون نیاز به هیچ مقدمهای در سرشت آدمی به ودیعت گذاشته شده از جمله:
1. حس حقیقت جویی یا گرایش به درک حقیقت موجود
2. گرایش به فضایل انسانی و کارهای خیر
3. تمایل به زیبایی
4. گرایش به کمال مطلق یا ذات واحدی که مبدء و همة وجود است و منبع همة کمالات است.
به هر حال از ابتدای خلقت بشر این سه غریزة‌ «خداجویی» و «خداخواهی» و «خداپرستی» در نهاد آدمی وجود داشته است، گرچه برخی از انسانها در تعیین این مصداق خداپرستی به خطا رفتهاند. از جملة آیاتی که دلالت بر فطری بودن «خداشناسی» میکند این آیه است: «هنگامی که در کشتی سوار میشوند. خدا را با اخلاص میخوانند، ولی آنگاه که (خدا) آنها را به خشکی رساند، (و از غرق و هلاک ) نجات بخشید ناگهان به پروردگار خود شرک میورزند».(2)
در حدیثی بسیار زیبا در شرح این آیه آمده است: شخصی به حضرت صادق ـ علیه السلام ـ عرض کرد: مرا به خدا راهنمایی کن. فرمود: هیچ گاه سوار کشتی شدهای؟ گفت:‌ آری. فرمود: هیچ اتفاق افتاده است که کشتی تو بشکند و به حالت اضطراب افتاده باشی و چارهای برای نجات نیابی؟ گفت: آری. فرمود: آیا دل تو تعلق گرفت به اینکه موجودی هست که قادر به خلاصی تو باشد، گفت: آری. فرمود: « فذلک الشیء هُو الله القادرُ عَلَی الانجاءِ حَیثُ لا مُنجیَ و علَی الاغاثَه لا مُغیث»(3) پس آن موجود همانا خدای قادر متعالی است.

2. برهان نظمیکی از ساده ترین راههای اثبات خدا برهان نظم است. وقتی ما به این جهان پهناور و بزرگ نگاه می‌کنیم می بینیم که در همة پدیده‌ها از کوچک‌ترین ذرّه یعنی اتم گرفته تا بزرگ‌ترین آفریده‌ها یعنی کهکشانها یک نظم و دقت بسیار بالائی به کار رفته و همه چیز حساب شده است نیز می‌دانیم که هیچ نظمی وجود ندارد مگر این که کسی آن را برقرار کرده باشد. هیچ نظمی امکان ندارد به خودی خود به وجود آمده باشد و یا موجودِ بی‌عقل و شعوری آن را ایجاد کرده باشد.
در هر حال یکی از بهترین و آسان ترین راهها برای بهتر شناختن خداوند این است که انسان به موجوداتی که آفریده است بیشتر فکر کند مثلاً در خلقت خودش فکر کند همان طور که می‌دانیم آغاز آفرینش انسان از خاک است.
با این توضیح که گیاهان مولکول‌های مورد نیاز خود را از خاک گرفته و در خود جذب می‌کنند آنگاه حیوانات گیاهان را می‌خورند و سپس انسان از گوشت حیوانات و نیز از گیاهان استفاده می‌کند. همین مواد در بدن انسان تبدیل به نطفه می‌گردد و بعد خداوند آن را تبدیل به خون و گوشت و استخوان می‌کند. وقتی آفرینش او کامل شد خداوند از روح خود در او می‌دمد و انسان به دنیا می‌آید. از سوی دیگر وقتی ما در بدن خود دقّت می‌کنیم می‌بینیم هر چیز برای هدفی معیّن آفریده شده است حتّی گودی کف پای انسان برای کاری ساخته شده است و در همة اجزای بدن نظم و دقّت و هدف وجود دارد حال چطور ممکن است این همه نظم و محاسبة بی‌هدف بوده، خالقی نداشته و برای کاری و هدفی ساخته نشده باشد؟!
قرآن در آیات بسیاری به ما سفارش می‌کند که دربارة جهان خلقت بیندیشیم تا به وجود خدا بیشتر پی ببریم و خدا را بهتر بشناسیم تا علاقه‌مان نسبت به او بیشتر شود مانند آیه‌ای که می‌فرماید: «در خلقت زمین و آسمان و به وجود آمدن شب و روز بیندیشید و در این که می‌بینید کشتی‌ها (با این عظمت و سنگینی) در روی آب‌ها به حرکت در می‌آیند و این که خداوند از آسمان باران را فرود می‌آورد و زمین مرده را زنده می‌کند و حیوانات زیادی در زمین خلق نموده است فکر کنید همة اینها نشانة وجود خداوند است.(4) اگر عقل را به کار اندازیم و چشم دل را باز کنیم به وجود خداوند پی می‌بریم و عظمت او را بهتر درک می‌کنیم و از نعمت‌های فراوان و بی‌شماری که به ما داده است خشنود شده و شکرگذار او می‌شویم.

3. برهان امکان و وجوبقبل از بیان اصل برهان و مقدمات آن باید توجه داشت که این برهان، خدا را تنها به عنوان «واجب الوجود» یعنی موجودی که وجودش ضروری و بینیاز از ایجاد کننده است اثبات میکند و صفات ثبوتیه و سلبیة او مانند علم و قدرت و جسمانی نبودن و زمان و مکان نداشتن را باید با براهین دیگری اثبات کرد.
متن برهان: موجود ـ به حسب فرض عقلی ـ یا واجب الوجود است و یا ممکن الوجود، و هیچ موجودی عقلا از این دو فرض، خارج نیست. و نمیتوان همة موجودات را ممکن الوجود دانست، زیرا ممکن الوجود نیاز به علت دارد و اگر همة علتها هم ممکن الوجود و به نوبة خود نیازمند به علت دیگری باشند هیچ گاه هیچ موجودی تحقق نخواهد یافت و به دیگر سخن: تسلسل علتها محال است پس ناچار سلسلة علتها به موجود دیگری منتهی میشود که خودش معلول موجود دیگری نباشد یعنی واجب الوجود باشد.(5)
اما تبیین مقدمات بحث:
1. هر چیزی نسبت به وجود و عدم از سه حال خارج نیست:
الف) وجود برای آن شیء ضرورت دارد و محال است که معدوم باشد. از چنین موجودی در فلسفه به واجب الوجود نام میبرند، لذا واجب الوجود موجودی است که خود به خود وجود داشته باشد و نیازی به موجودی دیگر ندارد.
ب) شیئی که وجود و عدم برای او یکسان است یعنی نه وجودش ضرورت دارد و نه عدمش ضروری است. لذا برای اینکه وجود پیدا کند نیاز به موجود دیگری دارد از این وجود به «ممکن الوجود» تعبیر شده مثل انسان و حیوان و...
ج) شیئی که نه تنها وجود برایش ضرورت ندارد بلکه عدم برایش ضروری است مانند وجود شریک الباری که ممتنع الوجود است.
2. مقدمة دوم اینکه «هر ممکن الوجودی نیازمند علت است». در توضیح این مقدمه میگوییم: با توجه به اینکه ممکن الوجود خود به خود وجود ندارد و لذا برای تحقق خود محتاج و نیازمند موجود یا موجودات دیگری است. چرا که چنانکه در تعریف ممکن الوجود ذکر کردیم او نسبت به وجود و عدمش مساوی دارد لذا هستی و کیان خود را یا از خودش باید دریافت کند که این دور است و محال است و از طرفی چیزی که خودش نیازمند است و فاقد است چگونه میخواهد به خود هستی دهد و از یک جنبه هم معلول باشد و هم خودش علت خودش باشد این محال و باطل است. و یا اینکه باید هستی خود را از دیگری بگیرد تا پای به عرصة وجود بگذارد. بنابراین هر ممکن الوجودی که خود به خود متصف به وجود نمیشود بواسطة موجود دیگری بوجود میآید و معلول آن خواهد بود. و این همان اصل مسلم عقلی است که: هر ممکن الوجودی نیازمند به علت است. البته دقت شود که هر ممکن الوجودی چنین خاصیتی دارد نه اینکه هر موجودی نیازمند علت است تا ایراد شود پس خدا هم محتاج علت است.
3. مقدمه سوم. تسلسل علل محال است. توضیح اینکه سلسلة علل باید منتهی به موجودی شود که خودش معلول نباشد و به اصطلاح تسلسل علل تا بینهایت، محال است.زیرا چنانکه بیان شد، وجود معلول، وجودی است وابسته، محتاج، نیازمند و غیر قائم به ذات خود. حال اگر فرض کنیم که سلسلة بینهایتی از چنین موجوداتی وجود داشته باشد، لازم میآید بینهایت وجود محتاج و وابسته و قائم به غیر داشته باشیم بیآنکه آن غیر، و آن وجود مستقل که تکیه گاه این وجودهای وابسته و محتاج است موجود باشد و این محال است.
با توجه به این مقدمات، این برهان را به تقریری دیگری بیان میکنیم که از او به برهان صدیقین تعبیر شده است. به این بیان: وجود از دو حال خارج نیست یا واجب الوجود است و قائم به ذات خود است یا واجب الوجود نیست. اگر واجب الوجود باشد مقصود ما که همان اثبات واجب الوجود است حاصل میشود و اما اگر واجب نباشد یعنی ممکن و قائم و وابسته به غیر باشد مستلزم وجود «واجب الوجود»‌ است زیرا دور و تسلسل محال است. زیرا اگر وجود قائم به ذات خویش نباشد ناگزیر باید علت داشته باشد. این علت اگر واجب الوجود باشد، مطلوب حاصل میشود و اگر نباشد ناچار باید معلول علتی باشد و آن علت هم اگر واجب باشد فهو المطلوب و اگر نباشد... و چون دور و تسلسل باطل است، سرانجام این رشته باید به واجب الوجود منتهی شود.
البته در این باب براهین فراوان دیگری چون برهان نظم، برهان حرکت، برهان حدوث و... وجود دارد.

                                                                   نرم افزار پاسخ

 


پاورقی:

1. مطهری، مرتضی، توحید، ص 32. انتشارات صدرا چاپ دوم، پاییز 73.
2. عنکبوت :65.
3. نور الثقلین، ج 1، ص 13..
4. ـ سورة بقره، آیة 164.
5. مصباح یزدی، محمد تقی، آموزش عقاید، انتشارات سازمان تبلیغات اسلامی، چاپ سوم، 1366، ج 1، ص 74 و 75.


 
عوامل و راههای درمان سر در گمی اعتقادی
ساعت ۸:٤٢ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۳ آبان ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: عوامل و راههای درمان سر در گمی اعتقادی

مقدمه: سردرگمی حالتی است که برای هر انسانی پیش می آید. این حالت بیشتر در دوران جوانی بوقوع می پیوندد و مقدمه هویت یابی شخصیت و ثبات آن می باشد. این مرحله به گونه ای است که باید با انجام اقداماتی به سرعت از آن گذر کرد. سردرگمی ممکن است منشاء عاطفی و روانی داشته باشد و یا منشاء شناختی. ما در این نوشتار سعی خواهیم کرد این عوامل و راههای درمان هر کدام را توضیح دهیم .
1. اولین عاملی که باعث سردرگمی و شک و تردید در انسان می شود مشکلات عاطفی است که این خود می تواند ناشی از عدم موفقیّت در تحصیل، مشکلات ازدواج، کارهای روزمرّه زندگی و مشکلات خانوادگی و چیزهائی از این قبیل باشد. این مشکلات و عدم موفقیتها باعث فشار روانی می گردد و فشارهای روانی نیز تفکرات و اعتقادات انسان را بر هم می ریزد و در نتیجه شک و تردید وجود انسان را فرا می گیرد. برای حلّ این مشکل بهترین راه , مشاوره حضوری می باشد. بهتر آن است که انسان برای هر کدام از این مشکلات , مشاوره ای انجام دهد. از آنجا که بیشتر شکها و تردیدهای انسان از این ناحیه می باشد و با برطرف شدن آنها , شک و تردید نیز برطرف می شود و انسان به آرامش و ثبات دست پیدا می کند. (مشاور با غربال نمودن نگرانی ها , مسأله اصلی را می یابد و راه های حل و مقابله با مشکل را پیش شما می گذارد).
2. دومین عاملی که باعث سردرگمی در انسان می شود شک کردن در حیطة شناخت و ادراکات می باشد. در این حیطه , شک یا در ادراکات حسی است و یا در ادراکات عقلی. اگر شک در ادراکات حسی باشد برای کشف صحت یا خطای آنها از آزمایش های مکرر بهره می گیریم و بدین وسیله معیاری برای تشخیص ادراکات حسی صادق و مطابق با واقع خواهیم داشت. اما اگر در ادراکات عقلی باشد باید گفت : ادراکات عقلی دوگونه اند: بدیهات، غیر بدیهات. کشف خطا در یک ادراک یا استدلال عقلی موجب سرایت احتمال خطا به ادراکات بدیهی عقلی نیست ولی موجب سرایت به ادراکات غیر بدیهی است. زیرا بدیهیات عقلی که اساس براهین فلسفی و ریاضی را تشکیل می دهند به هیچ وجه خطا پذیر نیستند. اما در مورد ادراکات غیر بدیهی ـ که همواره محتمل الخطا هستند ـ برای به یقین رسیدن در آنها نیز می توان با استفاده از اصول منطقی به خطای استدلالها و معرفت های غیر بدیهی پی برد و با اعمال دقیق آنها به معرفتی مطابق با واقع دست یافت(1).
3. نکته دیگر اینکه انسان باید کارهایی انجام دهد تا سؤالات بی مورد در او کم شود. چیزهایی که سبب می شود سؤالات بی مورد کم شود:
الف: دین را از اساس و ریشه یاد گرفتن و معتقد شدن. ب: شناختن افق دین که افقی بالاتر از محسوسات و مشهودات است و این خود به حس تعبد کمک می کند. روح تعبد , جلوی سؤالات بیجا را می گیرد. ج: عمل و آزمایش دینی. آدمی که به دین عمل می کند خود به خود در عمل، راستی و استقامت و حقیقتی در دستورها می یابد. به همین دلیل این را نباید از یاد برد که آنهایی که عمل نمی کنند بیشتر سؤال می کنند و بیشتر دچار شک و وسوسه می شوند. دین همان طور که با عقل همبستگی دارد با وجدان و عمل نیز همبستگی دارد. با این سه رکن می توان جلوی شک و وسواس و سؤال را گرفت(2).
4. انسان در عین حال که به طور طبیعی شک می کند، باید متوجه اصل دیگری هم باشد و آن روحیّه شتابزدگی است که در طبیعت بشر هست. انسان شکّاک در اثر حالت شتابزدگی مرز شک را حفظ نمی کند و به وادی انکار که نوعی جزم است گام می نهد. این خطر بزرگی است که در این مرحله وجود دارد. همین شتابزدگی , همواره «میدانم که نیست» را به جای «نمیدانم» می گذارد و باعث انکارهای بیجا می شود(3).
5. در آخر تذکر این نکته حائز اهمیت است که ارتباط خود را با خداوند بیشتر کنید و در نمازهای جماعت و جمعه حتماً شرکت کنید و ارتباط خود را با دوستان با ایمان بیشتر نمایید و در مشکلات ما را یار و یاور خودتان بدانید.
البته ممکن است که این افکار حاکی از حالتی مرضی به نام افکار وسواسی باشد که با بیان تفصیلی جزئیات آن می توانید در مکاتبات بعدی با ما در میان بگذارید.

                                                                                      نرم افزار پاسخ

 


پاورقی:

1. حسین زاده، محمد، معرفت شناسی، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، چاپ چهارم، 1378، ص28.
2. مطهری، مرتضی، یاد داشتهای استاد مطهری، انتشارات صدرا، چاپ اول، 1381، ج6، ص73.
3. همان، ص79.


 
«یزدان و اهریمن» ،«خدا و شیطان» .......
ساعت ۸:٤٢ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۳ آبان ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: «خدا و شیطان» ،«یزدان و اهریمن»

در آئین زردشتی، فکر ثنوی «یزدان و اهریمن» وجود دارد، در دین اسلام هم عقیدة «خدا و شیطان» به صورت دو قطب مخالف یکدیگر مطرح است. چه فرق است میان اهریمن کیش زردشتی و شیطان دین اسلام؟

پاسخ:

برای پاسخ و بیان تفاوت بین شیطان در دین اسلام و اهریمن در کیش زرتشت، بهتر است اول معانی کلمات خدا (الله)، یزدان، شیطان (ابلیس) و اهریمن را بدانیم.
خدا، یک کلمه فارسی و معادل کلمه عربی «الله» است. الله در لغت به معنای معبود بر حق، معبود سزاوار پرستش، مستجمع جمیع محامد، واجب الوجودی که هیچ نقصان در او راه ندارد و تمام صفات کمال در او جمع است، می‌باشد،(1) لذا این نام برای غیر خدا آورده نمی‌شود، مگر به صورت ترکیبی مانند عبدالله، و امثال آن و نیز در میان ادیان الهی اطلاق کلمه الله بر خداوند مخصوص دین اسلام است.
یزدان در نزد مسلمانان فارسی زبان، یکی از نام‌های خداوند است و در عقیده زرتشتیان نام فرشته‌ای است که فاعل خیر است،(2) آنها قائل به ایزدهایی هستند مانند ایزد خورشید، ایزد ماه، ایزد باران و ... که این ایزدان به معنای سزاواران ستایش و عناصر ستوده شده می‌باشند و به دو گروه تقسیم می‌شوند، ایزدان مینُوی یا معنوی و مجرّد، و ایزدان جهانی یا ایزدان مادّی و گیتیایی که همه آنها برازنده ستایش و نیایش هستند و اهورا مزدا مافوق همه ایزدان معنوی با صفات روحانی قرار دارد و زرتشت سر سلسله ایزدان مادی و جهانی است.(3) و اهورا مزدا آفرینندة کل جهان است(4) که برای اداره بهتر، امشاسپندان و ایزدان را آفرید،(5) با این وجود در پرستش، همه ستایش‌ها را به اهورا مزدا بر می‌گردانند و او را می‌پرستند و خود را موحد می‌دانند.
ابلیس که در لغت یونان دیابُلْس به معنای پلید است در لغت عرب از مادة إبلاس به معنای نومید کردن و اجنبی شمردن، آمده است و برای آن نام‌های چون خنّاس، ابو الخلاف، ابو البینی، دیو، مهتر دیوان، شیطان و اهریمن، آمده است.(6) ابلیس که در اصل یک موجود جنّی بوده بر اثر عبادات در ردیف ملائک قرار گرفت، هنگامی که خداوند انسان را خلق کرد و روح را در کالبد جسم حضرت آدم ابوالبشر ـ سلام الله علیها ـ دمید و دستور سجده داد، همه سجده کردند، جز ابلیس که استکبار ورزید و سجده نکرد.(7) از اینجا بود که مطرود درگاه خداوند گشت و تا روز رستاخیز زنده است و همه بندگان خداوند به جز مخلصین را گمراه می‌کند.(8)
شیطان که از ریشة شطن است به معنای دور شدن، مخالفت کردن با صاحب خود از روی قصد و اراده می‌باشد و شیطان به معنای دور شده و رانده از درگاه خداوند است، که به هر متمرد و نافرمان، از جن و انس و هر موجودی که مظهر خباثت و شرارت و موجب گمراهی و شرک و غرور و ظلم و بدبختی افراد بشر گردد، گفته می‌شود،(9) در همه ادیان و ملت‌ها شیطان با نامهای مختلف به معنای مظهر پلیدی و شرارت وجود دارد، در کتاب مقدس، شیطان با عنوان ابدون، بعل زبوب آمده است، مصریان قدیم به شیطان «ست» در مقابل «رع» می‌گفتند(10) و در کیش زرتشت به نام «اهریمن» آمده که در لغت به معنای دیو و راهنمای بدی‌ها است. در اعتقاد زرتشت اهریمن فاعل شرّ در مقابل یزدان که فاعل خیر است می‌باشد. اهریمن: راهنمای بدی‌ها، روح خبیث، روح شرارت و عقل پلید به حساب می آید،(11) و همه بدی‌ها و زیانکاری‌ها و زشتی‌ها از اهریمن است که با نیروی درونی که مظهر و نماد نیکی‌ها و سودمندی‌ها است، همیشه در تضاد و پیکار می‌باشد، اهورا مزدا، خداوند نیکی و آفرینندة همه نیکی‌ها است و جدای از این دو نیرویی است که عملکرد و کارکردشان در اندیشه است.(12) این در صورتی است که درکتاب اوستا بخش و ندیداد فَرگرَد یکم، اهورا مزدا خالق طبیعت و جغرافیا معرفی شده و در مقابل آن اهریمن خالق بدی‌ها معرفی گردیده است.(13)
به عقیده مسلمانان خالق هستی فقط خداوند تبارک و تعالی است، اوست که همه هستی را خلق کرد و هر لحظه نعمت وجودی خلقت را به مخلوقات افاضه می‌کند، خداوند می‌فرماید در هنگام خلقت آسمان و زمین و هنگام خلقت شیطان او را گواه و شاهد نگرفتیم،(14) تا چه رسد به اینکه شیطان خالق باشد. و نیز در قرآن می‌فرماید:
«همه موجودات سربازان خداوند هستند،(15) شیطان که موجودی از موجودات و مخلوق خداوند است، از سربازان خداوند می‌باشد، وقتی انسان با اراده و اختیار خودش به سوی گناه رفت و آلوده شد، شیطان می‌گوید در این هنگام بر دهن این انسان لجام زده و سوارش می‌شوم،(16) مانند سوارکاری که بر دهن اسب لجام زده سوارش می‌شود و افسارش را سفت گرفته به هر طرف که بخواهد می‌برد.
با توجه به این مطالب باید گفت:
اولاً در دین اسلام خالق فقط خداوند است، در کیش زرتشت اهورا مزدا خالق خوبی‌ها است در مقابل اهریمن.
ثانیاً در دین اسلام شیطان مخلوق خداوند است، در کیش زرتشت اهریمن خالق بدی‌ها است و در مقابل اهورا مزدا قرار داشته و با او به ستیز بر می‌خیزد، وقتی که سست می‌شود و می‌افتد، اطرافیان او را تشویق می‌کنند که برخیزد و بستیزد، دختر اهریمن که بسیار زیبا است می‌آید و پدرش را تشویق می‌کند و اهریمن برای ستیز بر می‌خیزد.(17)
ثالثاً در دین اسلام خداوند خالق همه کائنات و موجودات، حتی شیطان است و شیطان تحت امر خدا است و نمی‌تواند هر کسی را اغوا کند، در فرهنگ اسلام کار شیطان وسوسه است(18) امّا در کیش زرتشت اهریمن تحت فرمان اهورا مزدا نیست. پس خداوند و اهورا مزدا «یزدان»، شیطان و اهریمن در دین اسلام و کیش زرتشت تفاوت ریشه‌ای و عمده دارد.
نتیجه این می‌شود که دین زرتشت در مسئله خالقیت به ثنویت گرایش دارد و تنها در مسئله عبادت ممکن است موحّد بوده باشند. چون فقط اهورا مزدا را می‌پرستند.

                                                                 نرم افزار پاسخ

 


پاورقی:

1. دهخدا، علی اکبر، لغت نامه دهخدا، تهران، دانشگاه تهران، دوم، 1377، ج1، ص3250.
2. لغت نامه دهخدا، ج10، ص23769.
3. رضی هاشم، زرتشت پیامبر ایران باستان، تهران، بهجت، سوم، 1381، ص 123.
4. همان، ص 96.
5. همان، ص 125.
6. لغت نامه دهخدا، ج1، ص 319.
7. بقره:34 و کهف:50.
8. حجر:29 تا 40.
9. لغت نامه دهخدا، ج9، ص 14306 ـ 14285.
10. مصاحب، غلامحسن، دایرة المعارف فارسی، تهران، امیر کبیر، دوم، 1380، ج2، ص1531.
11. لغت نامه دهخدا، ج3، ص3660.
12. زرتشت پیامبر ایران باستان، ص 100.
13. دو ستخوا، جلیل، «گزارش و پژوهش»، اوستا: کهن ترین سرودها و متن‌های ایرانی، تهران، مروارید، چهارم ، 1377، ج2، ص 624 ـ 659 و رضی هاشم، وندیداد، تهران، فکر روز، اول، 1376، ج1، ص 258 ـ 194.
14. کهف:51 و طباطبائی، محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، جماعة المدرسین، بی تا، ج13، ص325.
15. فتح:6 و 7.
16. اسراء:62 و المیزان فی تفسیر القرآن، ج13، ص 145.
17. و ندیداد، ج2، ص 639 و 638.
18. ناس، 3 و 4، و طبرسی، ابی علی الفضل بن الحسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، ناصر خسرو، الثانیة، بی تا، ج10، ص869.


 
جن چیست؟ و وجود زعفرجنی و اعلام آمادگی برای یاری امام حسین در کربلا ....
ساعت ۱:٥٩ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۱ آبان ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: جن چیست؟ ،وجود زعفرجنی و اعلام آمادگی برای یاری امام حسین در

پاسخ:

بر اساس نص قرآن کریم و روایات بسیار متواتر و معتبر جن یکی از موجودات هستی است که مستعد ترقی و رشد است.(1)
درباره محل زندگی آنها نیز باید بدانیم که آنها برای زندگی جای چندان مشخص و معینی را ندارند و مانند اقوام و قبایل بشر آنها نیز تیره و قبیله و عشیره دارند و از نظر اعتقادی هم طبق فرمایش علامه طباطبایی آنها یا کافرند و منکر خدا و یا شیعه هستند و در بین آنهاسنی مذهب یافت نمی‌شود،‌ چون عده ای از آنها که در واقعه ی غدیر حاضر بودند هنوز هم هستند .زیرا از آنجا که عمر آنها بسیار طولانی است، شاهدین از مسلمانان جن ماجرای غدیر را به تمام نسلهای بعد از خود منتقل نموده و آنها را آگاه کرده‌اند.(2)
مرحوم آیت الله صائینی زنجانی می‌فرمودند: آنها از لحاظ تمدن خیلی عقب مانده هستند و هیچ پیشرفت تمدنی ندارند، زندگی بسیار ساده و ابتدایی دارند و از ابزار بشر هراسناک هستند و چندان در محل زندگی انسان‌ها حاضر نمی‌شوند، زندگی طایفه‌ای و قبیلگی دارند. در بخشهایی از اطراف شهرهای نجف و کربلا و در بیابانهای اطراف آن زندگی داشته‌اند، در جزایر دور دست یا در صخره‌ها و جنگلها زندگی می‌کنند و اصولاً در اماکنی سکنی می‌گزینند که دور از دسترس بشر و آزار آنها باشند و موجودات بسیارآسیب پذیری می باشند.(3)
امّا علت نامرئی بودن آنها به ماهیت جسمی و خلقت آنها مربوط است، ‌چنان که مرحوم علامه طباطبائی فرموده‌اند، جنها می‌توانند به خاطر لطافت جسمی کوچک شوندو انبساط و انقباض داشته باشند، به قدری کوچک شوند که توان عبور از شیارهای ظریف را داشته باشند و به قدری بزرگ شوند که با چشم قابل رؤیت باشند.(4) و می توانند به اشکال مختلفی درآیند، چنان که در ارشاد وگزارش شیخ مفید نمونه ی آن را داریم. (5)
در قرآن نیز آمده که جنها در تسخیر حضرت سلیمان بودند.(6) و از نظر سرعت عمل نیز بسیار سریع العمل هستند، چنان که در سوره نمل و سوره‌های دیگر این حقیقت منعکس شده است.(7)
امّا درباره تقلید آنها از مجتهدین و دسترسی آنها به امام معصوم باید بگوییم که آنها از لحاظ شرایع به انبیای بشری تابع بوده‌اند و این تبعیت بر اساس قرآن و روایت به بهترین شکل به اثبات رسیده، و بعد از پیامبر اکرم نیز تابع ائمه بوده‌اند (برطبق قضایایی که درباره امام علی و سایر ائمه در روایات معتبر آمده است و نمونه آنها از شیخ مفید نقل شد)(8) بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که در تقلید از مجتهدین نیز تابع بشرند و هر شرایطی که برای انسان از لحاظ دسترسی به احکام شرع و امام معصوم وجود دارد در محیط زندگی این موجودات نیز همین شرایط حاکم است، چون نامرئی بودن آنها و روشن نبودن هویت زندگی آنها هرگز نمی‌تواند دلیلی بر تقدم آنها به انسانها از لحاظ معنوی باشد، تا به وسیله‌ آنها فرضاً بتوانند به امام معصوم دسترسی داشته باشند لذا شرایط غیبت و استتار امام معصوم برای تمام موجودات دارای عقل و شعور یکسان است. بنابراین آنها نیز مثل انسان از مجتهدین تقلید می‌نمایند و به حضور علما- اگر چه خود علما از حضورشان مطلع نباشند- رسیده و از آنها استفاده می‌نمایند، چون از آن حیث هیچ محدودیت و منعی برای آنها وجود ندارد. چنان که در آیات قرآنی هست که آنها برای استماع کردن قرآن در محضر رسول الله ـ صلّی الله علیه و آله ـ حاضر می‌شدند و غیر از رسول خدا کسی متوجه حضور آنها نمی‌شد.(9) امّا علت تبعیت جنّ از بشر به خاطر این است که انسان اشرف مخلوقات است و خلیفة الله در زمین است و نظم و ترتیب عالم هستی بر این اساس است که سلسله مراتب بین موجودات حاکم باشد، بر اساس اراده و مشیت حضرت حق آفرینش از چنین ترتیبی برخوردار است که موجودی برتر از موجودات دیگر باشد، مثلاً تمام موجودات بر اساس قرآن در تسخیر بشر می باشد. الم تروا ان الله سخرلکم ما فی السموات و ما فی الارض(10).
بر اساس این آیه شریفه جن و تمام موجودات در خدمت بشرند، یعنی بشر برتر از آنهاست که خداوند همه آن چه در آسمانها و زمین است تحت اشراف و تسلط بشر قرار داده است.
اینکه زعفرجنی واقعیت دارد و یا برای یاری امام حسین ـ علیه السّلام ـ به کربلا آمده است یا نه، به نظر می‌رسد که در منابع معتبر از چنین اسمی یاد نشده است، امّا در برخی از منابع آمده است که وقتی امام از مدینه خارج می‌شد، گروهی از مسلمانان جنّ به حضورش رسیدند و عرض کردند: ما شیعیان تو و فرمانبردار تو هستیم، اجازه بفرما که همه دشمنان تو را به قتل برسانیم. امام در جواب آنها دعایشان کردند و فرمودند: آیا مگر این آیه از قران را که بر جدم رسول خدا نازل شده نخوانده‌اید: اینما تکونوا یدرککم الموت و لو کنتم فی بُروجٍ مشیده(11).
فقط این روایت در مورد اعلام آمادگی جنیان برای یاری امام حسین در خروج از مدینه در منابع آمده است، نه در کربلا، چنان که در سؤال آمده و در بین عوام و شبیه خوانان شایع شده که زعفر جنی در کربلا به حضور امام رسید و استیذان نصرت نمود و امام اجازه نداد.
این جریان صحت تاریخی ندارد و بدون سند است. امّا استیذان جنّها در حین خروج از مدینه از راویان معتبری مثل شیخ مفید و علامه مجلسی نقل شده است.(12) و متن روایت چنان می‌نماید که کاملا قابل اعتبار است، امّا در این که در رأس این گروه جنیان چه کسی بوده است در اخبار مفید و مجلسی نیامده است. جنیان بنابر فرمایش امام علی ـ علیه السّلام ـ حاکمی دارند،(13) احتمال می‌رود که حاکم آنها در عصر امام حسین ـ علیه السّلام ـ زعفر بوده باشد و نام حاکم و پادشاه آنها زعفر باشد. و هیچ بعید نیست که حضورشان در کربلا برای مشاهده صحنه‌های نبرد صحت داشته باشد. چنان که عزاداری آنها برای سالار شهیدان و نوحه خوانی آنها در منابع معتبر آمده است.(14) بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که آنها می‌توانستند شاهد جنگ بین سپاه امام و عمر سعد باشند و امام هم به آنها اجازه ی دخالت نداده است، امّا عزاداری آنها کاملاً مورد قبول عقل و مورد تأیید نقل می‌باشد. چون امام حسین ـ علیه السّلام ـ حجت خداوند بود و آنها او را می‌شناختند و مسلمانان جن مطیع آن حضرت بودند و چون صحنه‌ ی کربلا را احتمالاً دیده‌اند و از نزدیک شاهد مصائب اهل بیت بودند، لذا نوحه ی آنها از روضه‌خوانی‌های ما شیعیان جان سوزتر و به حقیقت نزدیک‌تر است.
در اخبار و حکایت‌ها شنیده می‌شود که آنها نیز در ماه محرم و صفر عزاداری کاملی برای امام حسین ـ علیه السّلام ـ برگزار می‌نمایند.

 


پاورقی:

1. طباطبایی، محمدحسین، ترجمه المیزان، تفسیر مورد جن، تهران، امیر کبیر، 1370، چاپ چهارم، ج20، ص 15:1.
2. طباطبایی، پاسخ به پرسشها، ص 221.
3. مجلسی، بحارالانوار، بیروت، ج 60، ص 22 و 91 و 128، و ج 30، ص 147.
4. طباطبایی، پاسخ به پرسشها، ص 128. نگاهی به قبض و بسط تئوریک شریعت علامه تهرانی، ص 192.
5. مفید، الارشاد، قم، جامعه مدرسین چاپ اول، 1413، ج1، ص 349 ـ 350.
6. نمل:17 و 39. و نساء:12.
7. نمل:17 و 39. و نساء:12.
8. مفید، همان، ص349.
9. طباطبایی، المیزان، تفسیر سوره جن، امیر کبیر، چاپ چهارم، 1370، ج20، ص185 ـ 190.
10. لقمان:20. آیا نمی‌بینید که خداوند مسخر کرده است برای شما انسانهاو آن چه را که در آسمانها و زمین است.
11. نساء:78.
12. مجلسی، بحار الانوار، تهران، اسلامیه، چاپ دوم، 69، ج44، ص330.
13. مفید، همان، ج 1، ص350.
14. مجلسی، همان، ج45، ص235.


 
آیا ارتباط علی ـ علیه السّلام ـ با خضر نبی و شاهان جن واقعیت دارد؟
ساعت ۱:٥٩ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۱ آبان ۱۳٩۱   کلمات کلیدی:

پاسخ:

علی ـ علیه السّلام ـ همان گونه که برای جوامع بشری شناخته شده است، برای گروهی از طایفة جن که مسلمان شده وبه پیامبرایمان آورده اند شناخته شده وامام است. چنان که شیخ مفید نقل کرده است: رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله ـ به امیرالمؤمنین ـ علیه السّلام ـ مأموریت داد تا با گروهی از کفار جن جنگ کند، و علی ـ علیه السّلام ـ با آنها در وادی وغر جنگ نموده و عده‌ای را مسلمان کرد.(1)
او بعد از رسول خدا برترین انسان هستی است، ازاینروی خضر ـ علیه السّلام ـ چنان که در منابع معتبر نقل شده است به حضور امیرالمؤمنین ـ علیه السّلام رسیده است..(2)
بر اساس روایات متعدد خضر ـ علیه السّلام ـ یک بار در «مسجدالنبی» به حضور علی ـ علیه السّلام ـ رسیده و یک بار در «نخیله» که از امیر المؤمنین(ع) سؤالاتی از آینده دنیا پرسیده است و علی ـ علیه السّلام ـ از او از گذشته دنیا پرسیده است. یک بار هنگام ارتحال رسول خدا (ص) به اهل بیت تسلیت گفته است و در مسجد کوفه نیز خضر بارها به حضور علی رسیده و...(3)
شیخ مفیدو دیگران خبر آمدن حاکم جنّ را به حضور امیرالمؤمنین با سند معتبری چنین نوشته: همانگونه که و ولایت امیر المؤمنین برای مسلمانان ازطرف خدا بوده است، برای جنها نیز چنین ولایتی ثابت است.(4)
مرحوم شیخ مفید حضور حاکم جن در محضر امیر المؤمنین را یکی از واقعیات انکارناپذیر می‌شمارد و درباره کسانی که این خبر را منکر هستند، لفظ جاهل و نادان رابکار برده. چون بنابر نص قرآن جنها به پیامبر اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ ایمان آوردند. امیرالمؤمنین ـ علیه السّلام ـ در بین آنها نماینده و وکیلی داشته است که به حضورش می‌رسیدند و درباره مشکلات خود سؤال می‌نمودند و آنها امیرمومنا ن علی ـ علیه السّلام ـ را دوست می‌دارند.(5)

 


پاورقی:

1. مفید، الارشاد، قم، جامعه مدرسین،چ اول، 1413، ج 1، ص 339. و علامه مجلسی، بحار الانوار، تهران، اسلامیه، چ سوم، 62، ج 39، ص 175.
2. مفید، امالی، قم، مدرسین، چ سوم، 1415، ص 92.
3. علامه مجلسی، بحار الانوار، تهران، اسلامیه، چ دوم، 1363، ج 39، ص 130 الی 135.
4. مفید، الارشاد، پیشین، ج 1، ص 349. و مجلسی، پیشین، ص 178.
5. ر.ک: مجلسی، بحار، پیشین، ص 249. و محمدحسین رخ شاد، در محضر علامه طباطبایی، پاسخ و پرسشها، قم، نهاوندی، 1380، ص 45.


 
قوم یأجوج و مأجوج از جنس جن بوده اند یابشر؟
ساعت ۱:٥٩ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۱ آبان ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: قوم یأجوج و مأجوج از جنس جن بوده اند یابشر؟

قوم یأجوج و مأجوج از جنس جن بوده اند یابشر؟وایا اینکه زمان ظهور امام عصر(ع) می آیند صحت دارد؟

پاسخ:

از جمله گروها یی که در قرآن کریم از آنها یاد شده است، یأجوج و مأجوج می باشند، از آنجا که قرآن کریم تمامی داستان ها را بخاطر عبرت آموزی نقل کرده است لذا در اکثر آنها مخصوصاً داستان هایی که اهمیت کمتری نسبت به سایر داستان ها از قبیل داستان حضرت موسی ـ علیه السّلام ـ دارند، نهایت اختصار گویی رعایت شده و غالباً به ذکر نامی از آنها اکتفا گردیده است. از این گذر اصل و نسب انان و این که در کدام منطقه از جهان بوده اند یا از کدام نژاد و قبیله بوده و عاقبتشان چه شده است در پرده ای از ابهام مانده است. لذا بیشتر مفسران و دانشمندان در صدد یافتن جواب این سؤالات برآمده و سخنانی را گفته اند که کمتر می توان به درستی آنها اطمینان پیدا نمود مخصوصاً زمانی که این نظریه ها زیاد بوده و تفاوت های چشمگیری نیز با هم داشته باشند.
در مورد یأجوج و مأجوج نظرات گونا گونی ارائه شده است که به تعدادی از آنهااشاره می شود.
1. اینان دو قبیله از نوادگان حضرت نوح(ع) بوده اند. بدین گونه که یافث پسر نوح به سرزمین های شرقی مهاجرت نموده و در آنجا سکنی گزید و صاحب پنج پسر شد که یکی از آنها اشار نام داشته و فرزندان او به یأجوج و مأجوج خوانده می شوند(1).
2. حدیثی از پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ نقل شده است که یأجوج و مأجوج دو قبیله بوده اند که از حیث شکل ظاهری و جسمانی بسیار بزرگ بوده و با انسان های کنونی تفاوت فاحشی داشته اند اما از آنجائی که حدیث مزبور دارای سند معتبر و متن متقنی نمی باشد، لذا قابل اعتماد نیست(2). جالب این است که فخر رازی می گوید، عده ای گفته اند یأجوج و مأجوج در نهایت کوچکی جثه بوده اند(3).
3. روایت دیگری هم آورده شده است که امیرالمؤمنین علی ـ علیه السّلام ـ میفرماید: که یأجوج و مأجوج از جنس بشر نبوده اند(4) اما فخر رازی باز هم آورده است که آنان از جنس بشر بوده اند. همچنین ابن کثیر می گوید: یأجوج و مأجوج از میان کوه های مشرق بر بلاد ترکان حمله آورده و فساد کرده زراعت ها و چارپایان و انسان ها را نابود گردانیده اند(5).
4. علامه طباطبایی در تفسیر شریف المیزان با استناد به برخی شواهد تاریخی و گفته هایی از تورات می فرماید: از این نقل قولها چنین استفاده می شود که آنها امت یا امت هایی عظیم (و پرجمعیت) بوده که در قسمت های بالای شمال آسیای آن زمان، می زیسته اند و مردمانی جنگجو و معروف به غارت گری بوده اند. از سویی تاریخ هم گواهی می دهد که این مناطق موطن امتی بزرگ و وحشی بوده که جمعیتشان رو به فزونی می نهاد و به کشورهای همجوار چون چین حمله برده و به سایر نقاط مهاجرت کرده اند(6).
سپس علامه بزرگوار از مولانا ابوالکلام آزاد نقل می کند که بحث از تحولات لغات این را می رساند که یأجوج مأجوج همان مغول بوده است، این دو کلمه از زبان چینی منگوک و منچوک درقرآن به زبان عربی بیان شده و یأجوج و مأجوج خوانده می شوند. در ترجمه هایی که به زبان یونانی برای این دو کلمه نقل کرده اند گوگ و ماگوگ می شود که شباهت کاملی بین ماگوک یونانی و منگوک چینی وجود دارد. معلوم می شود که این دو کلمه همان لغات چینی هستند.
هم چنانکه منغول و مغول نیز از آن مشتق گردیده است. که اینان به طرف چین سرازیر شده و از طریق قفقاز(7) به ارمنستان و ایران و دیگر نواحی هجوم می آورند(8).
در تفسیر نمونه آمده است که در تورات در کتاب حزقیل فصل 38 و 39 و نیز کتاب رؤیای یوحنا فصل بیستم از آنها به عنوان گوگ و ماگوگ یاد شده است که معرّب آن یأجوج و مأجوج می باشد(9).
در نهایت می توان از مجموع سخنان نتیجه گرفت که اینان از جنیان نبودند. امادرمورد خروج آن دو در آخر الزمان وظهور حضرت مهدی(عج)دلیل استواری وجود ندارد..
برخی به ذیل آیه 100 سوره کهف در مورد خروج این دو استدلال کرده اند که فرموده است: پس زمانی که بیاید وعده پروردگار من آن را در هم می کوبد و وعده پروردگارم حق است. صاحب تفسیر قمی حدیثی از امام صادق ـ علیه السّلام ـ نقل کرده که می فرماید: قبل از روز قیامت در آخر الزمان سد ذوالقرنین منهدم می شود و یأجوج و مأجوج خروج می کنند و مردم را می خورند(10) (وقتل عام می کنند).
غیر از این مورد نظرات دیگری درباره این آیه شریفه ارائه شده است که به بحث ما مربوط می گردد از جمله:
الف: مراد از وعده الهی باز شدن راه یأجوج و مأجوج می باشد چرا که موقعی که ذوالقرنین ساختن سد را تمام نمود گفت: این از رحمت پروردگار من است و زمانی که وعده او برسد آن را درهم می کوبد و راه باز می شود.
ب: مراد از وعده الهی روز قیامت است(11).
اما نمی توان نظر اول را درست دانست چرا که ظاهر آیه شریفه این است که وعده الهی متاخر از فتح یأجوج و مأجوج است و از طرفی آیات بعدی نظر دوم را تقویت می کند که از قیامت و نشانه های آن صحبت می کند بنابراین این احتمالات قابل اثبات نیستند.

 


پاورقی:

1. آلوسی بغدادی، تفسیر روح المعانی، بیروت، داراحیای التراث، چهارم، 1405ق، ج 16، ص 38.
2. قرطبی، الجامع لاحکام القرآن، بیروت، داراحیاء التراث، 1405ق، ج 11، ص 56.
3. فخر رازی، التفسیر الکبیر، بیروت، داراحیاء التراث، سوم، بی تا، ج 21، ص 170.
4. الحویزی، تفسیر نورالثقلین، قم، اسماعیلیان، 1370، ج 3، ص 307، ح 228.
5. سعید حوی، الاساس فی التفسیر، مصر، دارالسلام، 1412ق، ج 6، ص 3226.
6. محمد حسین طباطبائی، تفسیر المیزان، ترجمه موسوی همدانی، قم، دفتر انشارات اسلامی، ج 13، ص 525.
7. همان منطقه ای است که سد معروف به سد ذوالقرنین آنجاست.
8. طباطبایی، پیشین، ص 541.
9. ناصر مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، قم، دارالکتب الاسلامیه، ج 12، ص 551.
10. علی بن ابراهیم قمی، تفسیر قمی، قم، دارالکتاب، 1267، ج 2، ص 222.
11. همان، ج 2، ص 76.


 
خداوند برای چه جن را آفرید؟
ساعت ۱:٥٩ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۱ آبان ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: خداوند برای چه جن را آفرید؟

پاسخ:

انسان با دقت در نظام آفرینش به برخی از حکمت های بی منتهای الهی پی می برد و درک می کند که در نظام عالم اتقان و احکام عجیبی وجود دارد و هیچ جزئی از عالم بدون جهت و دلیل آفریده نشده است. چون نظام، نظام احسن است و ذره ذره این عالم بیکران هدف مند و دارای غایت است و بر اساس آیات قرآنی جن و سایر موجودات نامرئی هم جزئی از این نظام احسن هستند و قطعاً بر اساس راهنمائی عقل جایگاه ویژه ای در نظام آفرینش دارد.
بر اساس آیات قرآنی خلقت جن قبل از خلقت انسان بوده است.(1) و از موجودات پنهان و نامرئی است(2) و از آتش زهرآگین (نارسموم) آفریده شده است(3) پس جن نیز مانند انسان موجودی است مادّی و همانند انسان دارای روح است.(4) پس به طور کلی دارای حیات هدفدار و معنادار می باشد که دارای ویژگی هایی است که حشر و نشر (معاد) را برای او لازم می گرداند.(5)
حال ببینیم که جدای از جایگاه او در نظام آفرینش قرآن چه هدفی را برای خلقت آن بیان می کند و ویژگی های این موجود عجیب از دیدگاه قرآن چیست؟

علت خلقت جنفلسفه و راز آفرینش جن، بنابرآنچه در قرآن کریم آمده، همان است که دربارة انسان وارد شده است، یعنی عبادت و پرستش خداوند سبحان، چنانکه فرموده است:
و ما خلقت الجن و الانس الا لیعبدون «جن و انسان را نیافریدم مگر برای عبادت و پرستش نمودن»(6) آیة فوق بیان می کند که چون هدف خلقت این دو (انسان و جن) عبادت الهی است پس هر کدام دارای تکلیف در برابر خداست. پس جن نیز دارای حساب و کتاب ویژه ای مانند انسان است. قرآن می فرماید: «ای گروه جن و انس آیا رسولانی از خودتان (یعنی از جنس ماده و طبیعت در برابر فرشتگان که ملکوتی هستند و انس و جن ماده است.) به سوی شما نیامدند و آیات مرا برای شما نخواندند و شما را از ملاقات روز قیامت نترساندند گفتند ما بر خودتان شهادت می دهیم که چنین بوده است.»(7) از این آیه استفاده می شود که:
اولاً: جهان جن، جهان تکلیف و مسئولیت، باز خواست، خطاب و عتاب است و آنها قدرت دریافت رسالت و انذار و بشارت را دارند.
ثانیاً: معلوم می شود که جهان جن نیز همراه مجموعة عالم به سوی قیامت و رستاخیز عمومی پیش می رود.
ثالثاً: نشان می دهد که عالم قیامت و جهان موت برای افراد جن در حکم جهان غیب و پنهان است و افراد جن در مورد سرای آخرت علم و اطلاع محسوس ندارند.
رابعاً: نشان می دهد که در نفس و در وجود جن، قدرتِ یافتن و وجدان است.
در ذیل آیة «غرتهم الحیوة الدنیا» یعنی زندگی دنیا آنها را مغرور ساخت نشان می دهد که افراد جن دارای حیات و زندگی مادی و ظاهری هستند و صاحبان کالاها و متاع ها و... می باشند.

جن مسلمان و کافرنکته ای که از آیات و روایات استفاده می شود این است که جنیان نیز همانند انسان ها مسلمان و کافر دارند.(8) و نیز شیعه و غیر شیعه دارد. در سورة احقاف بحث فشرده ای پیرامون ایمان آوردن گروهی از جنیان به پیامبر اسلام و کتاب آسمانی او آمده است.(9) و با آنچه بیان شد جای تردید نیست که جنیان نیز مانند ما انسان ها دارای عقاید مختلف بوده و عده ای از آنها فاسق، فاجر، ظالم و کافرند و عده ای از آنها صالح، مومن و مسلمان می باشند و در مورد شیعه بودن بعضی از جنیان نیز شواهدی وجود دارد که صحت این مطلب نیز محرز شده است. زیرا در روایات بسیاری از لسان اهل بیت ـ علیهم السلام ـ عده ای از جنیان به عنوان شیعه معرفی شده اند. از آن جمله روایتی که ابوحمزة ثمالی نقل کرده است. که حکایت از شرفیابی عده ای از جنیان به حضور امام باقر ـ علیه السلام ـ دارد.(10)

یکی بودن پیامبر جن و انساز آیات 29 تا 31 سورة احقاف استفاده می شود که گروهی از جنیان به پیامبر اسلام ـ صلی الله علیه و آله ـ ایمان آوردند. از این آیه نه تنها استفاده می شود که رسول گرامی اسلام(ص) پیامبر جنیان نیز هست, بلکه بر این مطلب دلالت می کند که سایر پیامبران مرسل نیز بر جن و انس مبعوث شده اند. چنانکه بعضی از آنها قبل از اسلام به دین حضرت موسی ـ علیه السلام ـ ایمان آوردند.
خلاصه و نتیجه گیری:
آیات و روایات دلالت دارند بر اینکه «جن» مانند انسان، مکلف و مختار است و به واقع از اهداف آفرینش او عبادت حق تعالی می باشد. چنانکه در قرآن به آن تصریح شده است. از این رو جن موجودی است انتخاب گر که بر سر دو راهی قرار می گیرد و باید یکی را انتخاب نماید. اگر حق را پذیرفت به پاداش نیک می رسد و اگر باطل را انتخاب کرد به عذاب مبتلا می شود. پس جن از نظر عبادات و تکالیف و حتی مواردی مانند زوجیت و... مثل انسان است. منتها در نحوة عبادت و انجام تکالیف مسلماً به تناسب ویژگی های خلقتش خواهد بود.

 


پاورقی:

1. حجر: 27.
2. تفسیر روح البیان، اسماعیل الحقی البروسوی، لبنان، دارالاحیاء العربی، ج 10، ص 188، سال نشر 1405.
3. تفسیر المیزان، علامه طباطبایی، تهران، کانون انتشارات محمودی، ترجمه موسوی همدانی، ج 12، ص 225، سال نشر 1356.
4. معارف قرآن، استاد مصباح یزدی، قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعة مدرسین، ص 310، سال نشر 1367.
5. المیزان، همان، ص 223.
6. ذاریات: 56.
7. ‌ انعام: 130.
8. جن: 14 و 15.
9. احقاف: 30.
10. میزان الحکمه، محمد، محمدی ری شهری، تهران، بنیاد فرهنگ ایران، ج 2، ص 118، سال نشر 1346.


 
آیا ازدواج جن و ملائکه با انسان امکان دارد ؟
ساعت ۱:٥٩ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۱ آبان ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: آیا ازدواج جن و ملائکه با انسان امکان دارد ؟ ،مکان مواقعه و مناکحه با جنّا

آیا ازدواج جن با انسان امکان دارد در مورد ملائکه چگونه است؟ آیا ائمه با ملائکه ازدواج کرده اند؟

پاسخ:

جنّ و انس و ملائکه همگی از بندگان خدا هستند.(1) و از این جهت با هم اشتراک دارند. هر چند اشتراک جنّ و انس با همدیگر بیشتر است و با ملائکه نقاط تمایز و اختلاف عمیقی دارند. جنّ و انس هر دو مکلّفند.(2) هر دو مؤمن و کافر، خوب و بد دارند.(3) هر دو گروه همانند موجودات زندة مادی دیگر قوة شهوانی داشته و دارای زاد و ولد هستند.(4) اما ملائکه هیچ کدام از این احکام را ندارند.(5)
از آنجا که حکم جنّ و انس در بسیاری از موارد، یکی است، اول در مورد این دو گروه به بررسی سؤال می پردازیم و بعد از آن در مورد ملائکه سخن خواهیم گفت:

الف: امکان مواقعه و مناکحه با جنّاجمالاً باید گفت مواقعه و مناکحه با جنّ نه تنها امکان عقلی دارد بلکه واقع هم شده است. البته باید توجه داشت هر چند عقلِ صرف را راهی برای شناسایی جنّ و خصوصیات آن نیست، اما آنچه دلائل قطعی نقلی به ما می فهمانند، داشتن شهوت و اولاد دار شدن آنها و همینطور امکان وقوع مناکحه جن و انس بوده و گزارشات تاریخی نیز وقوع آن را اعلان کرده اند. قبل از بیان امکان مواقعه به طور خلاصه داشتن قوة شهوانی را برای «جنّ» همانند «انسان» به اثبات می رسانیم آنگاه دلایل و شواهد وقوع و امکان مواقعه را می آوریم.
خدا در قرآن در مورد حوریان بهشتی می فرمایند:
حُورٌ مَقْصُوراتٌ فِی الْخِیامِ لَمْ یَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَ لا جَانٌّ(6) در بهشت (برای بهشتیان) زنان سیاه چشمی که هرگز از خیمه ها بیرون نمی شوند وجود دارد، زنانی که قبل از بهشتیان نه انس و نه جنی با آنها تماس جنسی نداشته است.
از این آیه به خوبی روشن است که جنّ همانند انسان می تواند تماس جنسی داشته باشد و این کار را هم قبلاً به طور یقین انجام می داده، به طوری که آنها هم دارای اولاد هستند.(7)
بنابراین ثابت شد که جنّ دارای شهوت می باشد. اما اینکه جن با انسان مناکحه می تواند داشته باشد یا نه؟ باید گفت که:
از پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ نقل شده است که ایشان از نکاح جنّ نهی کرده اند.(8) و این حدیث شریف می رساند که مناکحه جنّ و انس ممکن است و الّا نهی از غیر ممکن معنی ندارد.
و حتی بعضی از علمای اهل سنت نکاح جنّ و انس را حرام دانسته و برخی مکروه شمرده اند.(9)

ب: امکان مواقعه و مناکحه با ملائکةدر این مورد باید ابتدائاً بیان داشت که مناکحة با ملائکه از نظر عقل محال بوده و از بعضی آیات قرآن نیز این مطلب به روشنی استفاده می شود که در ذیل به دلایل این امر نیز پرداخته می شود. همانطور که روایات ما نیز در این امر صریح و قاطع هستند.
ملائکه از آنجا که هرچه می کنند به امر خدا می باشد، همواره به هدف خود نائل می شوند و در رسیدن به اهداف خود شکست نمی خورند. از این جا روشن می شود که ملائکه موجوداتی هستند که در وجودشان منزّه از مادة جسمانی هستند. چون مادة جسمانی در معرض زوال و فساد و تغییر است، و نیز کمال در ماده، تدریجی است، از مبدأ، سیر و حرکت می کند تا به تدریج به غایت کمال برسد، و چه بسا در بین راه به موانع و آفاتی برخورد کند و قبل از رسیدن به حد کمالش از بین برود، ولی ملائکه این طور نیستند.(10) و می دانیم شهوت و غضب دو خصوصیّت موجود زندة مادی است. بنابراین فرشته ها دارای شهوت نیستند.
قرآن کریم همه آنان را منزه از امور مادی از جمله خوردن و آشامیدن و امور جنسی دانسته و آنها را دور از دسترسی انسان (از جهت نکاح و مسائل جنسی) شمرده است. قرآن در ضمن داستان حضرت لوط ـ علی نبینا و آله علیه السلام ـ آنجا که ملائکه الهی برای عذاب قوم ایشان به خانة حضرت آمدند و قوم او بعد از اطلاع یافتن از ملائکه که به شکل جوانهای زیبا تمثّل یافته بودند (العیاذ بالله برای) ارتباط جنسی با آنها به طرف خانة او هجوم آوردند حضرت لوط از اینکه نمی توانست کاری بکند و جلوی آنها را بگیرد ناراحت بود در این حال ملائکه به او گفتند که:
قالُوا یا لُوطُ إِنَّا رُسُلُ رَبِّکَ لَنْ یَصِلُوا إِلَیْکَ(11) (ملائکه) گفتند: ای لوط محققاً ما فرستادگان پروردگار تو هستیم و آنها (قوم عاصی تو) هرگز به تو نمی رسند (کنایه از اینکه بر تحقق خواستة خود قادر نیستند و دستشان به ما نمی رسد.)(12)
در احادیث ما نیز تصریح به این امر شده است که خلقت آنها مادی نیست.
از امام صادق ـ علیه السلام ـ نقل شده است که: خدا ملائکه را از نور آفریده است.(13)
و نیز از ایشان نقل شده که: ملائکه آب و طعام نمی خورند، و ازدواج ندارند.(14)
از حضرت علی ـ علیه السلام ـ نقل شده که: ملائکه نه در پشت پدران جای می گیرند، و نه در رحم مادران و خلقتشان از ماء مهین نیست، بلکه تو ای خدا! ایشان را به نوعی دیگر ایجاد کرده ای و در آسمانهایت منزل دادی.(15)
و از امام سجاد ـ علیه السلام ـ در ضمن دعایی در توصیف ملائکه آمده است که: شهوتها از تسبیح تو بازشان نمی دارد (شهوت ندارند).(16)
از بیانات گذشته معلوم شد که:
1. نه تنها مناکحه و مواقعه با جنّ امکان دارد بلکه طبق نقل واقع هم شده است.
2. عقلاً مناکحه با ملائکة امکان ندارد.

 


پاورقی:

1. انبیاء: 26.
2. رحمن:، 31.
3. رحمن، 33 و جنّ آیة 1 الی 17.
4. کهف: 50 و رحمن: 64.
5. تحریم، 6، و انبیاء 26 و 27، هود 81 و 70.
6. رحمن:، 72 و 74.
7. کهف: 50.
8. ر.ک: بحارالانوار، علامه مجلسی، مؤسسة الوفاء، بیروت ـ لبنان، 1404 هـ ق، ج 60، ص 310، باب 3.
9. ر.ک: بحارالانوار، همان.
10. ر.ک: ترجمه تفسیر المیزان، طباطبایی، مترجم سیدمحمدباقر موسوی، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ یازدهم، تابستان 78، ج 17، ص 13 و 14.
11. هود:، 81.
12. ر.ک: ترجمه تفسیر المیزان، ج 10، ص 511 و 512.
13. بحارالانوار، ج 59، ص 191، ح 48.
14. ر.ک: تفسیر قمی، علی بن ابراهیم، مؤسسة دارالکتاب، قم، 1404 ق، ج 2، ص 206.
15. ر.ک: تفسیر قمی، ج 2، ص 207، کلام الامیر ـ علیه السلام ـ فی صفة الملائکة.
16. ر.ک: ترجمه صحیفة سجادیه، مترجم: حسین انصاریان، انتشارات پیام آزادی، چاپ دوازدهم، 1382 ش، دعای سوم، ص 45.


 
آیا ازدواج جن و ملائکه با انسان امکان دارد ؟
ساعت ۱:٥٩ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۱ آبان ۱۳٩۱   کلمات کلیدی:

آیا ازدواج جن با انسان امکان دارد در مورد ملائکه چگونه است؟ آیا ائمه با ملائکه ازدواج کرده اند؟

پاسخ:

جنّ و انس و ملائکه همگی از بندگان خدا هستند.(1) و از این جهت با هم اشتراک دارند. هر چند اشتراک جنّ و انس با همدیگر بیشتر است و با ملائکه نقاط تمایز و اختلاف عمیقی دارند. جنّ و انس هر دو مکلّفند.(2) هر دو مؤمن و کافر، خوب و بد دارند.(3) هر دو گروه همانند موجودات زندة مادی دیگر قوة شهوانی داشته و دارای زاد و ولد هستند.(4) اما ملائکه هیچ کدام از این احکام را ندارند.(5)
از آنجا که حکم جنّ و انس در بسیاری از موارد، یکی است، اول در مورد این دو گروه به بررسی سؤال می پردازیم و بعد از آن در مورد ملائکه سخن خواهیم گفت:

الف: امکان مواقعه و مناکحه با جنّاجمالاً باید گفت مواقعه و مناکحه با جنّ نه تنها امکان عقلی دارد بلکه واقع هم شده است. البته باید توجه داشت هر چند عقلِ صرف را راهی برای شناسایی جنّ و خصوصیات آن نیست، اما آنچه دلائل قطعی نقلی به ما می فهمانند، داشتن شهوت و اولاد دار شدن آنها و همینطور امکان وقوع مناکحه جن و انس بوده و گزارشات تاریخی نیز وقوع آن را اعلان کرده اند. قبل از بیان امکان مواقعه به طور خلاصه داشتن قوة شهوانی را برای «جنّ» همانند «انسان» به اثبات می رسانیم آنگاه دلایل و شواهد وقوع و امکان مواقعه را می آوریم.
خدا در قرآن در مورد حوریان بهشتی می فرمایند:
حُورٌ مَقْصُوراتٌ فِی الْخِیامِ لَمْ یَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَ لا جَانٌّ(6) در بهشت (برای بهشتیان) زنان سیاه چشمی که هرگز از خیمه ها بیرون نمی شوند وجود دارد، زنانی که قبل از بهشتیان نه انس و نه جنی با آنها تماس جنسی نداشته است.
از این آیه به خوبی روشن است که جنّ همانند انسان می تواند تماس جنسی داشته باشد و این کار را هم قبلاً به طور یقین انجام می داده، به طوری که آنها هم دارای اولاد هستند.(7)
بنابراین ثابت شد که جنّ دارای شهوت می باشد. اما اینکه جن با انسان مناکحه می تواند داشته باشد یا نه؟ باید گفت که:
از پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ نقل شده است که ایشان از نکاح جنّ نهی کرده اند.(8) و این حدیث شریف می رساند که مناکحه جنّ و انس ممکن است و الّا نهی از غیر ممکن معنی ندارد.
و حتی بعضی از علمای اهل سنت نکاح جنّ و انس را حرام دانسته و برخی مکروه شمرده اند.(9)

ب: امکان مواقعه و مناکحه با ملائکةدر این مورد باید ابتدائاً بیان داشت که مناکحة با ملائکه از نظر عقل محال بوده و از بعضی آیات قرآن نیز این مطلب به روشنی استفاده می شود که در ذیل به دلایل این امر نیز پرداخته می شود. همانطور که روایات ما نیز در این امر صریح و قاطع هستند.
ملائکه از آنجا که هرچه می کنند به امر خدا می باشد، همواره به هدف خود نائل می شوند و در رسیدن به اهداف خود شکست نمی خورند. از این جا روشن می شود که ملائکه موجوداتی هستند که در وجودشان منزّه از مادة جسمانی هستند. چون مادة جسمانی در معرض زوال و فساد و تغییر است، و نیز کمال در ماده، تدریجی است، از مبدأ، سیر و حرکت می کند تا به تدریج به غایت کمال برسد، و چه بسا در بین راه به موانع و آفاتی برخورد کند و قبل از رسیدن به حد کمالش از بین برود، ولی ملائکه این طور نیستند.(10) و می دانیم شهوت و غضب دو خصوصیّت موجود زندة مادی است. بنابراین فرشته ها دارای شهوت نیستند.
قرآن کریم همه آنان را منزه از امور مادی از جمله خوردن و آشامیدن و امور جنسی دانسته و آنها را دور از دسترسی انسان (از جهت نکاح و مسائل جنسی) شمرده است. قرآن در ضمن داستان حضرت لوط ـ علی نبینا و آله علیه السلام ـ آنجا که ملائکه الهی برای عذاب قوم ایشان به خانة حضرت آمدند و قوم او بعد از اطلاع یافتن از ملائکه که به شکل جوانهای زیبا تمثّل یافته بودند (العیاذ بالله برای) ارتباط جنسی با آنها به طرف خانة او هجوم آوردند حضرت لوط از اینکه نمی توانست کاری بکند و جلوی آنها را بگیرد ناراحت بود در این حال ملائکه به او گفتند که:
قالُوا یا لُوطُ إِنَّا رُسُلُ رَبِّکَ لَنْ یَصِلُوا إِلَیْکَ(11) (ملائکه) گفتند: ای لوط محققاً ما فرستادگان پروردگار تو هستیم و آنها (قوم عاصی تو) هرگز به تو نمی رسند (کنایه از اینکه بر تحقق خواستة خود قادر نیستند و دستشان به ما نمی رسد.)(12)
در احادیث ما نیز تصریح به این امر شده است که خلقت آنها مادی نیست.
از امام صادق ـ علیه السلام ـ نقل شده است که: خدا ملائکه را از نور آفریده است.(13)
و نیز از ایشان نقل شده که: ملائکه آب و طعام نمی خورند، و ازدواج ندارند.(14)
از حضرت علی ـ علیه السلام ـ نقل شده که: ملائکه نه در پشت پدران جای می گیرند، و نه در رحم مادران و خلقتشان از ماء مهین نیست، بلکه تو ای خدا! ایشان را به نوعی دیگر ایجاد کرده ای و در آسمانهایت منزل دادی.(15)
و از امام سجاد ـ علیه السلام ـ در ضمن دعایی در توصیف ملائکه آمده است که: شهوتها از تسبیح تو بازشان نمی دارد (شهوت ندارند).(16)
از بیانات گذشته معلوم شد که:
1. نه تنها مناکحه و مواقعه با جنّ امکان دارد بلکه طبق نقل واقع هم شده است.
2. عقلاً مناکحه با ملائکة امکان ندارد.

 


پاورقی:

1. انبیاء: 26.
2. رحمن:، 31.
3. رحمن، 33 و جنّ آیة 1 الی 17.
4. کهف: 50 و رحمن: 64.
5. تحریم، 6، و انبیاء 26 و 27، هود 81 و 70.
6. رحمن:، 72 و 74.
7. کهف: 50.
8. ر.ک: بحارالانوار، علامه مجلسی، مؤسسة الوفاء، بیروت ـ لبنان، 1404 هـ ق، ج 60، ص 310، باب 3.
9. ر.ک: بحارالانوار، همان.
10. ر.ک: ترجمه تفسیر المیزان، طباطبایی، مترجم سیدمحمدباقر موسوی، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ یازدهم، تابستان 78، ج 17، ص 13 و 14.
11. هود:، 81.
12. ر.ک: ترجمه تفسیر المیزان، ج 10، ص 511 و 512.
13. بحارالانوار، ج 59، ص 191، ح 48.
14. ر.ک: تفسیر قمی، علی بن ابراهیم، مؤسسة دارالکتاب، قم، 1404 ق، ج 2، ص 206.
15. ر.ک: تفسیر قمی، ج 2، ص 207، کلام الامیر ـ علیه السلام ـ فی صفة الملائکة.
16. ر.ک: ترجمه صحیفة سجادیه، مترجم: حسین انصاریان، انتشارات پیام آزادی، چاپ دوازدهم، 1382 ش، دعای سوم، ص 45.


 
بعضی از مردم از تاریکی و روح و جن ...........................
ساعت ۱:٥٩ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۱ آبان ۱۳٩۱   کلمات کلیدی: ترس از جن ،ترس از تنهایی و تاریکی

بعضی از مردم از  تاریکی و روح و جن می ترسند چرا و چه کنند که نترسند ؟

خواهر و برادر  گرامی اولین مطلبی که لازم است به آن توجه کنید این است که ترس می تواند فقط یک علامت باشد یعنی در واقع انسان مشکل دیگری دارد که آن مشکل به صورت ترس خود را نشان داده است در این صورت از بین بردن ترس یعنی از بین بردن یک نشانه و باقی ماندن اصل مشکل پس اولین توصیة ما به شما این است که به کمک مشاوره حضوری به دنبال کشف علل آن بر آئید و این مشکل را رفع کنید.
مطمئن باشید مراجعة حضوری تأثیری عمیق تر و مفید تر خواهد داشت.
ما سؤال شما را به دو قسمت تقسیم می کنیم. الف) ترس از جن، ب) ترس از تاریکی. و سپس راهکارهایی برای شناخت و درمان هر یک ارائه می دهیم.

الف) ترس از جناصولاً ترس از جن دو منشأ می تواند داشته باشد:
1. منشأ شناختی (شناخت نادرست و غیر واقعی از جن).
2. فشار روانی: اگر شناخت ما نسبت به جن، واقعی و خالی از هر گونه خرافه باشد منشأ شناختی ترس از جن از بین خواهد رفت.
مردم عوام و ناآگاه , خرافات زیادی دربارة این موجود ساخته اند که با عقل و وحی هماهنگی ندارد و به همین جهت یک چهرة خرافی و غیر منطقی به این موجود داده که وقتی کلمه جن گفته می شود , مشتی خرافات نیز با آن تداعی می شود. موجوداتی با اشکال عجیب و غریب و وحشتناک، موجوداتی دم دار و سم دار! موذی و پرآزار، کینه توز و بدرفتار که ممکن است با ریختن یک ظرف آب داغ در یک نقطة خالی، خانه هایی را به آتش کشند ! ولی با توجه به آنچه در متون دینی و تجربیات واقعی و بدون خرافة انسانها دیده می شود جن ها نیز مانند انسان ها موجوداتی هستند که زندگی می کنند و برای انسان ضرری ندارند پس ترس از آنها وجهی ندارد.(1)پس با توکل به خدا و با توجه به مطالب فوق هر گاه احساس ترس کردید . بسم الله الرحمن الرحیم بگوئید و د سوره ناس و فلق را بخوانید و مطمئن باشید خطری شما را تهدید نمی کند.
عامل روانی ترس از جن موقعی مطرح است که شخص با اینکه می داند جن هیچ ضرری برای انسان ندارد ولی باز ترس از جن وجود او را فرا می گیرد، مثل کسی که می داند مرده هیچ ضرری ندارد ولی باز از مرده می ترسد. در این نوع ترس تصور و تخیل فرد , قوی است و این خود موجب می شود که از کاهی، کوهی بسازد. برای درمان این نوع ترس توجه به این نکات خوب است:
1. از تماشای فیلمهای پلیسی و جنایی و وحشتناک و گوش دادن و خواندن بعضی داستانهای مهیج و خبرهای وحشت آفرین خودداری شود.
2. از ارتباط با افراد ترسو و اشخاصی که در مورد جن و مسائل ترس آور و خرافی آن سخن می گویند دوری شود.
3. لازم است وقتهای فراغت و بی کاری با کارها و فعالیتهای مفید پر شود. زیرا این فرصتها زمینه ای مناسب برای هجوم این گونه تخیلات است. حتی می توانید اگر کاری نیافتید ذکری را تکرار کنید و یا به حفظ شعر... بپردازید. تعابیر قرآن دربارة جن:
1. موجوداتی اند که از آتش آفریده شده اند، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.(2)
2. دارای علم و ادراک و تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال اند.(3)
3. دارای تکلیف و مسئولیت از طرف خداوند اند.(4)
4. گروهی از آنها مؤمن و گروهی کافر اند.(5)
5. آنها دارای حشر و نشر و معادند.(6)
6. خلقت آنها در روی زمین قبل از خلقت انسانها بوده است.(7)
7. طائفة جن نیز مرد و زن دارند.(8)
پس مطالب بالا که از قرآن است واقعی است امّا این که آنها در تاریکی اند و پیوسته قصد آزار شما را دارند مطلبی خرافی است و افرادی که این گونه سخنان را بزبان می آورند از حقیقت این موجود چیزی جز خرافه چیزی نمی دانند.

ب) ترس از تنهایی و تاریکیگاهی مردم با آنکه می دانند یک چیز اصلاً خطرناک و ترس آور نیست باز هم از آن می ترسند. مثلاً برخی , از قرار گرفتن در تاریکی و یا تنها ماندن هراس دارند بدون اینکه هیچ دلیل موجه یا ترس واقعی وجود داشته باشد. برای درمان این پدیده می توان از این نکات بهره برد:
1. افزایش آگاهی و شناخت: ریشة بسیاری از ترسها جهل است. چون نمی دانیم فلان مسأله به چه صورت و کیفیتی است از آن می ترسیم پس بالا بردن آگاهی و توجه به این که تمام آن چیزهایی که در تنهایی و تاریکی وجود دارند همان چیزهای است که در روشنایی و در حضور دیگران هم وجود دارند، ترس از ما دور می شود.
2. پرهیز از خیالبافی: خیلی مواقع خیالبافیهای کاذب برای ما دردسر ساز می شوند پس با مشغول کردن خود به سرگرمیهای مفید از خیالبافی و توجه به ترس دوری کنیم تا ترس هم از ما دور شود. خیالبافی و توجه و تمرکز به توهمات اگر استمرار پیدا کند و پیوسته تکرار شود , می تواند انسان را از واقعیت دور کند تا جایی که از هر حرکت، صدا، سایه و ... تفاسیری در جهت خیال و تصور خود به ذهن راه دهد. به عنوان مثال کسی که دائما تصور دارد دزد به خانه او می آید و گوش های خود را دائماً تیز کند و منتظر ورود او باشد. از هر صدایی تفسیری نادرست می سازد. صدای باد و حرکت شاخه های درخت، راه رفتن گربه، صداهایی که از بیرون می آید را در جهت فکر نادرست خود تفسیر می کند. پس برای این که مطمئن شویم باید از کانال اصلی وارد شود و به دنبال علل اصلی باشیم.
3. غرقه سازی: اینکه فرد خودش را در جاهای کاملاً تاریک قرار دهد تا این تجربه را به دست آورد که تاریکی مضر نیست. البته در این روش می تواند برای دفعات اول همراه کسی باشد و آرام آرام خودش به تنهایی این کار را انجام دهد.
4. استفاده از اعتقادات مذهبی: ما به عنوان یک معتقد به خدا , می دانیم که خدا یک لحظه هم از ما غافل نیست و از طرفی خداوند قادر و تواناست. پس ما در هر جا و هر لحظه می توانیم از او کمک بخواهیم و به قدرت او تکیه کنیم. این نوع تفکر به انسان آرامش می دهد و ترس را دور می کند.
5. کوچک گرفتن مسأله و عدم توجه جدّی به آن و این که من قوی تر از آن هستم که از این مسأله هراس داشته باشم.
در پایان متذکر می شویم که ترس مشکل حادّی نیست و تا حدی در همه نوجوانان شایع است و با تمرین کردن و کمک گرفتن از مشاور به راحتی قابل درمان است.

 


پاورقی:

1. مکارم شیرازی و دیگران، تفسیر نمونه، انتشارات دارالکتب الاسلامیه، ج25، ص156 ـ 154، با کمی تصرف و تلخیص.
2. الرحمن:15.
3. جن.
4. جن و الرحمن.
5. جن:11.
6. جن:15.
7. حجر:27.
8. جن:6.